ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ನಾಲ್ಕುವರೆ ಗಂಟೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇನ್ನೂ ಕಗ್ಗತ್ತಲು. ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಗಡಿಯಾರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೆರಡಕ್ಕೇ ದಿನ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಇಂದು ಸೋಮವಾರ. ಆದರೆ, ಮುಂಜಾವಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಯಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಕೂತವರ ಪಾಲಿಗೆ ಆ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕಿಂತ ಆಕಾಶದ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಲನೆಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರಿಸುಮಾರು ಬೆಳಗಿನ ೪:೦೦ ರಿಂದ ೬:೦೦ ಗಂಟೆಯ ನಡುವಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವ. ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ವೇದ, ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಾರ, ತಿಥಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ನಿಖರವಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮೂಲ ವೈದಿಕ ನಿಯಮ: ಸೂರ್ಯೋದಯವೇ ದಿನದ ಆರಂಭ
ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲೂ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೆರಡಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿನ (ವಾರ) ಆರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ‘ಅಹೋರಾತ್ರ’ (ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಯ ಚಕ್ರ) ಶುರುವಾಗುವುದು ನಿಖರವಾಗಿ ಆಯಾ ಊರಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ. ಅದು ಮುಂದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದವರೆಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ನೀವು ಸೋಮವಾರ ಮುಂಜಾನೆ ೪:೪೦ಕ್ಕೆ ಪ್ರಾತಃಸಂಧ್ಯೆಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಆಗಿನ್ನೂ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ನೀವಿನ್ನೂ ಹಿಂದಿನ ದಿನದ (ಭಾನುವಾರದ) ಕೊನೆಯ ಜಾವದಲ್ಲಿದ್ದೀರಿ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ಹಾಗಾಗಿ, ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ವಾರ ‘ಸೋಮವಾಸರೇ’ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ‘ಭಾನುವಾಸರೇ’ ಅಥವಾ ‘ಆದಿತ್ಯವಾಸರೇ’ ಎಂದೇ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಸೂರ್ಯ ದಿಗಂತದ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಸೋಮವಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ತಿಥಿ, ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಯೋಗ: ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆಗಳು
ವಾರವು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ, ಸೂರ್ಯ ಹುಟ್ಟುವ ಮುನ್ನಿನ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಅಂಗಗಳನ್ನು (ತಿಥಿ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಯೋಗ, ಕರಣ) ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ರೀತಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ:
ವಿಧಾನ ೧: ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಾಲದ ಹರಿವು
ಸ್ಮಾರ್ತ (ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದ/ಋಗ್ವೇದ) ಮತ್ತು ಮಾಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ (ಉಡುಪಿ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತ).
ಇಲ್ಲಿ ವಾರವು ಹಿಂದಿನ ದಿನದ್ದೇ (ಭಾನುವಾರ) ಆಗಿದ್ದರೂ, ತಿಥಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಆ ಕ್ಷಣದ ನೈಜ, ಚಲನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ರಾತ್ರಿ ೨:೦೦ ಗಂಟೆಗೆ ಹೊಸ ತಿಥಿ ಅಥವಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಶುರುವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮುಂಜಾನೆ ೪:೪೦ರ ನಿಮ್ಮ ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹೊಸ ತಿಥಿ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಕಣ್ಣೆದುರು ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕಾಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಕಲ್ಪದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ: “…ಭಾನುವಾಸರೇ, [೪:೪೦ಕ್ಕೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಿಥಿ] ತಿಥೌ, [೪:೪೦ಕ್ಕೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ] ನಕ್ಷತ್ರ-ಯುಕ್ತಾಯಾಂ…”
