ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಆಯುಧಾನಾಮಹಂ ವಜ್ರಂ ಧೇನೂನಾಮಸ್ಮಿ ಕಾಮಧುಕ್।
ಪ್ರಜನಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ಕಂದರ್ಪಃ ಸರ್ಪಾಣಾಮಸ್ಮಿ ವಾಸುಕಿಃ ॥ 28 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक्।
प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ 28 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
āyudhānāmahaṃ vajraṃ dhenūnāmasmi kāmadhuk|
prajanaścāsmi kandarpaḥ sarpāṇāmasmi vāsukiḥ || 28 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆಯುಧಾನಾಮ್ ಅಹಂ ವಜ್ರಮ್ (आयुधानाम् अहं वज्रम्, āyudhānām ahaṃ vajram) = ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಜ್ರಾಯುಧ (among weapons I am the thunderbolt)
- ಧೇನೂನಾಮ್ ಅಸ್ಮಿ ಕಾಮಧುಕ್ (धेनूनाम् अस्मि कामधुक्, dhenūnām asmi kāmadhuk) = ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಧೇನು (among cows the wish-fulfilling cow)
- ಪ್ರಜನಃ ಚ ಅಸ್ಮಿ ಕಂದರ್ಪಃ (प्रजनः च अस्मि कन्दर्पः, prajanaḥ ca asmi kandarpaḥ) = ಸಂತಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಕಂದರ್ಪ (I am Kandarpa, the cause of begetting)
- ಸರ್ಪಾಣಾಮ್ ಅಸ್ಮಿ ವಾಸುಕಿಃ (सर्पाणाम् अस्मि वासुकिः, sarpāṇām asmi vāsukiḥ) = ಸರ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸುಕಿ (among serpents Vasuki)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಜ್ರಾಯುಧ, ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಧೇನು. ಸಂತಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಕಂದರ್ಪ ನಾನು, ಸರ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸುಕಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Among weapons I am the thunderbolt, among cows the wish-fulfilling cow. I am Kandarpa, the cause of begetting, and among serpents I am Vasuki.
ಶ್ಲೋಕ 10.28ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 10.28
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ವಜ್ರಾಯುಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ: ದಧೀಚಿ ಮುನಿಯ ಮೂಳೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಯುಧ. ಕಾಮಧೇನು ಅವರಿಗೆ ವಸಿಷ್ಠರ ಎಲ್ಲ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವ ಹಸು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಯಕೆ ಈಡೇರಿಸುವ ಹಸು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅದು ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಕೊಡುವ ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಸುರಭಿ. ಸರ್ಪ ನಾಗಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಒಂದು ತಲೆಯವು ಸರ್ಪಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸುಕಿ. ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ನಾಗಗಳು ಅನೇಕ ತಲೆಯವು.
Shankara recalls the story of the thunderbolt: the weapon made from the bones of the sage Dadhichi. For him Kamadhenu is Vasishtha’s cow that yields every wish, or the wish-fulfilling cow in general. For Ramanuja it is the divine Surabhi among the cows that yield the oblation. Ramanuja explains the difference between serpents and nagas: serpents have one hood, and among them is Vasuki. The nagas of the next verse have many hoods.
‘ಪ್ರಜನಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ಕಂದರ್ಪಃ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಮುಖ್ಯ: ಸಂತಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಕಾಮ ಮಾತ್ರ ಅವನ ವಿಭೂತಿ. ಕೇವಲ ಭೋಗಪ್ರಧಾನವಾದ ಕಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ವಿಭೂತಿಯಲ್ಲ. ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ‘ಧರ್ಮಾವಿರುದ್ಧೋ ಭೂತೇಷು ಕಾಮೋಽಸ್ಮಿ’ (7.11) ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
At ‘prajanas chasmi kandarpah’ a clarification by Sridhara Swami matters: only the desire that leads to offspring is his glory. Desire aimed only at pleasure is not sanctioned by scripture, and so it is not a glory. The seventh chapter’s ‘dharmaviruddho bhuteshu kamo ‘smi’ (7.11) agrees with this. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಗೀತೆ ಬಯಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಧರ್ಮದ ಚೌಕಟ್ಟು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಜೀವವನ್ನು ತರುವ ಶಕ್ತಿ ಪವಿತ್ರ ಎಂಬುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಭಾವ.
The Gita does not reject desire, it gives it the frame of dharma. The feeling of this verse is that the power to bring new life is sacred.
ಗರ್ಭಧಾರಣೆ, ಹೆರಿಗೆ, ಮಗುವಿನ ಆರೈಕೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿಗೆ ಸಿಗುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ ಆ ಪವಿತ್ರತೆಗೆ ತೋರಿಸುವ ಗೌರವ.
The medical care and family support a mother receives through pregnancy, childbirth and the care of the baby is the respect we show to that sacredness.