ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಊರ್ಧ್ವಂ ಗಚ್ಛಂತಿ ಸತ್ತ್ವಸ್ಥಾ ಮಧ್ಯೇ ತಿಷ್ಠಂತಿ ರಾಜಸಾಃ।
ಜಘನ್ಯಗುಣವೃತ್ತಿಸ್ಥಾ ಅಧೋ ಗಚ್ಛಂತಿ ತಾಮಸಾಃ ॥ 18 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः।
जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥ 18 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ|
jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ || 18 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸತ್ತ್ವಸ್ಥಾಃ ಊರ್ಧ್ವಂ ಗಚ್ಛಂತಿ (सत्त्वस्थाः ऊर्ध्वं गच्छन्ति, sattvasthāḥ ūrdhvaṃ gacchanti) = ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ (those established in sattva go upward)
- ರಾಜಸಾಃ ಮಧ್ಯೇ ತಿಷ್ಠಂತಿ (राजसाः मध्ये तिष्ठन्ति, rājasāḥ madhye tiṣṭhanti) = ರಾಜಸರು ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ (the rajasic stay in the middle)
- ಜಘನ್ಯಗುಣವೃತ್ತಿಸ್ಥಾಃ (जघन्यगुणवृत्तिस्थाः, jaghanyaguṇavṛttisthāḥ) = ಕೀಳು ಗುಣದ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ (abiding in the ways of the lowest guna)
- ತಾಮಸಾಃ ಅಧಃ ಗಚ್ಛಂತಿ (तामसाः अधः गच्छन्ति, tāmasāḥ adhaḥ gacchanti) = ತಾಮಸರು ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ (the tamasic go downward)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ರಾಜಸರು ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಕೀಳು ಗುಣದ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ತಾಮಸರು ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Those established in sattva go upward, the rajasic stay in the middle, and the tamasic, abiding in the ways of the lowest guna, go downward.
ಶ್ಲೋಕ 14.18ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 14.18
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಲೋಕಗಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಾರೆ: ಸಾತ್ತ್ವಿಕರು ದೇವಲೋಕ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಸರು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ತಾಮಸರು ಪಶು ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ‘ಜಘನ್ಯಗುಣ’ ತಮಸ್, ಅದರ ‘ವೃತ್ತಿ’ ನಿದ್ರೆ, ಆಲಸ್ಯ ಮೊದಲಾದವು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ತೈತ್ತಿರೀಯದ ಆನಂದಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ: ಸತ್ತ್ವದ ಉತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೂರು ನೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವ ಆನಂದದ ಲೋಕಗಳು.
Shankara reads this in the language of worlds: the sattvic are born in the world of the gods and the like, the rajasic among humans, the tamasic among cattle and the like. The ‘lowest guna’ is tamas and its ‘ways’ are sleep, sloth and the rest. Sridhara Swami recalls the Taittiriya’s measure of bliss: worlds of joy rising a hundredfold at each step, according to the excellence of sattva.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿನದು: ಸತ್ತ್ವದವರು ‘ಮೇಲಕ್ಕೆ’, ಅಂದರೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಸಾರಬಂಧದಿಂದ ಮೋಕ್ಷದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಸರು ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿ, ಫಲ ಅನುಭವಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ಚಕ್ರದಲ್ಲೇ ‘ನಡುವೆ’ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಮಸರು ಕೆಳಗಿನ ಜನ್ಮಗಳಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja’s sense points another way: those of sattva go ‘upward’, that is, step by step from the bondage of samsara towards liberation. The rajasic stay ‘in the middle’, in the very cycle of acting for fruit, enjoying the fruit, being born again and acting again. The tamasic descend to lower births. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮೇಲು, ನಡು, ಕೆಳಗು, ಇವು ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಿಂತ ದಿಕ್ಕುಗಳು. ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಯಾವ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ.
Up, middle and down are directions more than positions. Which way we are moving matters more than where we stand.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ‘ನಡುವಿನ ಚಕ್ರ’ ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ: ಗಳಿಸು, ಖರ್ಚು ಮಾಡು, ಮತ್ತೆ ಗಳಿಸು. ಆ ಚಕ್ರದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ‘ಇದೆಲ್ಲ ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ’ ಎಂದು ಕೇಳುವುದೇ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಇಡುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.
Ramanuja’s ‘cycle in the middle’ fits life today: earn, spend, earn again. Pausing a moment in that cycle to ask ‘what is all this for?’ is the first step upward.