ವಿಧಾನ ೨: ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸ್ಥಿರತೆ
ಹಲವು ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು (ಆಪಸ್ತಂಬ ಅಥವಾ ಬೋಧಾಯನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವವರು) ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೇ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾತಃಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಎನ್ನುವುದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಹೋರಾತ್ರದ ಕೊನೆಯ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ನಂತರ ತಿಥಿ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾನುವಾರದ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ತಿಥಿ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿದ್ದವೋ, ಅವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಕಲ್ಪದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ: “…ಭಾನುವಾಸರೇ, [ಭಾನುವಾರದ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ತಿಥಿ] ತಿಥೌ, [ಭಾನುವಾರದ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಕ್ಷತ್ರ] ನಕ್ಷತ್ರ-ಯುಕ್ತಾಯಾಂ…”
ವಿಧಾನ ೩: ಮುಂಬರುವ ದಿನದ ನಿರೀಕ್ಷೆ
ಹಲವು ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಮಾರ್ತ/ಪೌರ್ಣಿಮಾಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಋಗ್ವೇದದ ಕೆಲವು ಮನೆತನಗಳು ಈ ಉಷಃಕಾಲವನ್ನು ಮುಂಬರುವ ಹೊಸ ದಿನದ ಹೊಸ್ತಿಲು ಎಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಚ್ಚಾಗಿರುವ ಪಂಚಾಂಗದ ಜೊತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಇವರು ಗಡಿಯಾರದ ದಿನಾಂಕದಂತೆಯೇ ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ವಾರವನ್ನು ‘ಸೋಮವಾಸರೇ’ ಎಂದೇ ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಮುಂಬರುವ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ತಿಥಿ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂಬರುವ ಬೆಳಕಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ನೋಟ
| ನಿಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯ | ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾದ ವಾರ | ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾದ ತಿಥಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರ |
|---|---|---|
| ಸ್ಮಾರ್ತ / ಮಾಧ್ವ (ಚಲನಾತ್ಮಕ) |
ಹಿಂದಿನ ದಿನ (ಉದಾ: ಭಾನುವಾರ) | ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಖರ ತಿಥಿ-ನಕ್ಷತ್ರ |
| ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ (ಸ್ಥಿರ ಸೂರ್ಯೋದಯ) |
ಹಿಂದಿನ ದಿನ (ಉದಾ: ಭಾನುವಾರ) | ಹಿಂದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ತಿಥಿ-ನಕ್ಷತ್ರ |
| ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ (ನಿರೀಕ್ಷಿತ) |
ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನ (ಉದಾ: ಸೋಮವಾರ) | ಮುಂಬರುವ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ತಿಥಿ-ನಕ್ಷತ್ರ |
ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ
ಉಡುಪಿ, ಸೋಮವಾರ ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬, ಮುಂಜಾನೆ ೪:೪೦. ಭಾನುವಾರದ ಸೂರ್ಯೋದಯ ೬:೨೧ಕ್ಕೆ; ಆಗ ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲ ಪ್ರತಿಪದೆ (ಪಾಡ್ಯ) ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರ. ಪ್ರತಿಪದೆ ಭಾನುವಾರ ರಾತ್ರಿ ೯:೩೧ಕ್ಕೆ, ಚಿತ್ರಾ ರಾತ್ರಿ ೧೦:೩೨ಕ್ಕೆ ಮುಗಿದವು. ಸೋಮವಾರದ ಸೂರ್ಯೋದಯ ೬:೨೧ಕ್ಕೆ.
