ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಭಿಸಂಧಾಯ ತು ಫಲಂ ದಂಭಾರ್ಥಮಪಿ ಚೈವ ಯತ್।
ಇಜ್ಯತೇ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ತಂ ಯಜ್ಞಂ ವಿದ್ಧಿ ರಾಜಸಮ್ ॥ 12 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत्।
इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम् ॥ 12 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
abhisandhāya tu phalaṃ dambhārthamapi caiva yat|
ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam || 12 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲಮ್ ಅಭಿಸಂಧಾಯ ತು (भरतश्रेष्ठ फलम् अभिसन्धाय तु, bharataśreṣṭha phalam abhisandhāya tu) = ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಫಲವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು (but aiming at the fruit, O best of the Bharatas)
- ದಂಭಾರ್ಥಮ್ ಅಪಿ ಚ ಏವ (दम्भार्थम् अपि च एव, dambhārtham api ca eva) = ಡಂಭಕ್ಕಾಗಿಯೂ (or for the sake of show)
- ಯತ್ ಇಜ್ಯತೇ (यत् इज्यते, yat ijyate) = ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ (what is offered)
- ತಂ ಯಜ್ಞಂ ರಾಜಸಂ ವಿದ್ಧಿ (तं यज्ञं राजसं विद्धि, taṃ yajñaṃ rājasaṃ viddhi) = ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ರಾಜಸ ಎಂದು ತಿಳಿ (know that sacrifice to be rajasic)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಫಲವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ತೋರ್ಪಡಿಕೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಯಜ್ಞವನ್ನು ರಾಜಸ ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
But the sacrifice offered aiming at the fruit, or for the sake of show, O best of the Bharatas, know to be rajasic.
ಶ್ಲೋಕ 17.12ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 17.12
ರಾಜಸ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗುರುತುಗಳು: ಫಲದ ಗುರಿ ಮತ್ತು ತೋರ್ಪಡಿಕೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಫಲದ ಅಭಿಸಂಧಿಯುಳ್ಳವರು ಮಾಡುವ, ಒಳಗೆ ಡಂಭವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡ, ಕೀರ್ತಿಯೇ ಫಲವಾದ ಯಜ್ಞ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ದಂಭಾರ್ಥ’ವನ್ನು ತನ್ನ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Rajasic sacrifice has two marks: aiming at the fruit, and show. Ramanuja makes it clear: a sacrifice performed by those intent on the fruit, with hypocrisy within, whose fruit is fame. Sridhara Swami takes ‘dambhartha’ as for proclaiming one’s own greatness.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ‘ಅಭಿಸಂಧಾಯ’ ಎಂದರೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ. ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ‘ಯಷ್ಟವ್ಯಮೇವ’ಕ್ಕೆ ಇದು ನೇರ ವಿರುದ್ಧ: ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವೇ ಗುರಿ, ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಫಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಹೆಸರಿಗೆ ಸಾಧನ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Shankara unfolds the verse directly: ‘abhisandhaya’ means with the aim of. It is the exact opposite of ‘yashtavyam eva’ in the previous verse: there the act itself is the aim, here the act is a means to fruit or to name. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಆದರೆ ಫಲವೇ ಏಕೈಕ ಗುರಿಯಾದಾಗ ಫಲ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ನಿರಾಸೆ, ಸಿಕ್ಕರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಯಕೆ. ಈ ಚಕ್ರವೇ ರಾಜಸದ ಗುರುತು.
Wanting a result is not wrong, but when the result is the only aim, there is disappointment if it does not come and more craving if it does. This cycle is the mark of rajas.
ಸಮಾರಂಭಗಳ ಫೋಟೋ, ವಿಡಿಯೋಗಳೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಣೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದು ಇಂದಿನ ‘ದಂಭಾರ್ಥ’ದ ಒಂದು ರೂಪ.
When photos and videos of a ceremony become the main thing and the observance itself slips behind, that is one form of today’s ‘dambhartha’.