ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಕಥಂ ವಿದ್ಯಾಮಹಂ ಯೋಗಿಂಸ್ತ್ವಾಂ ಸದಾ ಪರಿಚಿಂತಯನ್।
ಕೇಷು ಕೇಷು ಚ ಭಾವೇಷು ಚಿಂತ್ಯೋಽಸಿ ಭಗವನ್ಮಯಾ ॥ 17 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन्।
केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन्मया ॥ 17 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
kathaṃ vidyāmahaṃ yogiṃstvāṃ sadā paricintayan|
keṣu keṣu ca bhāveṣu cintyo’si bhagavanmayā || 17 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯೋಗಿನ್ (योगिन्, yogin) = ಯೋಗಿಯೇ (O master of yoga)
- ಅಹಂ ಸದಾ ಪರಿಚಿಂತಯನ್ ತ್ವಾಂ ಕಥಂ ವಿದ್ಯಾಮ್ (अहं सदा परिचिन्तयन् त्वां कथं विद्याम्, ahaṃ sadā paricintayan tvāṃ kathaṃ vidyām) = ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಲಿ (how, ever meditating, shall I know you)
- ಭಗವನ್ (भगवन्, bhagavan) = ಭಗವಂತನೇ (O Lord)
- ಕೇಷು ಕೇಷು ಚ ಭಾವೇಷು ಮಯಾ ಚಿಂತ್ಯಃ ಅಸಿ (केषु केषु च भावेषु मया चिन्त्यः असि, keṣu keṣu ca bhāveṣu mayā cintyaḥ asi) = ಯಾವ ಯಾವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು (in what various things am I to think of you)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯೋಗಿಯೇ, ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಲಿ? ಭಗವಂತ, ಯಾವ ಯಾವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು?
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
How, O master of yoga, shall I know you, ever meditating on you? In what various things, O Lord, am I to think of you?
ಶ್ಲೋಕ 10.17ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 10.17
ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ. ಅವನಿಗೆ ತತ್ತ್ವ ಗೊತ್ತು, ಆದರೆ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹಿಡಿತ ಬೇಕು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಭಾವ’ ಎಂದರೆ ವಸ್ತುಗಳು, ಧ್ಯಾನದ ಆಲಂಬನಗಳು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ವಿಭೂತಿಗಳ ಭೇದಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿಂತಿಸಬಹುದಾದರೂ ಯಾವ ಯಾವ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅವರ ವಿವರಣೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟ: ಮನಸ್ಸು ಹೊರಗೆ ಅಲೆಯುವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಚಿಂತನೆಯೇ ಆಗುವಂತೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳು.
Arjuna’s question is very practical. He knows the principle, but meditation needs something to hold on to. For Shankara ‘bhava’ means things, supports for meditation. Sridhara Swami says: though he may be meditated on through the different glories, one must know in which things. His note on the next verse is clearer still: tell it in detail, so that even when the mind wanders outward, it thinks of you wherever it goes.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಯೋಗೀ’ ಪದವನ್ನು ಅರ್ಜುನನಿಗೇ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಾರೆ: ಭಕ್ತಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನಾನು. ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಬುದ್ಧಿ, ಜ್ಞಾನ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ಹೇಳದ ಯಾವ ಯಾವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಯಾಮಕನಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಲಿ ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja applies the word ‘yogi’ to Arjuna himself: I, established in the yoga of devotion. On his reading the question is: beyond understanding, knowledge and the rest named in verses four and five, in which other things, not yet named, am I to think of you as their inner ruler? Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಂದು ಆಧಾರ ಬೇಕು. ‘ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೇವರಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂಬ ಮಾತು ನಿಜವಾದರೂ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮೂರ್ತಿ, ಒಂದು ಹೆಸರು, ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
The mind needs a support. Though it is true that God is everywhere, an image, a name or a scene helps meditation.
ಧ್ಯಾನ ಕಲಿಯುವವರಿಗೆ ಉಸಿರು, ಒಂದು ಮಂತ್ರ ಅಥವಾ ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆಯಂಥ ಒಂದು ಆಲಂಬನ ಕೊಡುವುದು ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಅಲೆಯುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತರುವುದೇ ಅಭ್ಯಾಸ.
This is why those learning meditation are given a support such as the breath, a mantra or the flame of a lamp. Bringing the wandering mind back there again and again is the practice itself.