- ವಿಧಾನ ೧: ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಭಾನುವಾಸರೇ, ದ್ವಿತೀಯಾಯಾಂ, ಸ್ವಾತೀ ನಕ್ಷತ್ರೇ: ಭಾನುವಾರ, ರಾತ್ರಿ ಶುರುವಾದ ದ್ವಿತೀಯೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಿಯೊಂದಿಗೆ
- ವಿಧಾನ ೨: ಹಿಂದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ಭಾನುವಾಸರೇ, ಪ್ರತಿಪದಿ, ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರೇ: ಭಾನುವಾರದ ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ
- ವಿಧಾನ ೩: ಮುಂಬರುವ ದಿನದಂತೆ ಸೋಮ (ಇಂದು) ವಾಸರೇ, ದ್ವಿತೀಯಾಯಾಂ, ಸ್ವಾತೀ ನಕ್ಷತ್ರೇ: ಸೋಮವಾರದ ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಇರಲಿರುವಂತೆ
ಮುಂಜಾನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ದಿನ ಕಳೆದಿರುತ್ತದೆ; ತಿಥಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅವಧಿಯೂ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಿನವೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಧಾನ ೨ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಉಳಿದೆರಡಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ತಿಥಿ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ನೂರು ನಿಮಿಷ ಮೊದಲು, ಇಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ದಿನ. ವಿಧಾನ ೧ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ೩ರ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾರ ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ; ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಒಂದೆರಡು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಥಿ ಅಥವಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಬದಲಾಗುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವೂ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಂತರ
ಬೆಳಕು ಮೂಡಿದ ಮೇಲೆ, ಅಂದರೆ ಸೂರ್ಯ ದಿಗಂತದ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿದಾಗ, ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳೂ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆನಂತರ ಎಲ್ಲ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೂ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಹೊಸ ದಿನದ ವಾರ ಹಾಗೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಆ ಕ್ಷಣದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬೆಳಕನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನ; ಆದರೆ ಕಡೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮುಖಮಾಡುವುದು ಅದೇ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ.
ಅನುದಿನದಲ್ಲಿ
ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ‘ಇಂದು’ ಪುಟದ ಸಂಕಲ್ಪ ಕಾರ್ಡ್ ತಾನು ಯಾವ ವಿಧಾನ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪ ಎಂಬ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಮೂರೂ ವಿಧಾನಗಳು ತೆರೆಯುತ್ತವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಮುಂದಿನ ಮುಂಜಾನೆಗೆ ಏನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಅಲ್ಲೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಆಯ್ಕೆ ‘ಇನ್ನಷ್ಟು’ ಪುಟದ ‘ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಗಳು’ ಅಡಿಯಲ್ಲೂ, ಪೂರ್ಣ ಸಂಕಲ್ಪ ಪುಟದಲ್ಲಿ ‘ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ’ ಎಂದೂ ಇದೆ. ನೀವು ಆರಿಸುವವರೆಗೆ ಅದು ನಿಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ: ಸ್ಮಾರ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ವರಿಗೆ ವಿಧಾನ ೧, ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ವಿಧಾನ ೨. ನಿಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಪದ್ಧತಿ ಈ ಮೂರಕ್ಕೂ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನೇ ಪಾಲಿಸಿ.
A sankalpa names the moment it is made: the year, the month, the tithi, the weekday, the nakshatra. For a rite begun after sunrise there is nothing to decide. For one begun after midnight but before the local sunrise, usually between four and six in the morning, as with the morning sandhyavandana (pratah sandhya) in the Brahma muhurta, there is. The clock on the wall changed the date at midnight; the sky has not yet changed the day. In those hours the parts of the sankalpa follow the Sun, Moon and stars, not the clock, and which values you say depends on your Veda, shakha and sampradaya.
The rule every tradition shares: the day begins at sunrise
In all the mainstream traditions of Sanatana Dharma a new day, the vara, does not begin at twelve midnight. One day-and-night, the ahoratra, begins at the moment of local sunrise and runs until the next sunrise.
Suppose you sit for pratah sandhya at 4:40 AM on a Monday by the calendar. The Sun has not risen where you are, so you are still in the last quarter (yama) of the day before. The weekday in the sankalpa is therefore Bhanu vasare or Aditya vasare (Sunday), not Soma vasare (Monday). The weekday turns to Monday only when the Sun crosses the horizon.
Where traditions differ: tithi, nakshatra, yoga and karana
The vara is tied to sunrise. The other four limbs (tithi, nakshatra, yoga and karana) are handled differently in the hours before dawn, and three ways are in use. Say it the way your family does.
