ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾರಮ್ಮ ಪುರಂದರದಾಸರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮನೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರದ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ, ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ದೂರದ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಗೆಜ್ಜೆಯ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಾ ಮನೆಗೆ ನಡೆದು ಬರುವ ಮಗಳಂತೆ, ತಾಯಿಯಂತೆ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
Bhagyada Lakshmi Baramma is the best loved of Purandara Dasa’s songs. In homes across Karnataka it is sung at the Friday puja and at the Varamahalakshmi vrata. Here Lakshmi is called not as a distant goddess but as a mother, or a daughter of the house, walking in with the chime of her anklets.
ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ಐದು ಚರಣಗಳಿವೆ. ಭಾಷೆ ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡದ ಸೊಗಡಿನದ್ದಾದರೂ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಇಂದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ನುಡಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಇಂದಿನ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ.
The song has a pallavi and five charanas. Its language has the flavour of older Kannada but is simple. Since a few words are no longer in common use, we explain them in present-day Kannada in the meaning of each stanza.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಪಲ್ಲವಿ
ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾರಮ್ಮ
ನಮ್ಮಮ್ಮ ನೀ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾರಮ್ಮ ॥
ಚರಣಗಳು
ಹೆಜ್ಜೆಯ ಮೇಲೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನಿಕ್ಕುತ
ಗೆಜ್ಜೆ ಕಾಲ್ಗಳ ಧ್ವನಿಯ ತೋರುತ
ಸಜ್ಜನ ಸಾಧು ಪೂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ
ಮಜ್ಜಿಗೆಯೊಳಗಿನ ಬೆಣ್ಣೆಯಂತೆ ॥ 1 ॥
ಕನಕವೃಷ್ಟಿಯ ಕರೆಯುತ ಬಾರೆ
ಮನಕಾಮನೆಯ ಸಿದ್ಧಿಯ ತೋರೆ
ದಿನಕರಕೋಟಿ ತೇಜದಿ ಹೊಳೆಯುವ
ಜನಕರಾಯನ ಕುಮಾರಿ ಬೇಗ ॥ 2 ॥
ಅತ್ತಿತ್ತಗಲದೆ ಭಕ್ತರ ಮನೆಯಲಿ
ನಿತ್ಯ ಮಹೋತ್ಸವ ನಿತ್ಯ ಸುಮಂಗಲ
ಸತ್ಯವ ತೋರುವ ಸಾಧು ಸಜ್ಜನರ
ಚಿತ್ತದಿ ಹೊಳೆಯುವ ಪುತ್ಥಳಿ ಬೊಂಬೆ ॥ 3 ॥
ಸಂಖ್ಯೆಯಿಲ್ಲದ ಭಾಗ್ಯವ ಕೊಟ್ಟು
ಕಂಕಣ ಕೈಯ ತಿರುವುತ ಬಾರೆ
ಕುಂಕುಮಾಂಕಿತೆ ಪಂಕಜಲೋಚನೆ
ವೆಂಕಟರಮಣನ ಬಿಂಕದ ರಾಣಿ ॥ 4 ॥
ಸಕ್ಕರೆ ತುಪ್ಪದ ಕಾಲುವೆ ಹರಿಸಿ
ಶುಕ್ರವಾರದ ಪೂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ
ಅಕ್ಕರೆಯುಳ್ಳ ಅಳಗಿರಿ ರಂಗನ
ಚೊಕ್ಕ ಪುರಂದರವಿಠಲನ ರಾಣಿ ॥ 5 ॥
ನುಡಿಗಳ ಅರ್ಥ
- ಪಲ್ಲವಿ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ತರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ, ಬಾ. ನಮ್ಮ ತಾಯಿಯೇ, ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ, ನೀನು ಬಾ.
Come, Lakshmi who brings good fortune. Our mother, Lakshmi of every blessing, come to us. - 1 ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾ (ಇಕ್ಕುತ ಎಂದರೆ ಇಡುತ್ತಾ), ಕಾಲಿನ ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸುತ್ತಾ ಬಾ. ಸಜ್ಜನರೂ ಸಾಧುಗಳೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮಜ್ಜಿಗೆ ಕಡೆದಾಗ ಮೇಲೆ ತೇಲಿ ಬರುವ ಬೆಣ್ಣೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊ.
Placing one step after another, letting the chime of the bells on your anklets be heard, come. At the hour when the good and the saintly worship, appear like butter that rises to the top when buttermilk is churned. - 2 ಚಿನ್ನದ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಬಾ. ಮನಸ್ಸಿನ ಬಯಕೆಗಳು ಈಡೇರುವಂತೆ ಮಾಡು. ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ, ಜನಕ ಮಹಾರಾಜನ ಮಗಳಾದ ಸೀತೆಯ ರೂಪದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ, ಬೇಗ ಬಾ.
Come, pouring down a shower of gold. Bring the wishes of our hearts to fulfilment. Shining with the splendour of ten million suns, daughter of King Janaka, Lakshmi who came as Sita, come quickly. - 3 ಅತ್ತ ಇತ್ತ ಹೋಗದೆ (ಅಗಲದೆ ಎಂದರೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗದೆ) ಭಕ್ತರ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸು, ಅಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಹಬ್ಬ, ದಿನವೂ ಮಂಗಳ ಇರಲಿ. ಸತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಾಧು ಸಜ್ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಗೊಂಬೆಯೇ (ಪುತ್ಥಳಿ ಬೊಂಬೆ), ಬಾ.
