ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯೋ ನ ಹೃಷ್ಯತಿ ನ ದ್ವೇಷ್ಟಿ ನ ಶೋಚತಿ ನ ಕಾಂಕ್ಷತಿ।
ಶುಭಾಶುಭಪರಿತ್ಯಾಗೀ ಭಕ್ತಿಮಾನ್ಯಃ ಸ ಮೇ ಪ್ರಿಯಃ ॥ 17 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति।
शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान्यः स मे प्रियः ॥ 17 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati|
śubhāśubhaparityāgī bhaktimānyaḥ sa me priyaḥ || 17 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಃ ನ ಹೃಷ್ಯತಿ ನ ದ್ವೇಷ್ಟಿ (यः न हृष्यति न द्वेष्टि, yaḥ na hṛṣyati na dveṣṭi) = ಯಾರು ಹಿಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ (one who neither rejoices nor hates)
- ನ ಶೋಚತಿ ನ ಕಾಂಕ್ಷತಿ (न शोचति न काङ्क्षति, na śocati na kāṅkṣati) = ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ (neither grieves nor craves)
- ಶುಭಾಶುಭಪರಿತ್ಯಾಗೀ (शुभाशुभपरित्यागी, śubhāśubhaparityāgī) = ಶುಭ ಅಶುಭ ಎರಡನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದವನು (who has given up both good and evil)
- ಭಕ್ತಿಮಾನ್ ಯಃ ಸಃ ಮೇ ಪ್ರಿಯಃ (भक्तिमान् यः सः मे प्रियः, bhaktimān yaḥ saḥ me priyaḥ) = ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಅವನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ (full of devotion, he is dear to me)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾರು ಹಿಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಶುಭ ಅಶುಭ ಎರಡನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಅವನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One who neither rejoices nor hates, neither grieves nor craves, who has given up both good and evil, and is full of devotion, he is dear to me.
ಶ್ಲೋಕ 12.17ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 12.17
ನಾಲ್ಕು ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಸಂದರ್ಭಗಳು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಅವುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಇಷ್ಟವಾದದ್ದು ಸಿಕ್ಕಾಗ ಹಿಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅನಿಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದರಿಂದ ಅಗಲಿದಾಗ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಸಿಗದಿದ್ದುದನ್ನು ಹಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಶೋಕದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಸಂಪತ್ತುಗಳ ನಷ್ಟ. ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲೂ ಅವನು ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
Four verbs, four situations. Shankara pairs them: he does not rejoice when he gains what he likes, does not hate when the unwelcome comes, does not grieve when parted from what is dear, and does not crave what he has not got. Ramanuja names the causes of grief: the loss of wife, children or wealth. Even in such losses he does not collapse.
‘ಶುಭಾಶುಭಪರಿತ್ಯಾಗೀ’, ಶುಭವನ್ನೂ ಅಶುಭವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಶುಭ ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪುಣ್ಯ ಪಾಪಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಏಕೆ ಬಿಡಬೇಕು? ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಉತ್ತರ: ಪಾಪದಂತೆಯೇ ಪುಣ್ಯವೂ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಎರಡೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಡುವುದಲ್ಲ, ಅದರ ಫಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಎಂದು ಹಲವರು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಹದಿನಾರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ: ‘ಹರ್ಷಾದಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೂ ಅವು ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಬರಬಹುದು ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ತೆಗೆಯಲು ‘ಯೋ ನ ಹೃಷ್ಯತಿ’ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದೆ.
On ‘shubhashubhaparityagi’, one who has given up good and evil, Shankara speaks of good and evil actions, and Sridhara Swami of merit and sin. Why give up merit? Ramanuja’s answer: merit, like sin, is a cause of bondage, and both bind alike. Many read this not as giving up doing good, but as not clinging to its fruit. Madhva notes this in his comment on the sixteenth verse: even after saying ‘free from elation and the rest’, a doubt may remain that these still come now and then, and to remove it ‘yo na hrishyati’ is said again.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ‘ಶೋಕಿಸಬಾರದು’ ಎಂಬ ಆಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಓದಬೇಕಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ದುಃಖ ಸಹಜ, ಆರೋಗ್ಯಕರ. ಕೃಷ್ಣ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಬಹಳ ಕಾಲದ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಬರುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು.
This verse need not be read as a command, ‘do not grieve’. When we lose those we love, sorrow is natural and healthy. What Krishna describes is a state that comes from long practice.
ಶೋಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರವೂ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ನಿದ್ರೆ, ಊಟ, ಕೆಲಸ ಎಲ್ಲವೂ ಕುಸಿದಿದ್ದರೆ, ವೈದ್ಯರ ಅಥವಾ ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚಕರ ನೆರವು ಪಡೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಬದುಕೇ ಬೇಡ ಎನಿಸುವ ಯೋಚನೆಗಳು ಬಂದರೆ ತಡಮಾಡದೆ ವೈದ್ಯರನ್ನೋ ನಂಬಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೋ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು.
If, even after months, grief has brought daily life to a halt, if sleep, food and work have all given way, it is good to seek the help of a doctor or a counsellor. If thoughts come that life is not worth living, contact a doctor or someone you trust without delay.