ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ತುಲ್ಯನಿಂದಾಸ್ತುತಿರ್ಮೌನೀ ಸಂತುಷ್ಟೋ ಯೇನ ಕೇನಚಿತ್।
ಅನಿಕೇತಃ ಸ್ಥಿರಮತಿರ್ಭಕ್ತಿಮಾನ್ಮೇ ಪ್ರಿಯೋ ನರಃ ॥ 19 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित्।
अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ॥ 19 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
tulyanindāstutirmaunī santuṣṭo yena kenacit|
aniketaḥ sthiramatirbhaktimānme priyo naraḥ || 19 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತುಲ್ಯನಿಂದಾಸ್ತುತಿಃ ಮೌನೀ (तुल्यनिन्दास्तुतिः मौनी, tulyanindāstutiḥ maunī) = ನಿಂದೆ ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಕಾಣುವ, ಮಿತಭಾಷಿಯಾದ (alike in blame and praise, restrained in speech)
- ಯೇನ ಕೇನಚಿತ್ ಸಂತುಷ್ಟಃ (येन केनचित् सन्तुष्टः, yena kenacit santuṣṭaḥ) = ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾದ (content with whatever comes)
- ಅನಿಕೇತಃ ಸ್ಥಿರಮತಿಃ (अनिकेतः स्थिरमतिः, aniketaḥ sthiramatiḥ) = ನೆಲೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ, ಸ್ಥಿರ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ (not bound to a dwelling, steady in mind)
- ಭಕ್ತಿಮಾನ್ ನರಃ ಮೇ ಪ್ರಿಯಃ (भक्तिमान् नरः मे प्रियः, bhaktimān naraḥ me priyaḥ) = ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ (the person of devotion is dear to me)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನಿಂದೆ ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಕಾಣುವ, ಮಿತಭಾಷಿಯಾದ, ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾದ, ನೆಲೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ, ಸ್ಥಿರ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Alike in blame and praise, restrained in speech, content with whatever comes, not bound to a dwelling, steady in mind, full of devotion: such a person is dear to me.
ಶ್ಲೋಕ 12.19ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 12.19
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಮೌನೀ’ ಎಂದರೆ ಮಾತನ್ನು ಸಂಯಮದಲ್ಲಿಟ್ಟವನು, ‘ಯೇನ ಕೇನಚಿತ್ ಸಂತುಷ್ಟ’ ಎಂದರೆ ದೇಹ ಉಳಿಯಲು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಿಕ್ಕರೆ ತೃಪ್ತ. ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ಮಹಾಭಾರತದ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಉಟ್ಟು, ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಉಂಡು, ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಮಲಗುವವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ‘ಅನಿಕೇತ’ ಎಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ನಿಯತವಾದ ವಾಸಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲದವನು, ಮನೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂನ್ಯಾಸಿ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಓದುತ್ತಾರೆ.
For Shankara ‘mauni’ is one who keeps his speech restrained, and ‘content with whatever’ is content if he gets just what keeps the body going. For this he quotes the Mahabharata: one who wears whatever he gets, eats whatever he gets and sleeps wherever he may, the gods know as a brahmana. For him ‘aniketa’ means one with no fixed dwelling, the homeless renunciate. Sridhara Swami reads it the same way.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಅನಿಕೇತ’ವನ್ನು ಬೇರೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ: ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬುದ್ಧಿಯಿರುವುದರಿಂದ ಮನೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದವನು. ಅವರ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವನೂ ‘ಅನಿಕೇತ’ನಾಗಬಹುದು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಹದಿಮೂರರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಪಟ್ಟಿ ಆತ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಕರ್ಮಯೋಗಿಯದು, ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ಭಕ್ತಿಯೋಗನಿಷ್ಠನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja reads ‘aniketa’ differently: one who is not attached to home and the like, since his understanding is steady in the self. In his sense even one who lives in a home can be ‘aniketa’. According to him the list from the thirteenth verse to here is that of the karma yogi devoted to the self, and the next verse closes the chapter by declaring the superiority of the one devoted to bhakti yoga. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಮೌನೀ’, ಮಿತಭಾಷಿ. ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಕ್ಷಣ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳುವ ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣ ಅಪರೂಪ, ಅಮೂಲ್ಯ.
‘Mauni’, restrained in speech. In today’s age of social media, when an opinion is given at once on everything, this quality is rare and precious.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ‘ಅನಿಕೇತ’ ಅರ್ಥ ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೂ ಸಮಾಧಾನ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಸಾದಾಗ ಮನೆ ಬದಲಿಸಬೇಕಾದವರಿಗೆ, ಮಕ್ಕಳ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದವರಿಗೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ನೆಲೆ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನೆನಪು ಆಸರೆ.
Ramanuja’s sense of ‘aniketa’ gives comfort to householders too. For those who must change homes in old age, or move to their children’s town, the reminder that the mind’s true dwelling is not in the walls of a house is a support.