ನಷ್ಟಮಪಾತ್ರೇ ದಾನಂ: ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಹಾಳಾಗುವ ನಾಲ್ಕು ಒಳ್ಳೆಯದು

ನಷ್ಟಮಪಾತ್ರೇ ದಾನಂ ಸುಭಾಷಿತ: ಅಯೋಗ್ಯನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ದಾನ, ಹಿತವಚನ, ಗುಣ ಮತ್ತು ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ನಷ್ಟಮಪಾತ್ರೇ ದಾನಂ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ವೈದ್ಯರು ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಕುಳಿತು ಪಥ್ಯ ಮತ್ತು ಔಷಧದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆದುಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ರೋಗಿ ಆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಾಗಿಲು ದಾಟುವ ಮೊದಲೇ ಮಡಚಿ ಜೇಬಿಗೆ ಇಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಆಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವುದು ಒಂದೇ ಮಾತು: ಹಾಳಾಯಿತು.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಹಾಳಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮುಂದೆಯೂ ನಷ್ಟ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಪದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 166 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 166

ವಿಷಯ: ಅಯೋಗ್ಯರಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದು · What is wasted on the unworthy

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನಷ್ಟಮಪಾತ್ರೇ ದಾನಂ ನಷ್ಟಂ ಹಿತಮಫಲಬುದ್ಧ್ಯವಜ್ಞಾನೇ
ನಷ್ಟೋ ಗುಣೋಽಗುಣಜ್ಞೇ ನಷ್ಟಂ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಮಕೃತಜ್ಞೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

नष्टमपात्रे दानं नष्टं हितमफलबुद्ध्यवज्ञाने
नष्टो गुणोऽगुणज्ञे नष्टं दाक्षिण्यमकृतज्ञे

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

naṣṭamapātre dānaṃ naṣṭaṃ hitamaphalabuddhyavajñāne
naṣṭo guṇo’guṇajñe naṣṭaṃ dākṣiṇyamakṛtajñe

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ನಷ್ಟಮಪಾತ್ರೇ (नष्टमपात्रे, naṣṭamapātre) = ಅಪಾತ್ರನಲ್ಲಿ ಹಾಳು (wasted on one who is not a fit recipient)
  • ದಾನಂ (दानं, dānaṃ) = ದಾನ (a gift)
  • ನಷ್ಟಂ (नष्टं, naṣṭaṃ) = ಹಾಳು (wasted)
  • ಹಿತಮಫಲಬುದ್ಧ್ಯವಜ್ಞಾನೇ (हितमफलबुद्ध्यवज्ञाने, hitamaphalabuddhyavajñāne) = ಹಿತವಚನ, ಇದು ಫಲಕೊಡದು ಎಂದು ತಿಳಿದು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವವನ ಮುಂದೆ (well-meant advice, in front of one who scorns it as fruitless)
  • ನಷ್ಟೋ (नष्टो, naṣṭo) = ಹಾಳು (wasted)
  • ಗುಣೋಽಗುಣಜ್ಞೇ (गुणोऽगुणज्ञे, guṇo’guṇajñe) = ಗುಣ, ಗುಣವನ್ನು ಅರಿಯದವನಲ್ಲಿ (a good quality, in one who cannot see quality)
  • ನಷ್ಟಂ (नष्टं, naṣṭaṃ) = ಹಾಳು (wasted)
  • ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಮಕೃತಜ್ಞೇ (दाक्षिण्यमकृतज्ञे, dākṣiṇyamakṛtajñe) = ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಇಲ್ಲದವನಲ್ಲಿ (courtesy, shown to the ungrateful)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲದವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ದಾನ ಹಾಳು. ಇದರಿಂದ ಫಲವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವವನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಹಿತವಚನ ಹಾಳು. ಗುಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರದವನ ಮುಂದಿರುವ ಗುಣ ಹಾಳು. ಕೃತಜ್ಞತೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ತೋರಿದ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಹಾಳು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A gift made to one who is not a fit recipient is wasted. Well-meant advice is wasted on one who scorns it as fruitless. A good quality is wasted before one who cannot see quality. Courtesy shown to the ungrateful is wasted.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಅಫಲಬುದ್ಧ್ಯವಜ್ಞಾನೇ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಉದ್ದ ಸಮಾಸ. ಫಲವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಮಾಡುವ ತಿರಸ್ಕಾರ ಎಂದು ನಾವು ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಓದಬಹುದು, ಆದರೆ ಹಿತವಚನ ಕೇಳುವವನು ಅದನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸುವ ಚಿತ್ರವೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

Aphalabuddhyavajnane is one long compound. We have read it as scorn born of the thought that it bears no fruit. Other readings are possible, but the picture of a listener brushing off good advice fits best.

ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಎಂದರೆ ಸೌಜನ್ಯ, ಮುಲಾಜು ತೋರುವ ಗುಣ. ಶ್ಲೋಕ ದುರ್ಜನನನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡೂ ಏನನ್ನೂ ಮರಳಿ ಕೊಡದ ಸ್ವಭಾವದವನು ಇಲ್ಲಿ ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.

Dakshinya means courtesy, the grace of showing consideration. The verse does not name the wicked, but placed in this section, the person on the other side seems to be one who takes and gives nothing back.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 58. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 58. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತ ಕೂರುವ ಬದಲು, ಯಾರಿಗೆ ಏನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನೋಡಿ ಕೊಡುವುದು ಜಾಣತನ. ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಎರಡೂ ಮಿತವಾದವು.

Rather than repeating advice where no one listens, it is wiser to look at whom we are giving to. Our energy and our time are both limited.

ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಬದುಕು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೃದುವಾಗಿರಬೇಕು.

Judging someone’s worth after one meeting can also be unfair. The verse speaks sternly, and life should be a little gentler than that.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