ಒಂಬತ್ತು ಮಹಾನಾಗಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಶ್ಲೋಕ ಇದು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಮತ್ತು ನಾಗಬನದಲ್ಲಿ ತನು ಎರೆಯುವಾಗ ಕರಾವಳಿಯ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಹೇಳುವವನಿಗೆ ವಿಷದ ಭಯವಿರದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕದ ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅನಂತಂ ವಾಸುಕಿಂ ಶೇಷಂ ಪದ್ಮನಾಭಂ ಚ ಕಂಬಲಮ್ ।
ಶಂಖಪಾಲಂ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಂ ತಕ್ಷಕಂ ಕಾಲಿಯಂ ತಥಾ ॥
ಏತಾನಿ ನವ ನಾಮಾನಿ ನಾಗಾನಾಂ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।
ಸಾಯಂಕಾಲೇ ಪಠೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾತಃಕಾಲೇ ವಿಶೇಷತಃ ॥
ತಸ್ಯ ವಿಷಭಯಂ ನಾಸ್ತಿ ಸರ್ವತ್ರ ವಿಜಯೀ ಭವೇತ್ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अनन्तं वासुकिं शेषं पद्मनाभं च कम्बलम् ।
शङ्खपालं धार्तराष्ट्रं तक्षकं कालियं तथा ॥
एतानि नव नामानि नागानां च महात्मनाम् ।
सायङ्काले पठेन्नित्यं प्रातःकाले विशेषतः ॥
तस्य विषभयं नास्ति सर्वत्र विजयी भवेत् ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
anantaṃ vāsukiṃ śeṣaṃ padmanābhaṃ ca kambalam |
śaṅkhapālaṃ dhārtarāṣṭraṃ takṣakaṃ kāliyaṃ tathā ||
etāni nava nāmāni nāgānāṃ ca mahātmanām |
sāyaṅkāle paṭhennityaṃ prātaḥkāle viśeṣataḥ ||
tasya viṣabhayaṃ nāsti sarvatra vijayī bhavet ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅನಂತಂ ವಾಸುಕಿಂ ಶೇಷಮ್ (अनन्तं वासुकिं शेषम्, anantaṃ vāsukiṃ śeṣam) = ಅನಂತ, ವಾಸುಕಿ ಮತ್ತು ಶೇಷ (Ananta, Vasuki and Shesha)
- ಪದ್ಮನಾಭಂ ಚ ಕಂಬಲಮ್ (पद्मनाभं च कम्बलम्, padmanābhaṃ ca kambalam) = ಪದ್ಮನಾಭ ಮತ್ತು ಕಂಬಲ (Padmanabha and Kambala)
- ಶಂಖಪಾಲಂ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಮ್ (शङ्खपालं धार्तराष्ट्रम्, śaṅkhapālaṃ dhārtarāṣṭram) = ಶಂಖಪಾಲ ಮತ್ತು ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರ (Shankhapala and Dhartarashtra)
- ತಕ್ಷಕಂ ಕಾಲಿಯಂ ತಥಾ (तक्षकं कालियं तथा, takṣakaṃ kāliyaṃ tathā) = ಹಾಗೆಯೇ ತಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಕಾಲಿಯ (and likewise Takshaka and Kaliya)
- ಏತಾನಿ ನವ ನಾಮಾನಿ (एतानि नव नामानि, etāni nava nāmāni) = ಈ ಒಂಬತ್ತು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು (these nine names)
- ನಾಗಾನಾಂ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ (नागानां च महात्मनाम्, nāgānāṃ ca mahātmanām) = ಮಹಾತ್ಮರಾದ ನಾಗಗಳ (of the great serpents)
- ಸಾಯಂಕಾಲೇ ಪಠೇತ್ ನಿತ್ಯಮ್ (सायङ्काले पठेत् नित्यम्, sāyaṅkāle paṭhet nityam) = ದಿನವೂ ಸಂಜೆ ಹೇಳಬೇಕು (one should recite daily in the evening)
- ಪ್ರಾತಃಕಾಲೇ ವಿಶೇಷತಃ (प्रातःकाले विशेषतः, prātaḥkāle viśeṣataḥ) = ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ (and especially in the morning)
- ತಸ್ಯ ವಿಷಭಯಂ ನ ಅಸ್ತಿ (तस्य विषभयं न अस्ति, tasya viṣabhayaṃ na asti) = ಅವನಿಗೆ ವಿಷದ ಭಯವಿಲ್ಲ (he has no fear of poison)
- ಸರ್ವತ್ರ ವಿಜಯೀ ಭವೇತ್ (सर्वत्र विजयी भवेत्, sarvatra vijayī bhavet) = ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ (he will be victorious everywhere)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅನಂತ, ವಾಸುಕಿ, ಶೇಷ, ಪದ್ಮನಾಭ, ಕಂಬಲ, ಶಂಖಪಾಲ, ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರ, ತಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಕಾಲಿಯ.
ಮಹಾತ್ಮರಾದ ನಾಗಗಳ ಈ ಒಂಬತ್ತು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ದಿನವೂ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಹೇಳುವವನಿಗೆ ವಿಷದ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Ananta, Vasuki, Shesha, Padmanabha, Kambala, Shankhapala, Dhartarashtra, Takshaka and Kaliya.
These nine names of the great serpents should be recited daily in the evening, and especially in the morning. One who does so has no fear of poison and will be victorious everywhere.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಅನಂತ ಮತ್ತು ಶೇಷ ಒಂದೇ ನಾಗನ ಹೆಸರುಗಳೆಂದು ಹಲವು ಕಡೆ ಹೇಳಿದರೂ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಸುಕಿ ಸಮುದ್ರಮಥನದ ಹಗ್ಗವಾದವನು, ತಕ್ಷಕ ಪರೀಕ್ಷಿತ ರಾಜನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದವನು, ಕಾಲಿಯ ಕೃಷ್ಣನು ಯಮುನೆಯಲ್ಲಿ ಮಣಿಸಿದವನು.
Though Ananta and Shesha are often taken as names of the same serpent, this hymn counts them separately. Vasuki became the rope at the churning of the ocean, Takshaka bit King Parikshit, and Kaliya was subdued by Krishna in the Yamuna.
ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾಗಾರಾಧನೆ ಬದುಕಿನ ಭಾಗ. ನಾಗಬನಗಳು ಕಾಡಿನ ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಬಂದಿರುವುದು ಅದರ ಒಂದು ಫಲ. ಫಲಶ್ರುತಿಯ ಸಾಲುಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದಾಗ ತಡಮಾಡದೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು, ಪ್ರತಿವಿಷದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
In Tulunadu the worship of serpents is part of life, and one of its fruits is that the nagabanas have survived as patches of forest. The lines of benefit have several versions. Prayer gives the mind courage, but after a snakebite one must go to hospital without delay, since antivenom treatment is available only there.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಾಗಬನಗಳು ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ, ಕೀಟಗಳಿಗೆ, ಅಂತರ್ಜಲಕ್ಕೂ ಆಶ್ರಯ. ಹಾವಿನ ಬಗೆಗಿನ ಭಯವನ್ನು ಗೌರವವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿ, ಆ ಗೌರವದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಈ ಪರಂಪರೆ ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಗಳ ಒಂದು ಸುಂದರ ಮುಖ.
Nagabanas shelter not only snakes but birds, insects and groundwater too. This tradition, which turns fear of the snake into reverence and through that reverence protects nature, is one of the lovely faces of our customs.