ಪೊಹೆಲಾ ಬೊಯಿಶಾಖ್, ಪೊಯಿಲಾ ಬೈಸಾಖ್ ಎಂದೂ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಬಂಗಾಳಿ ಹೊಸ ವರ್ಷ; ಬಂಗಾಳಿ ಸೌರ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲ ಮಾಸವಾದ ಬೊಯಿಶಾಖ್‌ನ ಮೊದಲ ದಿನ. ಸೂರ್ಯ ಮೇಷವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ಬೊಯಿಶಾಖ್ ಆರಂಭವಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನ ಏಪ್ರಿಲ್ 14 ಅಥವಾ 15ರಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿಗಳು ಎಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದರ ಆಚರಣೆ ಇದೆ; ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ವರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಆ ದಿನದ ಶುಭಾಶಯ ಶುಭೋ ನೊಬೊಬೊರ್ಷೊ, ಅಂದರೆ ಶುಭ ನವವರ್ಷ.
ಬಂಗಾಳಿ ವರ್ಷ
ಶಕೆಯ ಹೆಸರು ಬಂಗಾಬ್ದ, ಬಂಗಾಳಿ ಸನ್; 2026ರ ಪೊಹೆಲಾ ಬೊಯಿಶಾಖ್‌ನಂದು ಆರಂಭವಾದ ವರ್ಷ 1433. ಈ ಶಕೆ ಹೇಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಂದಾಯದ ವರ್ಷ ಸುಗ್ಗಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿ ಎಂದು ಬಯಸಿದ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ್, ತನ್ನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಫತ್ಹುಲ್ಲಾ ಶಿರಾಜಿಯಿಂದ ಹಿಂದೂ ಸೌರ ವರ್ಷವನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪಂಚಾಂಗದಿಂದ ತೆಗೆದ ವರ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ. ಇನ್ನೊಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಏಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಗೌಡ ರಾಜ ಶಶಾಂಕನಿಗೆ ಇದರ ಶ್ರೇಯ ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ, ಬಂಗಾಬ್ದವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ದೇವಾಲಯ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಅದರ ಪರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತೆರೆದೇ ಬಿಡುವುದು ಸರಿ.
ಆಚರಣೆ
ಹಳೆಯ ವರ್ಷ ಚೈತ್ರದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾದ ಚೈತ್ರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ; ಬಂಗಾಳದ ಕೆಲವೆಡೆ ಅಂದು ಶಿವನ ಗಾಜನ್ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಮುಗಿಸುವ ಚರಕ ಪೂಜೆ. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹೊಸ ವರ್ಷ ಆರಂಭ. ಮನೆಗಳನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ತೊಡುತ್ತಾರೆ, ಸಿಹಿ ಮಾಡಿ ಬಂದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಹಾಲ್ ಖಾತಾ, ಹೊಸ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕದ ದಿನ. ಹಳೆಯ ವರ್ಷದ ಲೆಕ್ಕ ಚುಕ್ತಾ ಮಾಡಿ ಹೊಸ ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕ ತೆರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಬಾಕಿ ತೀರಿಸಲು ಬರುವ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಸಿಹಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲ್ಕತ್ತದಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಯವರು, ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಾಳೀಘಾಟ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರದ ಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಚೆಂಡು ಹೂ ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋರಣ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ಸಿಹಿ, ಆಟಿಕೆ, ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಸವಾರಿಗಳಿರುವ ಬೊಯಿಶಾಖಿ ಮೇಳಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ಢಾಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲಲಿತಕಲಾ ವಿಭಾಗ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮುಂಜಾನೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಂಗಲ್ ಶೊಭಾಜಾತ್ರಾ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಯುನೆಸ್ಕೊ ಇದನ್ನು 2016ರಲ್ಲಿ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ಅನ್ನವಾದ ಪಾಂತಾ ಭಾತ್ ಮತ್ತು ಕರಿದ ಹಿಲ್ಸಾ ಮೀನಿನ ಊಟವನ್ನು ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಇದು ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲ, ಇತ್ತೀಚಿನದು ಎನ್ನುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಅನುದಿನ ಕೊಡುವ ದಿನ
ಅನುದಿನ ಪೊಹೆಲಾ ಬೊಯಿಶಾಖ್ ಅನ್ನು ಸೌರ ಮಾಸದ ಮೊದಲ ದಿನಕ್ಕೆ ಬಂಗಾಳದ ನಿಯಮದಂತೆ ಬೊಯಿಶಾಖ್ 1ರಂದು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ನಡುವೆ ಸೂರ್ಯ ಮೇಷವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಮಾಸ ಮರುದಿನ ಆರಂಭ; ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ನಂತರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಅದರ ಮರುದಿನ. ಅಂದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಬೊಯಿಶಾಖ್ 1 ಮೇಷ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನಾಂಕದ ಮರುದಿನ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಪಂಚಾಂಗಗಳ ಲೆಕ್ಕ; 2027ಕ್ಕೆ ಇದು ಏಪ್ರಿಲ್ 15 ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅನುದಿನದಲ್ಲಿ ಪೊಹೆಲಾ ಬೊಯಿಶಾಖ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪದ್ಧತಿಯ ಓದುಗರಿಗೆ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನೂ ತೋರಿಸುವ ಆಯ್ಕೆ ಆನ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ 1987ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್ 14ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರ. ಹಾಗಾಗಿ ಢಾಕಾದ ಒಂದು ಬಂಗಾಳಿ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತದ ಇನ್ನೊಂದು ಕುಟುಂಬ ಹೊಸ ವರ್ಷವನ್ನು ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಬಹುದು, ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಯಾಗಿಯೇ.
