ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ನೈವ ತಸ್ಯ ಕೃತೇನಾರ್ಥೋ ನಾಕೃತೇನೇಹ ಕಶ್ಚನ।
ನ ಚಾಸ್ಯ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಕಶ್ಚಿದರ್ಥವ್ಯಪಾಶ್ರಯಃ ॥ 18 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन।
न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ 18 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
naiva tasya kṛtenārtho nākṛteneha kaścana|
na cāsya sarvabhūteṣu kaścidarthavyapāśrayaḥ || 18 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನ ಏವ ತಸ್ಯ (न एव तस्य, na eva tasya) = ಅವನಿಗೆ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ (for him there is none at all)
- ಕೃತೇನ ಅರ್ಥಃ (कृतेन अर्थः, kṛtena arthaḥ) = ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ (gain from what is done)
- ನ ಅಕೃತೇನ ಇಹ (न अकृतेन इह, na akṛtena iha) = ಮಾಡದಿದ್ದರಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿ (nor from what is left undone)
- ಕಶ್ಚನ (कश्चन, kaścana) = ಯಾವುದೂ (anything whatever)
- ನ ಚ ಅಸ್ಯ (न च अस्य, na ca asya) = ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಇಲ್ಲ (and he has no)
- ಸರ್ವಭೂತೇಷು (सर्वभूतेषु, sarvabhūteṣu) = ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ (among all beings)
- ಕಶ್ಚಿತ್ ಅರ್ಥವ್ಯಪಾಶ್ರಯಃ (कश्चित् अर्थव्यपाश्रयः, kaścit arthavyapāśrayaḥ) = ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೂ ಆಶ್ರಯ (any dependence for a purpose)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅವನಿಗೆ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಾಡದಿದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ಕೊರತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೂ ಅವನಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಬೇಕಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For him nothing is gained by what is done and nothing is lost by what is left undone, and among all beings he depends on none for any purpose.
ಶ್ಲೋಕ 3.18ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 3.18
ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತಿಗೆ ಇದು ಕಾರಣ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಎರಡೂ ಬದಿಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ: ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ಮಾಡದಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯವಾಯ ಎಂಬ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ಥಾವರದವರೆಗೆ ಯಾವ ಜೀವಿಯನ್ನೂ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಅವನಿಗೆ ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.
This is the reason behind the previous verse. Shankara touches both sides: no purpose is served for him by action done, and no fault of omission attaches to action left undone. From Brahma down to a motionless plant, there is no being he must lean on to accomplish anything.
ಇದೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಈ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತದೆ: ‘ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಈ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನೀನು ಇಲ್ಲ.’ ಅಂದರೆ ಈ ವಿನಾಯಿತಿ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅದು ನಿನ್ನದಲ್ಲ.
At the end of the same comment Shankara says something directly to Arjuna, and it puts these two verses in their proper place: ‘You are not standing in this complete seeing, which is like water standing everywhere.’ The exemption exists, but it is not yours.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಒಂದು ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ ಬರುವುದು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ ಎಂಬ ಶ್ರುತಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ವಿಘ್ನ ತಪ್ಪಿಸಲು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಆಕ್ಷೇಪ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರ ಉತ್ತರ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ರುತಿ: ‘ಅವನಿಗೆ ಕೇಡು ಮಾಡಲು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನೇ ಅವರ ಆತ್ಮ.’
Sridhara Swami raises an objection and answers it. Since a shruti says that men coming to the knowledge of Brahman is not dear to the gods, should one not serve the gods to avert their obstruction? His answer is another shruti: the gods have no power to harm him, for he is their very self.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಸಂಧ್ಯಾವಂದನಾದಿ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ, ಅಂಥವನಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ದೋಷವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಅರ್ಜುನನದಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
Madhva applies it to the daily obligatory rites and says that for such a man there is no fault in leaving them. But he too makes clear that this is not Arjuna’s condition.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರಿಂದಲೂ ಏನನ್ನೂ ಬಯಸದ ಮನುಷ್ಯ ಎಂಬುದು ಯೋಚಿಸಿದಷ್ಟೂ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಬಹುತೇಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ, ಹಣವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗೌರವ, ಗೌರವವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ.
A person who wants nothing from anyone looks rarer the longer you think about it. In most of our relationships some small expectation is hidden somewhere: if not money then respect, if not respect then agreement.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಆ ಒಂದು ಸಾಲು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವಂಥದ್ದು. ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಿತಿಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಓದಿ ‘ಇದು ನನ್ನದೇ’ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ. ‘ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಗುರು ಇರುವುದು ಅದೃಷ್ಟ.
Shankara’s one line is worth a great deal here. It is easy to read a description of a high state and quietly assume it is one’s own. Having a teacher who says ‘you are not there’ is a piece of good fortune.