ಶಿವ ಷಡಕ್ಷರ ಸ್ತೋತ್ರ ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ ಎಂಬ ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ನಮಿಸುವ ಸ್ತೋತ್ರ. ಓಂ, ನ, ಮ, ಶಿ, ವಾ, ಯ ಎಂಬ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ಆ ಅಕ್ಷರದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುವ ಪದಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿ, ಆ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ನಮೋ ನಮಃ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
The Shiva Shadakshara Stotra takes up the six syllables of Om namah Shivaya one by one and bows to each. The six verses follow the order Om, na, ma, shi, va, ya. Each verse describes Shiva in words that begin with that syllable, and closes by saluting the syllable itself.
ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರದ ಮೊದಲಿಗೆ ಓಂಕಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಆಗುವ ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಷಡಕ್ಷರ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಫಲಶ್ರುತಿ, ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ ಶಿವಲೋಕ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗೆ ಪಾಠವನ್ನೂ ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
The six syllables are the five-syllable mantra with Om placed before it. The last verse is the phalashruti, which promises Shiva’s world to those who recite the hymn in his presence. Below we give the text and the meaning of each verse.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಓಂಕಾರಂ ಬಿಂದುಸಂಯುಕ್ತಂ ನಿತ್ಯಂ ಧ್ಯಾಯಂತಿ ಯೋಗಿನಃ ।
ಕಾಮದಂ ಮೋಕ್ಷದಂ ಚೈವ ಓಂಕಾರಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 1 ॥
ನಮಂತಿ ಋಷಯೋ ದೇವಾ ನಮಂತ್ಯಪ್ಸರಸಾಂ ಗಣಾಃ ।
ನರಾ ನಮಂತಿ ದೇವೇಶಂ ನಕಾರಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 2 ॥
ಮಹಾದೇವಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಮಹಾಧ್ಯಾನಪರಾಯಣಮ್ ।
ಮಹಾಪಾಪಹರಂ ದೇವಂ ಮಕಾರಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 3 ॥
ಶಿವಂ ಶಾಂತಂ ಜಗನ್ನಾಥಂ ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಕಾರಕಮ್ ।
ಶಿವಮೇಕಪದಂ ನಿತ್ಯಂ ಶಿಕಾರಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 4 ॥
ವಾಹನಂ ವೃಷಭೋ ಯಸ್ಯ ವಾಸುಕಿಃ ಕಂಠಭೂಷಣಮ್ ।
ವಾಮೇ ಶಕ್ತಿಧರಂ ದೇವಂ ವಕಾರಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 5 ॥
ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಸ್ಥಿತೋ ದೇವಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।
ಯೋ ಗುರುಃ ಸರ್ವದೇವಾನಾಂ ಯಕಾರಾಯ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 6 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ಷಡಕ್ಷರಮಿದಂ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಯಃ ಪಠೇಚ್ಛಿವಸನ್ನಿಧೌ ।
ಶಿವಲೋಕಮವಾಪ್ನೋತಿ ಶಿವೇನ ಸಹ ಮೋದತೇ ॥ 7 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
ओंकारं बिंदुसंयुक्तं नित्यं ध्यायंति योगिनः ।
कामदं मोक्षदं चैव ओंकाराय नमो नमः ॥ 1 ॥
नमंति ऋषयो देवा नमंत्यप्सरसां गणाः ।
नरा नमंति देवेशं नकाराय नमो नमः ॥ 2 ॥
महादेवं महात्मानं महाध्यानपरायणम् ।
महापापहरं देवं मकाराय नमो नमः ॥ 3 ॥
शिवं शांतं जगन्नाथं लोकानुग्रहकारकम् ।
शिवमेकपदं नित्यं शिकाराय नमो नमः ॥ 4 ॥
वाहनं वृषभो यस्य वासुकिः कंठभूषणम् ।
वामे शक्तिधरं देवं वकाराय नमो नमः ॥ 5 ॥
यत्र यत्र स्थितो देवः सर्वव्यापी महेश्वरः ।
यो गुरुः सर्वदेवानां यकाराय नमो नमः ॥ 6 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
षडक्षरमिदं स्तोत्रं यः पठेच्छिवसन्निधौ ।
शिवलोकमवाप्नोति शिवेन सह मोदते ॥ 7 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
oṃkāraṃ biṃdusaṃyuktaṃ nityaṃ dhyāyaṃti yoginaḥ |
kāmadaṃ mokṣadaṃ caiva oṃkārāya namo namaḥ || 1 ||
