ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಮೃತ್ಯುಃ ಸರ್ವಹರಶ್ಚಾಹಮುದ್ಭವಶ್ಚ ಭವಿಷ್ಯತಾಮ್।
ಕೀರ್ತಿಃ ಶ್ರೀರ್ವಾಕ್ಚ ನಾರೀಣಾಂ ಸ್ಮೃತಿರ್ಮೇಧಾ ಧೃತಿಃ ಕ್ಷಮಾ ॥ 34 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम्।
कीर्तिः श्रीर्वाक्च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥ 34 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
mṛtyuḥ sarvaharaścāhamudbhavaśca bhaviṣyatām|
kīrtiḥ śrīrvākca nārīṇāṃ smṛtirmedhā dhṛtiḥ kṣamā || 34 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸರ್ವಹರಃ ಮೃತ್ಯುಃ ಚ ಅಹಮ್ (सर्वहरः मृत्युः च अहम्, sarvaharaḥ mṛtyuḥ ca aham) = ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮೃತ್ಯು ನಾನು (I am all-seizing death)
- ಭವಿಷ್ಯತಾಮ್ ಉದ್ಭವಃ ಚ (भविष्यताम् उद्भवः च, bhaviṣyatām udbhavaḥ ca) = ಮುಂದೆ ಬರಲಿರುವವರ ಉದ್ಭವವೂ (and the rise of those yet to be)
- ನಾರೀಣಾಂ ಕೀರ್ತಿಃ ಶ್ರೀಃ ವಾಕ್ ಚ (नारीणां कीर्तिः श्रीः वाक् च, nārīṇāṃ kīrtiḥ śrīḥ vāk ca) = ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ, ಶ್ರೀ, ವಾಕ್ (among women Fame, Fortune and Speech)
- ಸ್ಮೃತಿಃ ಮೇಧಾ ಧೃತಿಃ ಕ್ಷಮಾ (स्मृतिः मेधा धृतिः क्षमा, smṛtiḥ medhā dhṛtiḥ kṣamā) = ಸ್ಮೃತಿ, ಮೇಧಾ, ಧೃತಿ, ಕ್ಷಮಾ (Memory, Intelligence, Steadfastness and Forbearance)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮೃತ್ಯು ನಾನು, ಮುಂದೆ ಬರಲಿರುವವರ ಉದ್ಭವವೂ ನಾನು. ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೀರ್ತಿ, ಶ್ರೀ, ವಾಕ್, ಸ್ಮೃತಿ, ಮೇಧಾ, ಧೃತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮಾ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I am all-seizing death, and the rise of those yet to be. Among women I am Fame, Fortune and Speech, Memory, Intelligence, Steadfastness and Forbearance.
ಶ್ಲೋಕ 10.34ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 10.34
ಮೃತ್ಯು ಮತ್ತು ಉದ್ಭವ, ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಆರಂಭ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಎರಡು ಬಗೆಯ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಧನ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು. ಪ್ರಾಣಹರವಾದದ್ದು ‘ಸರ್ವಹರ’. ಅಥವಾ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಈಶ್ವರನೇ ಸರ್ವಹರ. ‘ಉದ್ಭವ’ ಅವರಿಗೆ ಏಳಿಗೆ, ಮುಂದೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಪಡೆಯಲಿರುವವರ ಅಭ್ಯುದಯ.
Death and rising, end and beginning, in a single line. Shankara names two kinds of death: that which takes away wealth and the like, and that which takes away life. The one that takes life is ‘all-seizing’. Or else the Lord, who withdraws everything at the dissolution, is the all-seizing. ‘Udbhava’ for him is prosperity, the rise of those who are yet to attain their good.
ಕೀರ್ತಿ, ಶ್ರೀ, ವಾಕ್, ಸ್ಮೃತಿ, ಮೇಧಾ, ಧೃತಿ, ಕ್ಷಮಾ, ಈ ಏಳೂ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗದ ಪದಗಳು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ದೇವತಾರೂಪದ ಏಳು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ: ಇವರ ಆಭಾಸ ಸ್ವಲ್ಪ ತಾಕಿದರೂ ಜೀವಿಗಳು ಶ್ಲಾಘನೀಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಅವನ ವಿಭೂತಿಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆನಪು, ಬುದ್ಧಿ, ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಸಹನೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಗುಣಗಳೂ ಹೌದು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Kirti, Shri, Vak, Smriti, Medha, Dhriti and Kshama are all feminine words. Sridhara Swami calls them seven women in the form of deities: even a slight touch of their reflection makes beings praiseworthy. Ramanuja names each of them one by one as his glory. Among them memory, intelligence, steadfastness and forbearance are also qualities of the mind. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಾವು ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟು ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ದಿನನಿತ್ಯದ ದೃಶ್ಯ: ಒಂದು ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿದಾಯ, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಮೊದಲ ಅಳು.
Death and birth in a single breath. In a hospital this is an everyday sight: a farewell on one floor, a baby’s first cry on another.
ನೆನಪು, ಬುದ್ಧಿ, ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಸಹನೆ, ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಸರಿಯಾದ ನಿದ್ರೆ, ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು, ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದು ನೆನಪು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕ. ನೆನಪಿನ ತೊಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು.
Memory, intelligence, steadiness and patience: it matters to preserve these as we age. Regular exercise, good sleep, learning new things and mixing with people help memory and the mind. If memory problems are increasing, one should see a doctor.