ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅನೇಕಚಿತ್ತವಿಭ್ರಾಂತಾ ಮೋಹಜಾಲಸಮಾವೃತಾಃ।
ಪ್ರಸಕ್ತಾಃ ಕಾಮಭೋಗೇಷು ಪತಂತಿ ನರಕೇಽಶುಚೌ ॥ 16 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः।
प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ ॥ 16 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ|
prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake’śucau || 16 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅನೇಕಚಿತ್ತವಿಭ್ರಾಂತಾಃ (अनेकचित्तविभ्रान्ताः, anekacittavibhrāntāḥ) = ಅನೇಕ ಯೋಚನೆಗಳಿಂದ ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿದವರು (bewildered by many thoughts)
- ಮೋಹಜಾಲಸಮಾವೃತಾಃ (मोहजालसमावृताः, mohajālasamāvṛtāḥ) = ಮೋಹದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವರು (caught in the net of delusion)
- ಕಾಮಭೋಗೇಷು ಪ್ರಸಕ್ತಾಃ (कामभोगेषु प्रसक्ताः, kāmabhogeṣu prasaktāḥ) = ಕಾಮಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಅಂಟಿದವರು (deeply attached to sensual pleasures)
- ಅಶುಚೌ ನರಕೇ ಪತಂತಿ (अशुचौ नरके पतन्ति, aśucau narake patanti) = ಅಶುದ್ಧ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ (they fall into a foul hell)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅನೇಕ ಯೋಚನೆಗಳಿಂದ ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿ, ಮೋಹದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ, ಕಾಮಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಅಂಟಿದವರು ಅಶುದ್ಧ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Bewildered by many thoughts, caught in the net of delusion, deeply attached to sensual pleasures, they fall into a foul hell.
ಶ್ಲೋಕ 16.16ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 16.16
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಉಪಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟ: ಅನೇಕ ಮನೋರಥಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತರಾದ ಅವರು ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಮೀನುಗಳಂತೆ ಮೋಹದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಮೋಹವನ್ನು ‘ಜಾಲ’ ಎಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಅವಿವೇಕ ಬಲೆಯಂತೆ ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪಾಪ ಬೆಳೆದವರು ವೈತರಣಿಯಂಥ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.
Sridhara Swami’s simile is clear: scattered by a mind spread over many wishes, they are caught in the net of delusion like fish caught in a net. Shankara gives the reason delusion is called a ‘net’: lack of discernment covers like a net. Those whose sin has grown this way, he says, fall into a hell such as the Vaitarani.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದು ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ: ‘ಇದನ್ನು ಮಾಡುವೆ, ಅದನ್ನೂ ಮಾಡುವೆ, ಮತ್ತೊಂದನ್ನೂ ಮಾಡುವೆ’ ಎಂದು ದೈವದ ಸಹಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲವೂ ತನ್ನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ‘ಮಧ್ಯೇ ಮೃತಾಃ’, ನಡುವೆಯೇ ಸತ್ತು ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja adds a harsh truth: while they are still thinking ‘I shall do this, and that, and another’, believing everything possible by themselves without the help of the divine, ‘madhye mritah’, they die in the middle and fall into hell. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಅನೇಕಚಿತ್ತ’, ಒಂದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಲವು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಮನಸ್ಸು. ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಹಲವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ದಕ್ಷತೆಯಂತೆ ಕಂಡರೂ ಅದು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ದಣಿವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
‘Anekachitta’, a mind spread in many directions at once. Doing many tasks at once may look efficient, but it increases mistakes and tiredness too.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ‘ನಡುವೆಯೇ ಸಾವು’ ಮಾತು ಯೋಚನೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮುಂದೂಡುತ್ತಿರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು, ಹೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಇಂದೇ ಮಾಡುವುದು ಜಾಣತನ.
Ramanuja’s phrase ‘dying in the middle’ makes one think. It is wise to do today the good deeds we keep postponing and to say the loving words that need saying.