1. As it runs now (pratyaksha, kala-pravaha)
Kept by: most Smarta (Krishna Yajurveda and Rigveda) and Madhva families. It is the prevailing practice in Udupi and across South India.
The rule: the vara stays with the day before (Sunday), but the tithi and nakshatra are taken as they stand in the sky at that minute. If a new tithi or nakshatra began in the night, at 2:00 AM say, the sankalpa at 4:40 AM uses the new one.
As said: … Bhanu vasare, [the tithi running at 4:40 AM] tithau, [the nakshatra running at 4:40 AM] nakshatra yuktayam …
2. As at the last sunrise (udaya-vyapini)
Kept by: many Sri Vaishnava (Vishishtadvaita) families, following a strict reading of the Apastamba or Bodhayana sutra manuals.
The rule: the whole of time is bound to the sunrise that began the day. Pratah sandhya is taken as the closing rite of the ahoratra still running, so the tithi and nakshatra are those that stood at Sunday’s sunrise, and any change after midnight is set aside.
As said: … Bhanu vasare, [the tithi at Sunday’s sunrise] tithau, [the nakshatra at Sunday’s sunrise] nakshatra yuktayam …
3. As the day about to dawn (the printed panchanga’s day)
Kept by: several North Indian Smarta and purnimanta traditions, and some Rigveda (Ashvalayana sutra) families in the late ushas, the twilight before sunrise.
The rule: the twilight is taken as the threshold of the coming day. A printed panchanga lists each date by the tithi at its sunrise (the udaya tithi), and to agree with it the sankalpa looks ahead: the weekday of the calendar date, with the tithi and nakshatra of the sunrise about to come.
As said: … Soma vasare, [the tithi at Monday’s sunrise] tithau, [the nakshatra at Monday’s sunrise] nakshatra yuktayam …
At a glance
| If your tradition is | Weekday (vara) to say | Tithi and nakshatra to say |
|---|---|---|
| Smarta, Madhva as it runs now |
The day before (Sunday) | Those running at the moment |
| Sri Vaishnava as at the last sunrise |
The day before (Sunday) | Those of the last sunrise |
| North Indian as the day about to dawn |
The calendar’s day (Monday) | Those of the coming sunrise |
A worked example
Udupi, 4:40 AM on Monday 12 October 2026. Sunday’s sunrise was at 6:21 AM, in Ashvayuja shukla pratipada and Chitra. Pratipada ended at 9:31 PM on Sunday and Chitra at 10:32 PM. Monday’s sunrise is at 6:21 AM.
- As it runs now Bhanu vasare, dvitiyayam, Svati nakshatre: Sunday, with the dvitiya and Svati that began in the night
- As at the last sunrise Bhanu vasare, pratipadi, Chitra nakshatre: Sunday, as it stood at Sunday’s sunrise
- As the day about to dawn Soma (Indu) vasare, dvitiyayam, Svati nakshatre: Monday, as it will stand at Monday’s sunrise
By the small hours nearly a full day has passed since the last sunrise, and a tithi or a nakshatra lasts about a day. So “as at the last sunrise” usually names an earlier tithi and nakshatra than the other two, as here: at Udupi, a hundred minutes before sunrise, on about nineteen mornings in twenty. “As it runs now” and “as the day about to dawn” usually differ only in the weekday; they differ further only when a tithi or nakshatra changes in the last hour or two before sunrise.
After sunrise
For any rite begun after the Sun has visibly risen the traditions agree: the vara of the new day, with the tithi, nakshatra, yoga and karana running at that moment.
In Anudina
Before sunrise, the Sankalpa card on Today says which way it is using, in the row Sankalpa before sunrise. A tap opens the three ways, each with what it gives for the morning ahead at your place. The same choice is under More, Advanced, and on the full sankalpa page as “Before sunrise”. Until you choose, it follows your tradition: Smarta and Madhva as it runs now, Sri Vaishnava as at the last sunrise. Where your family’s paddhati differs from all three, follow it.