ಬೆಳಗಾದ ಕೂಡಲೆ ಮೊದಲ ನೆನಪು ಯಾವುದಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಕೊಡುವ ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ: ಯಾವ ದೇವತೆಯ ರೂಪವನ್ನೂ ಅಲ್ಲ, ತನ್ನೊಳಗೇ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು. ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮೂರು ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಮೊದಲಾಗುತ್ತವೆ, ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ, ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದೇ ಒಂದು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವುದೆಂದು, ಮಾತಿಗೆ ಸಿಗದುದೆಂದು, ಕತ್ತಲನ್ನು ಮೀರಿದುದೆಂದು ಮೂರು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
This hymn’s answer to the question of what one’s first thought on waking should be is a plain one: not the form of any deity, but the reality of the Self shining within. The three verses open with three acts, I remember, I worship, I bow. They speak of one and the same reality in three ways, as shining in the heart, as beyond the reach of speech, and as lying past all darkness.
ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಕೊನೆಯ ಫಲಶ್ರುತಿಗೂ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅರ್ಥ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥಗಳು ಅದ್ವೈತ ಪರಂಪರೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಪಠಣಕ್ಕೆ ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಸಾಕು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಬೆಳಗಿನ ಅವಸರದಲ್ಲೂ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಪಾಠ.
On this page we give Kannada and English meanings for the three verses and for the closing phalashruti. The meanings follow the understanding of the Advaita tradition. Two minutes are enough to recite it, so it fits even into a hurried morning.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರಾತಃ ಸ್ಮರಾಮಿ ಹೃದಿ ಸಂಸ್ಫುರದಾತ್ಮತತ್ತ್ವಂ
ಸಚ್ಚಿತ್ಸುಖಂ ಪರಮಹಂಸಗತಿಂ ತುರೀಯಮ್ ।
ಯತ್ಸ್ವಪ್ನಜಾಗರಸುಷುಪ್ತಮವೈತಿ ನಿತ್ಯಂ
ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ನಿಷ್ಕಲಮಹಂ ನ ಚ ಭೂತಸಂಘಃ ॥ 1 ॥
ಪ್ರಾತರ್ಭಜಾಮಿ ಮನಸಾಂ ವಚಸಾಮಗಮ್ಯಂ
ವಾಚೋ ವಿಭಾಂತಿ ನಿಖಿಲಾ ಯದನುಗ್ರಹೇಣ ।
ಯನ್ನೇತಿನೇತಿ ವಚನೈರ್ನಿಗಮಾ ಅವೋಚುಃ
ತಂ ದೇವದೇವಮಜಮಚ್ಯುತಮಾಹುರಗ್ರ್ಯಮ್ ॥ 2 ॥
ಪ್ರಾತರ್ನಮಾಮಿ ತಮಸಃ ಪರಮರ್ಕವರ್ಣಂ
ಪೂರ್ಣಂ ಸನಾತನಪದಂ ಪುರುಷೋತ್ತಮಾಖ್ಯಮ್ ।
ಯಸ್ಮಿನ್ನಿದಂ ಜಗದಶೇಷಮಶೇಷಮೂರ್ತೌ
ರಜ್ಜ್ವಾಂ ಭುಜಂಗಮ ಇವ ಪ್ರತಿಭಾಸಿತಂ ವೈ ॥ 3 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ಶ್ಲೋಕತ್ರಯಮಿದಂ ಪುಣ್ಯಂ ಲೋಕತ್ರಯವಿಭೂಷಣಮ್ ।
ಪ್ರಾತಃಕಾಲೇ ಪಠೇದ್ಯಸ್ತು ಸ ಗಚ್ಛೇತ್ಪರಮಂ ಪದಮ್ ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
प्रातः स्मरामि हृदि संस्फुरदात्मतत्त्वं
सच्चित्सुखं परमहंसगतिं तुरीयम् ।
यत्स्वप्नजागरसुषुप्तमवैति नित्यं
तद्ब्रह्म निष्कलमहं न च भूतसंघः ॥ 1 ॥
प्रातर्भजामि मनसां वचसामगम्यं
वाचो विभांति निखिला यदनुग्रहेण ।
यन्नेतिनेति वचनैर्निगमा अवोचुः
तं देवदेवमजमच्युतमाहुरग्र्यम् ॥ 2 ॥
प्रातर्नमामि तमसः परमर्कवर्णं
पूर्णं सनातनपदं पुरुषोत्तमाख्यम् ।
यस्मिन्निदं जगदशेषमशेषमूर्तौ
रज्ज्वां भुजंगम इव प्रतिभासितं वै ॥ 3 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
श्लोकत्रयमिदं पुण्यं लोकत्रयविभूषणम् ।
प्रातःकाले पठेद्यस्तु स गच्छेत्परमं पदम् ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
prātaḥ smarāmi hṛdi saṃsphuradātmatattvaṃ
saccitsukhaṃ paramahaṃsagatiṃ turīyam |
yatsvapnajāgarasuṣuptamavaiti nityaṃ
tadbrahma niṣkalamahaṃ na ca bhūtasaṃghaḥ || 1 ||
prātarbhajāmi manasāṃ vacasāmagamyaṃ
vāco vibhāṃti nikhilā yadanugraheṇa |
yannetineti vacanairnigamā avocuḥ
taṃ devadevamajamacyutamāhuragryam || 2 ||
prātarnamāmi tamasaḥ paramarkavarṇaṃ
pūrṇaṃ sanātanapadaṃ puruṣottamākhyam |
yasminnidaṃ jagadaśeṣamaśeṣamūrtau
rajjvāṃ bhujaṃgama iva pratibhāsitaṃ vai || 3 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
ślokatrayamidaṃ puṇyaṃ lokatrayavibhūṣaṇam |