namaṃti ṛṣayo devā namaṃtyapsarasāṃ gaṇāḥ |
narā namaṃti deveśaṃ nakārāya namo namaḥ || 2 ||
mahādevaṃ mahātmānaṃ mahādhyānaparāyaṇam |
mahāpāpaharaṃ devaṃ makārāya namo namaḥ || 3 ||
śivaṃ śāṃtaṃ jagannāthaṃ lokānugrahakārakam |
śivamekapadaṃ nityaṃ śikārāya namo namaḥ || 4 ||
vāhanaṃ vṛṣabho yasya vāsukiḥ kaṃṭhabhūṣaṇam |
vāme śaktidharaṃ devaṃ vakārāya namo namaḥ || 5 ||
yatra yatra sthito devaḥ sarvavyāpī maheśvaraḥ |
yo guruḥ sarvadevānāṃ yakārāya namo namaḥ || 6 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
ṣaḍakṣaramidaṃ stotraṃ yaḥ paṭhecchivasannidhau |
śivalokamavāpnoti śivena saha modate || 7 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಬಿಂದುವಿನೊಡನೆ ಕೂಡಿದ ಓಂಕಾರವನ್ನು ಯೋಗಿಗಳು ದಿನವೂ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆ ಓಂಕಾರಕ್ಕೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Yogis meditate daily on Om joined with the bindu, the nasal dot. It grants what is asked of it, and grants liberation too. To that syllable Om my salutations, again and again. - 2 ಋಷಿಗಳೂ ದೇವತೆಗಳೂ ನಮಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗಣಗಳು ನಮಿಸುತ್ತವೆ, ಮನುಷ್ಯರೂ ದೇವೇಶನಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ನ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Sages and gods bow, the hosts of apsaras bow, and men too bow to the lord of the gods. To the syllable na my salutations, again and again. - 3 ಮಹಾದೇವನು, ಮಹಾತ್ಮನು, ದೊಡ್ಡ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನು, ಮಹಾಪಾಪಗಳನ್ನೂ ಕಳೆಯುವ ದೇವನು. ಆ ಮ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
He is Mahadeva, great of soul, settled in great meditation, the god who takes away even great sins. To the syllable ma my salutations, again and again. - 4 ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪನು, ಶಾಂತನು, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು, ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವವನು. ನಿತ್ಯನಾದ ಶಿವನೊಬ್ಬನೇ ನೆಲೆ ಎಂದು ಈ ಸಾಲನ್ನು ಓದುವುದು ವಾಡಿಕೆ, ಅಥವಾ ಶಿವ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಪದವೇ ನಿತ್ಯ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಶಿ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
He is auspiciousness itself, peaceful, lord of the world, who shows grace to the worlds. The line is usually read as: Shiva the eternal is the one abode, or it is taken to mean that the single word Shiva is itself eternal. To the syllable shi my salutations, again and again. - 5 ಯಾರ ವಾಹನ ವೃಷಭವೋ, ಯಾರ ಕೊರಳ ಆಭರಣ ವಾಸುಕಿ ಸರ್ಪವೋ, ಯಾರು ತನ್ನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೋ ಆ ದೇವನಿಗೆ. ಆ ವಾ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
To the god whose mount is the bull, whose neck ornament is the serpent Vasuki, and who holds Shakti, Parvati, on his left side. To the syllable va my salutations, again and again. - 6 ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ಅವನೇ ಆ ದೇವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಮಹೇಶ್ವರನು. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಗುರುವಾದವನು. ಆ ಯ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Wherever he may stand, he is that god, Maheshwara who pervades everything. He is the teacher of all the gods. To the syllable ya my salutations, again and again. - 7 ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಷಡಕ್ಷರ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಯಾರು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇರುತ್ತಾರೆ.
