ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಆನಂದಾಮೃತಪೂರಿತಾ ಹರಪದಾಂಭೋಜಾಲವಾಲೋದ್ಯತಾ
ಸ್ಥೈರ್ಯೋಪಘ್ನಮುಪೇತ್ಯ ಭಕ್ತಿಲತಿಕಾ ಶಾಖೋಪಶಾಖಾನ್ವಿತಾ ।
ಉಚ್ಚೈರ್ಮಾನಸಕಾಯಮಾನಪಟಲೀಮಾಕ್ರಮ್ಯ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷಾ
ನಿತ್ಯಾಭೀಷ್ಟಫಲಪ್ರದಾ ಭವತು ಮೇ ಸತ್ಕರ್ಮಸಂವರ್ಧಿತಾ ॥ 49 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
आनन्दामृतपूरिता हरपदाम्भोजालवालोद्यता
स्थैर्योपघ्नमुपेत्य भक्तिलतिका शाखोपशाखान्विता ।
उच्चैर्मानसकायमानपटलीमाक्रम्य निष्कल्मषा
नित्याभीष्टफलप्रदा भवतु मे सत्कर्मसंवर्धिता ॥ 49 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
ānandāmṛtapūritā harapadāmbhojālavālodyatā
sthairyopaghnamupetya bhaktilatikā śākhopaśākhānvitā |
uccairmānasakāyamānapaṭalīmākramya niṣkalmaṣā
nityābhīṣṭaphalapradā bhavatu me satkarmasaṃvardhitā || 49 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆನಂದಾಮೃತಪೂರಿತಾ (आनन्दामृतपूरिता, ānandāmṛtapūritā) = ಆನಂದವೆಂಬ ಅಮೃತದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು (filled with the nectar of bliss)
- ಹರಪದಾಂಭೋಜಾಲವಾಲೋದ್ಯತಾ (हरपदाम्भोजालवालोद्यता, harapadāmbhojālavālodyatā) = ಹರನ ಪಾದಕಮಲಗಳೆಂಬ ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೆದ್ದದ್ದು (ಆಲವಾಲ: ಗಿಡದ ಸುತ್ತ ನೀರು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಪಾತಿ) (risen up from the basin that is Hara’s lotus feet (alavala: the ring of earth made round a plant to hold water))
- ಸ್ಥೈರ್ಯೋಪಘ್ನಮುಪೇತ್ಯ (स्थैर्योपघ्नमुपेत्य, sthairyopaghnamupetya) = ಸ್ಥಿರತೆಯೆಂಬ ಆಸರೆಯನ್ನು ಸೇರಿ (ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಉಪಘ್ನ: ಒರಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಧಾರ, ಉಪೇತ್ಯ) (having reached the prop that is steadiness (sthairya, upaghna: a support to lean on, upetya))
- ಭಕ್ತಿಲತಿಕಾ (भक्तिलतिका, bhaktilatikā) = ಭಕ್ತಿಯೆಂಬ ಪುಟ್ಟ ಬಳ್ಳಿ (the slender creeper of devotion)
- ಶಾಖೋಪಶಾಖಾನ್ವಿತಾ (शाखोपशाखान्विता, śākhopaśākhānvitā) = ಕೊಂಬೆ ಮತ್ತು ಉಪಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು (having branch and sub-branch)
- ಉಚ್ಚೈಃ (उच्चैः, uccaiḥ) = ಎತ್ತರಕ್ಕೆ (high up)
- ಮಾನಸಕಾಯಮಾನಪಟಲೀಮ್ (मानसकायमानपटलीम्, mānasakāyamānapaṭalīm) = ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಚಪ್ಪರದ ಹಂದರವನ್ನು (ಕಾಯಮಾನ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಳ್ಳಿ ಹಬ್ಬಿಸುವ ಚಪ್ಪರ ಎಂದು ಹಲವರು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ) (the spread of the trellis that is the mind (kayamana is taken by many as the frame on which a creeper is trained))
- ಮಾಕ್ರಮ್ಯ (माक्रम्य, mākramya) = ಹತ್ತಿ, ಆವರಿಸಿ (ಪಟಲೀಮ್ ಆಕ್ರಮ್ಯ) (having climbed over (patalim akramya))
- ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷಾ (निष्कल्मषा, niṣkalmaṣā) = ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ್ದು (free of blemish)
- ನಿತ್ಯಾಭೀಷ್ಟಫಲಪ್ರದಾ (नित्याभीष्टफलप्रदा, nityābhīṣṭaphalapradā) = ಸದಾ ಬೇಕಾದ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವುದು (ನಿತ್ಯ, ಅಭೀಷ್ಟ, ಫಲಪ್ರದ) (always giving the fruit that is wished for (nitya, abhishta, phalaprada))
- ಭವತು ಮೇ (भवतु मे, bhavatu me) = ನನಗೆ ಆಗಲಿ (let it become for me)