prātaḥkāle paṭhedyastu sa gacchetparamaṃ padam ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಬೆಳಗಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದು ಇರುವಿಕೆ, ಅರಿವು ಮತ್ತು ಸುಖದ ರೂಪ, ಪರಮಹಂಸರು ಸೇರುವ ನೆಲೆ, ಎಚ್ಚರ ಕನಸು ಗಾಢನಿದ್ರೆ ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಮೀರಿದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಿತಿ, ಆ ಮೂರನ್ನೂ ಸದಾ ತಿಳಿಯುತ್ತಿರುವುದು. ಭಾಗಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ಆ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ನಾನು, ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ದೇಹ ನಾನಲ್ಲ.
In the morning I remember the reality of the Self that shines in the heart. It is being, awareness and happiness, the goal the paramahamsas reach, the fourth state beyond waking, dream and deep sleep, that which ever knows those three. That partless Brahman am I, and not this body made of the five elements. - 2 ಬೆಳಗಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೂ ಮಾತುಗಳಿಗೂ ಎಟುಕದ ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾವುದರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆಯೋ, ಯಾವುದನ್ನು ವೇದಗಳು ಇದಲ್ಲ ಇದಲ್ಲ ಎಂಬ ನೇತಿ ನೇತಿ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹೇಳಿದವೋ, ಅದನ್ನೇ ದೇವತೆಗಳ ದೇವನೆಂದು, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದವನೆಂದು, ಎಂದೂ ಜಾರದವನೆಂದು, ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮೊದಲಿನವನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
In the morning I worship that reality which minds and words cannot reach, by whose grace all words shine forth, which the Vedas spoke of by the words neti neti, not this, not this. That itself they call the god of gods, the unborn, the one who never falls away, the first of all. - 3 ಬೆಳಗಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಕತ್ತಲನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಂತ, ಸೂರ್ಯನ ಬಣ್ಣದ, ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲದ, ಸನಾತನವಾದ ನೆಲೆಯಾದ, ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾವುದರ ರೂಪದ ಹೊರಗೆ ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಈ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು, ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾವು ಕಂಡಂತೆ, ತೋರಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
In the morning I bow to that reality which stands beyond darkness, of the colour of the sun, lacking nothing, the eternal ground, bearing the name Purushottama. Outside its form nothing at all is left over, and in that one this entire world merely appears, as a snake appears on a rope. - ಫಲಶ್ರುತಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಅಲಂಕಾರವಾದ ಈ ಪುಣ್ಯಕರವಾದ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಯಾರು ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
Whoever recites in the morning these three holy verses, an ornament of the three worlds, reaches the supreme state.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಈ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ರಚನೆ ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅವರ ಸ್ತೋತ್ರಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿಯೇ ಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರ ಇಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ತೋತ್ರದ ವಸ್ತು ಆತ್ಮಸ್ಮರಣೆ, ಮೂರೂ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
Tradition gives these three verses to Adi Shankaracharya, and they are printed in the collections of his stotras. There is no further evidence, so the authorship is best held as what tradition says. The subject of the hymn is the remembrance of the Self, and all three verses name the morning as its hour.