Without wandering here and there, stay on in the homes of your devotees, so that every day there is a festival and every day is auspicious. Golden doll who shines in the minds of the good and saintly who show the truth, come. - 4 ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ, ಬಳೆ ತೊಟ್ಟ ಕೈಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ಬಾ. ಕುಂಕುಮ ಧರಿಸಿದವಳೇ, ಕಮಲದಂತಹ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವಳೇ, ವೆಂಕಟರಮಣನ ಹೆಮ್ಮೆಯ, ಬೆಡಗಿನ ರಾಣಿಯೇ (ಬಿಂಕ ಎಂದರೆ ಠೀವಿ, ಬೆಡಗು), ಬಾ.
Giving fortune beyond count, come, turning your bangled hand. You who wear kumkuma, lotus-eyed one, proud and graceful queen of Venkataramana, come. - 5 ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಾ, ಶುಕ್ರವಾರದ ಪೂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಾ. ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿದ ಅಳಗಿರಿಯ ರಂಗನ, ಸುಂದರನಾದ (ಚೊಕ್ಕ) ಪುರಂದರವಿಠಲನ ರಾಣಿಯೇ, ಬಾ.
Making canals of sugar and ghee flow, come at the hour of the Friday puja. Queen of the loving Ranga of Alagiri, of the fair Purandara Vitthala, come.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಪುರಂದರದಾಸರು (ಸುಮಾರು 1484 ರಿಂದ 1564) ಹರಿದಾಸ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಅಂಕಿತ ಪುರಂದರವಿಠಲ, ಈ ಹಾಡಿನ ಕೊನೆಯ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಅದು ಬರುತ್ತದೆ.
Purandara Dasa (about 1484 to 1564) is a central figure of the Haridasa tradition, and tradition honours him as the father of Carnatic music. His signature name, Purandara Vitthala, appears in the last charana of this song.
ಹಾಡಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮನೆಯ ಬದುಕಿನಿಂದಲೇ ಬಂದವು: ಗೆಜ್ಜೆಯ ಸದ್ದು, ಮಜ್ಜಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಬೆಣ್ಣೆ, ಬಳೆ ತೊಟ್ಟ ಕೈ, ಶುಕ್ರವಾರದ ಪೂಜೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಸೀತೆಯಾಗಿ, ವೆಂಕಟರಮಣನ ರಾಣಿಯಾಗಿ, ಅಳಗಿರಿಯ ರಂಗನ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅಳಗಿರಿ ಎಂದರೆ ಮಧುರೆಯ ಬಳಿಯ ಅಳಗರ್ ಕೋಯಿಲ್ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
The images come from the life of the home: the chime of anklets, butter rising in buttermilk, a bangled hand, the Friday puja. Lakshmi is called as Sita, as the queen of Venkataramana and as the queen of the Ranga of Alagiri. Alagiri is usually taken to be the hill of Alagar Koil near Madurai.
ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಧ್ಯಮಾವತಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ, ಆದಿ ತಾಳದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ಶ್ರೀ ರಾಗ ಎನ್ನುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯಮಾವತಿ ಮಂಗಳದ ರಾಗವಾದ್ದರಿಂದ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವ ರೂಢಿ ಇದೆ.
It is most often sung in Madhyamavati raga and Adi tala, though some sources give Shri raga. Since Madhyamavati is the traditional auspicious closing raga, the song is often sung at the end of concerts.
ಪಾಠದ ಬಗ್ಗೆ: ನಮ್ಮ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವಾಗಿನ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳಿವೆ (ಭಾಗ್ಯದಾ, ಬಾರಮ್ಮಾ, ಕಾಲ್ಗಳಾ). ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬರಹದ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ (ಭಾಗ್ಯದ, ಬಾರಮ್ಮ, ಸಂಖ್ಯೆಯಿಲ್ಲದ, ಸಕ್ಕರೆ, ಅಕ್ಕರೆ, ವೆಂಕಟ, ವಿಠಲ). ಮೊದಲ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಮೇಲೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನಿಕ್ಕುತ ಮತ್ತು ತೋರುತ ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಆರಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಬೇರೆ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಯೆ ಮೇಲೇ ಹೆಜ್ಜೆಯ ನಿಕ್ಕುತ ಮತ್ತು ಮಾಡುತ ಎಂದೂ ಇದೆ. ಮೂರನೆಯ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿತ್ತಗಳದೆ ಎಂಬ ಪಾಠದ ಬದಲು ಅತ್ತಿತ್ತಗಲದೆ ಎಂದು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
On the text: our source lengthens vowels for singing (bhagyadaa, baaramma, kaalgalaa). We print the usual written forms (bhagyada, baramma, sankhyeyillada, sakkare, akkare, venkata, vithala). In the first charana we follow the common reading hejjeya melondu hejjeyanikkuta, with toruta, while other editions have hejjeye mele hejjeya nikkuta and maduta. In the third charana we print attittagalade, where our source spells the word with the retroflex la (ಳ).
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಜೆ ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿಡುವ ರೂಢಿ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ಹಿಂದಿರುವುದು ಕಾಯುವ ಮನಸ್ಸು. ಈ ಹಾಡು ಕೂಡ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಬೇಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನೆಯನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಡುವುದೇ ಅದರ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಹಲವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
In many homes a lamp is lit at the threshold in the evening and the door is left open. Behind the custom is a mind that waits. This song, too, calls Lakshmi with affection more than it begs of her. Many feel that keeping the home and the heart ready is the first step in welcoming what is good.