- ಸತ್ಕರ್ಮಸಂವರ್ಧಿತಾ (सत्कर्मसंवर्धिता, satkarmasaṃvardhitā) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದದ್ದು (well grown by good deeds)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆನಂದವೆಂಬ ಅಮೃತದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಹರನ ಪಾದಕಮಲಗಳೆಂಬ ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೆದ್ದ, ಸ್ಥಿರತೆಯೆಂಬ ಆಸರೆಯನ್ನು ಸೇರಿದ, ಕೊಂಬೆ ಉಪಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಹರಡಿದ, ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಎತ್ತರದ ಚಪ್ಪರವನ್ನು ಹತ್ತಿ ಆವರಿಸಿದ, ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಭಕ್ತಿಯೆಂಬ ಬಳ್ಳಿ, ನನಗೆ ಸದಾ ಬೇಕಾದ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವಂತಾಗಲಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
May the slender creeper of devotion, filled with the nectar of bliss, risen from the basin that is Hara’s lotus feet, resting on the prop that is steadiness, spread with branch and sub-branch, climbing high over the trellis that is the mind, free of blemish and well grown by good deeds, always give me the fruit I wish for.
ಶ್ಲೋಕ 49ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 49
ನಾಲ್ವತ್ತೇಳರ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಭಕ್ತಿಯ ಬಳ್ಳಿ ಇಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಶ್ಲೋಕದ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಪಾಲುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬಳ್ಳಿ ಭಕ್ತಿ, ಅದರ ಬೇರು ನಿಲ್ಲುವ ಪಾತಿ ಶಿವನ ಪಾದಗಳು, ಆ ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನೀರು ಆನಂದದ ಅಮೃತ, ಬಳ್ಳಿ ಒರಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೋಲು ಸ್ಥಿರತೆ, ಹರಡುವ ಕೊಂಬೆಗಳು ಭಕ್ತಿ ತಳೆಯುವ ಹಲವು ರೂಪಗಳು, ಬಳ್ಳಿ ಹತ್ತುವ ಎತ್ತರದ ಚಪ್ಪರ ಮನಸ್ಸು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಗೊಬ್ಬರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮಗಳು.
The creeper of devotion that appeared in the garden of verse 47 is the whole subject here. Taking the picture apart: the creeper is devotion, the basin in which its root stands is Shiva’s feet, the water held in that basin is the nectar of bliss, the stick it leans on is steadiness, the spreading branches are the many forms devotion takes, the high trellis it climbs is the mind, and what feeds its growth is good deeds.
‘ಆಲವಾಲ’ ಎಂಬ ಮಾತು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಸೊಗಸಾದ ವಿವರ. ಗಿಡ ನೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಅದರ ಸುತ್ತ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಂಡು ಮಾಡಿ ನೀರು ಹೊರಗೆ ಹರಿದುಹೋಗದಂತೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದೇ ಪಾತಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿವನ ಪಾದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರಿಯ ನೆಲವಲ್ಲ, ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಗ. ಬಳ್ಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ನೀರು ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಚಿತ್ರದ ಸೂಚನೆ.
The word ‘alavala’ is the finest detail in this verse. After a sapling is planted, a ridge of earth is raised round it so that water stands and does not run off, and that ring is the basin. So Shiva’s feet here are not mere ground but a place that holds water. The suggestion of the picture is that the water the creeper needs is always standing in the basin.
