ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯಸ್ತ್ವಾತ್ಮರತಿರೇವ ಸ್ಯಾದಾತ್ಮತೃಪ್ತಶ್ಚ ಮಾನವಃ।
ಆತ್ಮನ್ಯೇವ ಚ ಸಂತುಷ್ಟಸ್ತಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ ॥ 17 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः।
आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ 17 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yastvātmaratireva syādātmatṛptaśca mānavaḥ|
ātmanyeva ca santuṣṭastasya kāryaṃ na vidyate || 17 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಃ ತು (यः तु, yaḥ tu) = ಆದರೆ ಯಾರು (but he who)
- ಆತ್ಮರತಿಃ ಏವ (आत्मरतिः एव, ātmaratiḥ eva) = ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಪ್ರೀತಿ ಉಳ್ಳವನು (delights in the self alone)
- ಸ್ಯಾತ್ (स्यात्, syāt) = ಆಗಿರುತ್ತಾನೋ (may be)
- ಆತ್ಮತೃಪ್ತಃ ಚ (आत्मतृप्तः च, ātmatṛptaḥ ca) = ಆತ್ಮದಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತನೂ (and is satisfied by the self)
- ಮಾನವಃ (मानवः, mānavaḥ) = ಮನುಷ್ಯ (a human being)
- ಆತ್ಮನಿ ಏವ ಚ ಸಂತುಷ್ಟಃ (आत्मनि एव च सन्तुष्टः, ātmani eva ca santuṣṭaḥ) = ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಸಂತುಷ್ಟನೂ (and content in the self alone)
- ತಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಮ್ (तस्य कार्यम्, tasya kāryam) = ಅವನಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು (for him a duty)
- ನ ವಿದ್ಯತೇ (न विद्यते, na vidyate) = ಇಲ್ಲ (does not exist)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆದರೆ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಪ್ರೀತಿ ಉಳ್ಳವನಾಗಿ, ಆತ್ಮದಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
But the one who delights in the self alone, who is satisfied by the self and content in the self, for him there is nothing that must be done.
ಶ್ಲೋಕ 3.17ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 3.17
ಮೂರು ಪದಗಳು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಬರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಭೇದವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಮಣ ಎಂದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಬರುವ ಸುಖ, ತೃಪ್ತಿ ಎಂದರೆ ಬೇರೆಡೆ ‘ಸಾಕು’ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿ, ಸಂತೋಷ ಎಂದರೆ ಆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸುಖ.
Three words come one upon another, and Madhva separates them finely. Ramana is the happiness that comes of seeing the Supreme, tripti is the judgement that everything else is enough as it is, and santosha is the happiness that produces that judgement.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇವನು ಸಾಂಖ್ಯ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಸಂನ್ಯಾಸಿ. ಅನ್ನರಸಾದಿಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಆತ್ಮದಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತನಾದವನು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಜ್ಞನ ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕರ್ಮಯೋಗವನ್ನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಈಗ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಕರ್ಮದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
For Shankara this man is the Sankhya, the renunciate settled in knowledge of the self, satisfied by the self and not by food and drink. Sridhara Swami states it plainly: having taught karma yoga for the purification of the ignorant man’s mind, the text now says in two verses that the knower has no need of action.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇವನು ಜ್ಞಾನಯೋಗವನ್ನೂ ಕರ್ಮಯೋಗವನ್ನೂ ಸಾಧನವಾಗಿ ಅಪೇಕ್ಷಿಸದವನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ ಸದಾ ಕಂಡಿದೆ.
For Ramanuja this is the man who needs neither the yoga of knowledge nor the yoga of action as a means, because the nature of the self is always in view for him.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿಗಿಯಾದ ಮಿತಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ‘ಆತ್ಮರತಿರೇವ’ ಎಂಬ ಅವಧಾರಣೆಯಿಂದ, ಅಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನಿಗೂ ದೇಹಸಂಬಂಧವಾದ ಕಾರ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮಾತು, ಮತ್ತು ‘ಸ್ವಧರ್ಮವೇ ನನ್ನ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ’ ಎಂಬ ಪಂಚರಾತ್ರದ ವಚನವನ್ನು ಅವರು ಆಧಾರವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
Madhva draws a tight boundary here. From the emphatic ‘delights in the self alone’ he reads that only the one settled in the deepest, objectless samadhi has no duty. Even a person of steady wisdom, he says, is seen to have duties connected with the body, and he cites the Pancharatra line that one’s own duty exists for the Lord’s satisfaction.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ‘ಏ’ಕಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಆತ್ಮದಿಂದ ಮಾತ್ರ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಇದು ಬಹಳ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಿತಿ, ಮತ್ತು ಗೀತೆ ಅದನ್ನು ಸುಲಭ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ.
Notice the word ‘alone’, three times over. In the self alone, by the self alone, in the self alone. This is a very high state, and the Gita is not calling it easy.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕೆಲಸ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉದ್ಧರಿಸುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಬೇರೆ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಸಂತೋಷ ಬೇಡವಾದವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ವಿನಾಯಿತಿ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆಸೆಯಾದರೂ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ ಕರ್ಮ ಉಳಿದೇ ಇದೆ.
Quoting this verse to get out of work is therefore both easy and dangerous. The exemption belongs only to someone who wants happiness from nothing else at all. If one small wish is left, the work is left too.