ರಚನೆ ಹೀಗಿದೆ: ವಸಂತತಿಲಕ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಆಮೇಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಫಲಶ್ರುತಿ. ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಾಮಿ ಹೃದಿ ಸಂಸ್ಫುರದಾತ್ಮತತ್ತ್ವಂ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುಟವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
The structure is this: three verses in the vasantatilaka metre, then an unnumbered phalashruti in anushtubh. The first verse is very well known on its own, and this site already has a separate page for it under the name Pratahsmarami hridi samsphuradatmatattvam. Here we give all three verses together.
ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ವೈತ ಪರಂಪರೆಯ ಓದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ದೇವದೇವ, ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳಿದ ಒಂದೇ ನಿಷ್ಕಲ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಈ ಪರಂಪರೆ ಓದುತ್ತದೆ. ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾವು ಕಾಣುವ ಉಪಮೆಯೂ ಅದೇ ನಿಲುವಿನದು, ಜಗತ್ತು ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಆ ಒಂದರ ಮೇಲಿನ ತೋರಿಕೆ ಎಂದು.
In the meanings we follow the reading of the Advaita tradition. The names Devadeva in the second verse and Purushottama in the third do not point to different deities, but, on this reading, to the same partless Brahman named in the first verse. The image of the snake seen on a rope belongs to the same position: not that the world is nothing, but that it is an appearance upon that one reality.
ಪಾಠದ ಬಗ್ಗೆ: ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕಲತಮಹಂ ಎಂದಿದೆ, ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಸರಿಯಾಗುವ ನಿಷ್ಕಲಮಹಂ ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ನಾವು ಆರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ತೋತ್ರವೂ ಇದೆ, ಅದು ಇದಲ್ಲ.
On the text: some printed versions read nishkalatamaham in the last line of the first verse, and we have chosen nishkalamaham, which fits the metre. There is also another hymn of the same name, on the morning remembrance of various deities, which is not this one.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮನೆಯವರು ಏಳುವ ಮೊದಲು ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮೊದಲ ಬೆಳಕು ಯಾವ ಸದ್ದೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ದಿನದ ಪಟ್ಟಿ ಇನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಮೊದಲು ಬರುವ ನೆನಪು ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
The first light at a window, before the household wakes, makes no noise at all. In those few minutes the day’s list has not yet taken hold of the mind. What comes to mind first at that hour is something we can, to a small extent, choose.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡುವುದೇ ಇದನ್ನು. ಎದ್ದ ಕೂಡಲೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊರತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಹುದ್ದೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಕೆಲಸ. ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಅರಿವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನೆನೆಯುವುದು ಆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅಳತೆಗೋಲುಗಳಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
That is what this hymn does. What usually takes hold of us on waking is a list of lacks, our post, our health, the work left undone. Recalling for a moment the awareness that lies behind all of them does not shorten that list, but it does remind us that these are not the measures of who we are.