ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ, ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಗಂಗೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಶ್ಲೋಕ ಇದು.
ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದ ಗಂಗಾಷ್ಟಕದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಇದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಗಂಗೆಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಒಡತಿಯಾಗಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಾರುಮಾಡುವವಳಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ದೇವಿ ಸುರೇಶ್ವರಿ ಭಗವತಿ ಗಂಗೇ ತ್ರಿಭುವನತಾರಿಣಿ ತರಲತರಂಗೇ ।
ಶಂಕರಮೌಳಿವಿಹಾರಿಣಿ ವಿಮಲೇ ಮಮ ಮತಿರಾಸ್ತಾಂ ತವ ಪದಕಮಲೇ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
देवि सुरेश्वरि भगवति गङ्गे त्रिभुवनतारिणि तरलतरङ्गे ।
शङ्करमौळिविहारिणि विमले मम मतिरास्तां तव पदकमले ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
devi sureśvari bhagavati gaṅge tribhuvanatāriṇi taralataraṅge |
śaṅkaramauḷivihāriṇi vimale mama matirāstāṃ tava padakamale ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದೇವಿ ಸುರೇಶ್ವರಿ ಭಗವತಿ ಗಂಗೇ (देवि सुरेश्वरि भगवति गङ्गे, devi sureśvari bhagavati gaṅge) = ಓ ದೇವಿಯೇ, ದೇವತೆಗಳ ಒಡತಿಯೇ, ಭಗವತಿಯೇ, ಗಂಗೆಯೇ (O goddess, mistress of the gods, blessed Ganga)
- ತ್ರಿಭುವನತಾರಿಣಿ (त्रिभुवनतारिणि, tribhuvanatāriṇi) = ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಪಾರುಮಾಡುವವಳೇ (O you who ferry all three worlds across)
- ತರಲತರಂಗೇ (तरलतरङ्गे, taralataraṅge) = ಚಂಚಲವಾದ ಅಲೆಗಳುಳ್ಳವಳೇ (O you of restless waves)
- ಶಂಕರಮೌಳಿವಿಹಾರಿಣಿ (शङ्करमौळिविहारिणि, śaṅkaramauḷivihāriṇi) = ಶಂಕರನ ಶಿರದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವವಳೇ (O you who play upon the head of Shankara)
- ವಿಮಲೇ (विमले, vimale) = ನಿರ್ಮಲಳೇ (O stainless one)
- ಮಮ ಮತಿಃ ಆಸ್ತಾಮ್ ತವ ಪದಕಮಲೇ (मम मतिः आस्ताम् तव पदकमले, mama matiḥ āstām tava padakamale) = ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರಲಿ (may my mind ever rest at your lotus feet)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಓ ದೇವಿಯೇ, ದೇವತೆಗಳ ಒಡತಿಯೇ, ಭಗವತಿಯೇ ಗಂಗೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಪಾರುಮಾಡುವವಳೇ, ಚಂಚಲ ಅಲೆಗಳುಳ್ಳವಳೇ, ಶಂಕರನ ಶಿರದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ ನಿರ್ಮಲಳೇ, ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರಲಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O goddess, mistress of the gods, blessed Ganga, who ferry all three worlds across, of restless waves, who play stainless upon the head of Shankara, may my mind ever rest at your lotus feet.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಗಂಗಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಇದೇ ಮಮ ಮತಿರಾಸ್ತಾಂ ತವ ಪದಕಮಲೇ ಎಂಬ ಸಾಲಿನಿಂದ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
The Gangashtakam contains eight such verses, each closing with this same line, may my mind ever rest at your lotus feet. We have given here only the first verse.
ಶಿವನ ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಬಂದಳೆಂಬ ಗಂಗೆಯ ಕಥೆಯನ್ನೇ ಶಂಕರಮೌಳಿವಿಹಾರಿಣಿ ಎಂಬ ಪದ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
The word Shankaramauli viharini points to the very story of Ganga descending and settling into the matted locks of Shiva.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನದಿಯನ್ನೂ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಕಂಡು ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ಈ ಭಾವ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
Seeing even a river as a goddess and bowing to her helps us grow in respect and gratitude toward nature.