Whoever recites this hymn of the six syllables in Shiva’s presence attains the world of Shiva. There such a person rejoices in Shiva’s own company.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃವಿನ ಹೆಸರು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಆವೃತ್ತಿ ರುದ್ರಯಾಮಲ ಎಂಬ ತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಬಂದದ್ದೆಂದು ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆ ಗ್ರಂಥದ ಕಾಲವೂ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಸ್ತೋತ್ರದ ಕಾಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಂಚಾಕ್ಷರಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ನಮಿಸುವ ಇಂತಹ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಶೈವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಇವೆ.
The hymn names no author. Our source traces the recension we print to the Rudrayamala, a tantra text whose own date is unsettled, so the hymn cannot be dated either. Hymns of this kind, which take the five-syllable mantra apart and salute it syllable by syllable, are many in the Shaiva tradition.
ರಚನೆ ಸರಳ. ಆರು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ನಂತರ ಒಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ. ಮೊದಲ ಆರರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ಸಾಲುಗಳೂ ಆ ಶ್ಲೋಕದ ಅಕ್ಷರದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ಪಾದ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ಬಗೆ, ಅಕ್ಷರದ ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ನಮೋ ನಮಃ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪಲ್ಲವಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ಕೊಟ್ಟು, ನಂತರದ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
The structure is simple: six verses in anushtubh, then a phalashruti. In the first six, every line of a verse begins with that verse’s own syllable. The closing quarter is always of one shape, naming the syllable and ending namo namah. We translate this refrain in full in verse 1 and briefly thereafter.
ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಸ್ತೋತ್ರನಿಧಿ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ರುದ್ರಯಾಮಲದ ಪಾಠ, ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಶ್ರುತಿ ಸೇರಿ ಏಳು. ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ರಚನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ, ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೊದಲು ಓಂ ನಂ, ಓಂ ಮಂ ಎಂಬಂತೆ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳು ಬರುತ್ತವೆ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಪಠಿಸುವುದು ಮೊದಲ ರೂಪವನ್ನೇ, ಅದನ್ನೇ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Our source, stotranidhi.com, prints two recensions. The first is the Rudrayamala text, six verses with a phalashruti, seven in all. The second is ascribed to Shankaracharya and has ten verses, with bija syllables such as om nam and om mam placed before each verse and three further verses at the close. Most people recite the first form, and that is the one we print here.
ಪಾಠದ ಕೆಲವು ಮಾತು: ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದ ಬಿಂದು ಎಂದರೆ ಓಂ ಅಕ್ಷರದ ಮೇಲಿನ ಅನುಸ್ವಾರದ ಚುಕ್ಕಿ, ಅದನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಯೇ ಧ್ಯಾನ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಅರ್ಥ. ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ವಾಮೇ ಶಕ್ತಿಧರಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಂದರೆ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಶಿವಮೇಕಪದಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಎರಡು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಸಾಧ್ಯ, ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
A few notes on the text. The bindu of verse 1 is the anusvara dot above the syllable Om, and the verse means meditation on Om together with that nasal. In verse 5 we take vame shaktidharam as holding Shakti, that is Parvati, on his left side. Shivam ekapadam in verse 4 admits two readings, and we indicate both in the meaning.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬಾಗಿಲ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿನ ಫಲಕ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಾಗ, ಒಳಗೆ ಬರುವಾಗ ಕೈ ಅದನ್ನು ಸವರಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ನೋಡದೆಯೇ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡುವುದೂ ಅಂತಹದೇ ಕೆಲಸ. ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಆ ಹೆಸರು ದಿನದ ಓಡಾಟದಲ್ಲೇ ಕೈಗೆ ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಇಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಯಾರಿಗೂ ಕಷ್ಟವಲ್ಲ.
A doorway often carries a nameplate, and going out or coming in, a hand brushes it in passing without the eyes ever turning to it. This hymn does much the same work. Touching the six syllables one after another, the name becomes familiar to the hand in the ordinary traffic of a day. A hymn this short is also within anyone’s power to learn by heart.