ಅದೇ ಸೂರ್ಯನ ಇತರ ಹೊಸ ವರ್ಷಗಳು
ಮೇಷ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಆಚರಿಸುವ ಸೌರ ಹೊಸ ವರ್ಷಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪೊಹೆಲಾ ಬೊಯಿಶಾಖ್ ಸೇರಿದೆ: ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಬೊಹಾಗ್ ಬಿಹು, ಅನುದಿನ ಅದನ್ನೂ ಇದೇ ನಿಯಮದಿಂದ ಇಡುವುದರಿಂದ ಅದೇ ದಿನ ಬರುತ್ತದೆ; ಕೇರಳದ ವಿಷು; ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪುತ್ತಾಂಡು. ಮಾಸವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ದಿನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ನಿಯಮ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವು ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬೀಳಬಹುದು: 2027ರಲ್ಲಿ ಪುತ್ತಾಂಡು ಏಪ್ರಿಲ್ 14, ಉಳಿದ ಮೂರು ಏಪ್ರಿಲ್ 15. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ರಾಜ್ಯಗಳ ಹೊಸ ವರ್ಷವಾದ ಯುಗಾದಿ ಚಾಂದ್ರ. ಅದು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಿದಾಡುತ್ತದೆ; ಸೌರ ಹೊಸ ವರ್ಷಗಳು ಏಪ್ರಿಲ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಅದೇ ದಿನಾಂಕದ ಹತ್ತಿರವೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
Pohela Boishakh, also written Poila Baisakh, is the Bengali new year, the first day of Boishakh, the first month of the Bengali solar calendar. Boishakh begins after the sun enters Mesha, so the day falls on the 14th or 15th of April. It is kept in West Bengal and by Bengalis wherever they live, and in Bangladesh it is one of the major public festivals of the year. The greeting of the day is Shubho Noboborsho, a happy new year.
The Bengali year
The era is the Bangabda, the Bengali San, and the year that opened on Pohela Boishakh in 2026 was 1433. How the era began is not settled. One account credits the Mughal emperor Akbar, who wanted the revenue year to follow the harvest and is said to have had his astronomer Fathullah Shirazi join the solar Hindu year to a year count taken from the Islamic calendar. Another credits Shashanka, the seventh century king of Gauda, and temple inscriptions that name the Bangabda before Akbar’s time are cited in its favour. Both accounts are current, and the question is best left open.
How the day is kept
The old year closes on the last day of Chaitra, Chaitra Sankranti, which in parts of Bengal is the day of the Charak puja that ends the Gajan festival of Shiva. The new year begins the next morning. Houses are cleaned and decorated, people dress in new clothes, and sweets are made and shared with visitors.
For traders the day is Haal Khata, the new ledger. The old year’s accounts are settled, a new account book is opened, and customers who come to clear their dues are given sweets. In Kolkata shopkeepers and businessmen offer puja at the Kalighat and Dakshineswar Kali temples in the morning, and shops are hung with garlands of marigold and mango leaves.
In Bangladesh the day brings the Boishakhi mela, fairs with sweets, toys and rides, and in Dhaka the Mangal Shobhajatra, a procession at dawn organised by the Faculty of Fine Arts of the University of Dhaka, which UNESCO listed as intangible cultural heritage in 2016. A meal of panta bhat, soaked rice, with fried hilsa is widely tied to the day there, though some hold it to be a recent custom rather than an old one.
Which day Anudina gives
Anudina gives Pohela Boishakh on Boishakh 1 by the Bengali rule for the first day of a solar month. When the sun enters Mesha between sunrise and midnight, the month begins on the following day; when it enters after midnight, on the day after that. In practice Boishakh 1 is the day after the calendar date of the Mesha sankranti. This is the reckoning of the West Bengal almanacs, and for 2027 it gives 15 April. Pohela Boishakh appears in Anudina under the North Indian custom, and for readers on the South Indian custom when festivals of other regions are shown.
Bangladesh follows a revised calendar, adopted officially in 1987, in which the new year is fixed at 14 April every year. A Bengali family in Dhaka and one in Kolkata may therefore keep the new year a day apart, each correctly by its own calendar.
The other new years of the same sun
Pohela Boishakh is one of a family of solar new years kept at Mesha sankranti: Bohag Bihu in Assam, which Anudina places by the same rule and so on the same day, Vishu in Kerala and Puthandu in Tamil Nadu. Each region has its own rule for the day that opens the month, so they can fall a day apart: in 2027 Puthandu is on 14 April and the other three on the 15th. The new year of Karnataka and the Telugu states, Ugadi, is lunar. It follows the moon, comes earlier in the spring, and moves from year to year, while the solar new years stay close to the same April date.