ಬಳ್ಳಿಗೆ ತನ್ನ ಕಾಂಡವಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಅದು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಉಪಘ್ನ’ ಎಂದರೆ ಒರಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಧಾರ, ಹಂದರದ ಕೋಲು. ಆ ಕೋಲು ಸ್ಥೈರ್ಯ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಭಕ್ತಿಗೆ ತೀವ್ರತೆ ಇದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಒಂದೇ ಕಡೆ ನಿಲ್ಲುವ ಗಟ್ಟಿತನವೂ ಬೇಕು. ಇದೊಂದು ಸಣ್ಣ ಮಾತಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಲೆದಾಟದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಇದ್ದುದನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಇದರ ಮಹತ್ವ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.
A creeper has no trunk of its own, so without support it does not rise. ‘Upaghna’ is the prop it leans on, the stake of the frame, and the verse says that stake is steadiness. Intensity alone will not do for devotion, then. It needs the firmness of staying in one place as well. This looks like a small remark, but its weight appears when we recall that the three previous verses were all about the mind’s wandering.
‘ಕಾಯಮಾನ’ ಎಂಬ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಬೇಕು. ಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸುವ ಚಪ್ಪರ ಅಥವಾ ಹಂದರ ಎಂದು ಹಲವರು ಅದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ‘ಪಟಲೀ’ ಜೊತೆ ಸೇರಿದಾಗ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಎತ್ತರದ ಚಪ್ಪರ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೇ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಮಾತು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ. ಬೇರೆ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪಾಠ ಇರಬಹುದೆಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗದು.
About the sense of the word ‘kayamana’ something should be said honestly. Many take it as the trellis or bower over which a creeper is trained, and joined with ‘patali’ that sense, the high trellis of the mind, fits the picture best. The word is rare in poetry, though, and the possibility that other editions carry a different reading cannot be set aside.
ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಒಂದೇ, ‘ಭವತು’, ಆಗಲಿ ಎಂಬ ವಿಧಿರೂಪ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದೊಂದು ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ಕೇಳುವ ಫಲ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ‘ಅಭೀಷ್ಟ ಫಲ’, ಬೇಕಾದ ಫಲ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಜೊತೆ ಇಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ ಆ ಬೇಕಾದ ಫಲ ಶಿವನೇ ಎಂದು ಹಲವರು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ. ‘ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷಾ’ ಎಂಬುದು ಹುಳ ಹಿಡಿಯದ ಬಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಕಪಟವಿಲ್ಲದ ಭಕ್ತಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊತ್ತಿದೆ. ಛಂದಸ್ಸು ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಪಾದಕ್ಕೆ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷರ.
There is only one verb in the verse, ‘bhavatu’, let it be, in the optative. So this is not a description but a prayer. The poet does not say which fruit he asks for, only ‘abhishta phala’, the fruit that is wished. Read beside the earlier verses of this hymn, many take that wished-for fruit to be Shiva himself. ‘Nishkalmasha’ carries both the picture of a creeper untouched by pests and the sense of a devotion without pretence. The metre is shardulavikridita, nineteen syllables to a quarter.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದೊಡ್ಡ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ನಡೆಯಲು ಕಲಿಯುವವರಿಗೆ ಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲು ಅಥವಾ ವಾಕರ್ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟು ದಿನ, ಯಾವ ಆಸರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡುವವರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಸರೆ ಇದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಲು ಬಲ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
Those learning to walk again after major surgery need a stick or a walker in the first days. How long, and which support, is decided case by case by those giving the treatment. It is during the days of support that the leg gathers its strength.
ಆಸರೆ ದುರ್ಬಲತೆಯ ಗುರುತಲ್ಲ, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಹಂತ. ನಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಕ್ರಮ, ಒಂದು ಹೊತ್ತು, ಒಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಉಳಿದದ್ದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹತ್ತಲು ಮೊದಲಾಗುತ್ತದೆ.
Support is not a mark of weakness but a stage of growth. In our own resolves too, if we first fix small supports, a routine, a fixed hour, the company of one other person, the rest slowly begins to climb.