ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕಂ: ಮಾಣಿಕ್ಯವೀಣೆಯ ತಾಯಿಗೆ ನಮನ

ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕಂ ಶ್ಯಾಮಲೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಮಾತಂಗೀ ಎಂದೂ ರಾಜಶ್ಯಾಮಲಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವ ದೇವಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಸ್ತುತಿ. ಈಕೆ ಲಲಿತೆಯ ಮಂತ್ರಿಣಿ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಅಧಿದೇವತೆ. ಇದನ್ನು ಕಾಳಿದಾಸ ರಚಿಸಿದನು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕು ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಆನಂತರ ದಂಡಕ, ಅಂದರೆ ಸಂಬೋಧನೆಗಳ ಒಂದೇ ಸುದೀರ್ಘ ಸರಣಿ.

The Shyamala Dandakam is a hymn to Shyamala, the goddess also called Matangi or Rajashyamala. She is the minister goddess of Lalita and the patron of music and speech. Tradition says Kalidasa composed it. Four dhyana verses come first, and then the dandaka itself, one long unbroken chain of addresses to her.

ಇಲ್ಲಿ ಪಾಠವನ್ನು ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಶ್ಲೋಕವಾರು ಅರ್ಥ, ದಂಡಕಕ್ಕೆ ಅದರ ಐದು ಭಾಗಗಳ ಜೋಡಣೆಯಾದ ಸಾರಾಂಶ ಇದೆ. ದಂಡಕ ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನ ವಿಶೇಷಣಗಳ ಸರಪಳಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಪದಕ್ಕೆ ಪದ ಹೋಗದೆ ಆ ಭಾಗದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ.

We give the text here in Kannada, Devanagari and IAST. The dhyana verses have a verse by verse meaning, and the dandaka has a connected summary of each of its five parts. Since the dandaka is a single chain of epithets, we follow the order of those epithets and describe the picture they build rather than translating word for word.

---

ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)

ಧ್ಯಾನ

ಮಾಣಿಕ್ಯವೀಣಾಮುಪಲಾಲಯಂತೀಂ
ಮದಾಲಸಾಂ ಮಂಜುಲವಾಗ್ವಿಲಾಸಾಮ್ ।
ಮಾಹೇಂದ್ರನೀಲದ್ಯುತಿಕೋಮಲಾಂಗೀಂ
ಮಾತಂಗಕನ್ಯಾಂ ಮನಸಾ ಸ್ಮರಾಮಿ ॥ 1 ॥

ಚತುರ್ಭುಜೇ ಚಂದ್ರಕಳಾವತಂಸೇ
ಕುಚೋನ್ನತೇ ಕುಂಕುಮರಾಗಶೋಣೇ ।
ಪುಂಡ್ರೇಕ್ಷುಪಾಶಾಂಕುಶಪುಷ್ಪಬಾಣ
ಹಸ್ತೇ ನಮಸ್ತೇ ಜಗದೇಕಮಾತಃ ॥ 2 ॥

ಮಾತಾ ಮರಕತಶ್ಯಾಮಾ ಮಾತಂಗೀ ಮದಶಾಲಿನೀ ।
ಕುರ್ಯಾತ್ಕಟಾಕ್ಷಂ ಕಳ್ಯಾಣೀ ಕದಂಬವನವಾಸಿನೀ ॥ 3 ॥

ಜಯ ಮಾತಂಗತನಯೇ ಜಯ ನೀಲೋತ್ಪಲದ್ಯುತೇ ।
ಜಯ ಸಂಗೀತರಸಿಕೇ ಜಯ ಲೀಲಾಶುಕಪ್ರಿಯೇ ॥ 4 ॥

ದಂಡಕ 1

ಜಯ ಜನನಿ ಸುಧಾ ಸಮುದ್ರಾಂತರುದ್ಯನ್ ಮಣಿದ್ವೀಪ ಸಂರೂಢ ಬಿಲ್ವಾಟವೀಮಧ್ಯಕಲ್ಪದ್ರುಮಾಕಲ್ಪ ಕಾದಂಬಕಾಂತಾರ ವಾಸಪ್ರಿಯೇ ಕೃತ್ತಿವಾಸಃಪ್ರಿಯೇ ಸರ್ವಲೋಕಪ್ರಿಯೇ ।
ಸಾದರಾರಬ್ಧ ಸಂಗೀತ ಸಂಭಾವನಾ ಸಂಭ್ರಮಾಲೋಲ ನೀಪಸ್ರಗಾಬದ್ಧಚೂಲೀ ಸನಾಥತ್ರಿಕೇ ಸಾನುಮತ್ಪುತ್ರಿಕೇ ।
ಶೇಖರೀಭೂತ ಶೀತಾಂಶುರೇಖಾ ಮಯೂಖಾವಲೀ ಬದ್ಧ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧ ನೀಲಾಲಕಶ್ರೇಣಿಶೃಂಗಾರಿತೇ ಲೋಕಸಂಭಾವಿತೇ ।
ಕಾಮಲೀಲಾ ಧನುಃಸನ್ನಿಭ ಭ್ರೂಲತಾಪುಷ್ಪ ಸಂದೋಹ ಸಂದೇಹ ಕೃಲ್ಲೋಚನೇ ವಾಕ್ಸುಧಾಸೇಚನೇ ।
ಚಾರು ಗೋರೋಚನಾ ಪಂಕ ಕೇಲೀ ಲಲಾಮಾಭಿರಾಮೇ ಸುರಾಮೇ ರಮೇ ।
ಪ್ರೋಲ್ಲಸದ್ವಾಲಿಕಾ ಮೌಕ್ತಿಕಶ್ರೇಣಿಕಾ ಚಂದ್ರಿಕಾ ಮಂಡಲೋದ್ಭಾಸಿ ಲಾವಣ್ಯಗಂಡಸ್ಥಲ ನ್ಯಸ್ತಕಸ್ತೂರಿಕಾಪತ್ರರೇಖಾ ಸಮುದ್ಭೂತ ಸೌರಭ್ಯ ಸಂಭ್ರಾಂತ ಭೃಂಗಾಂಗನಾ ಗೀತಸಾಂದ್ರೀಭವನ್ಮಂದ್ರ ತಂತ್ರೀಸ್ವರೇ ಸುಸ್ವರೇ ಭಾಸ್ವರೇ ।
ವಲ್ಲಕೀ ವಾದನ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಲೋಲ ತಾಲೀದಲಾಬದ್ಧತಾಟಂಕ ಭೂಷಾವಿಶೇಷಾನ್ವಿತೇ ಸಿದ್ಧಸಮ್ಮಾನಿತೇ ।
ದಿವ್ಯ ಹಾಲಾಮದೋದ್ವೇಲ ಹೇಲಾಲಸಚ್ಚಕ್ಷುರಾಂದೋಲನ ಶ್ರೀಸಮಾಕ್ಷಿಪ್ತ ಕರ್ಣೈಕ ನೀಲೋತ್ಪಲೇ ಪೂರಿತಾಶೇಷ ಲೋಕಾಭಿವಾಂಛಾ ಫಲೇ ಶ್ರೀಫಲೇ ।
ಸ್ವೇದ ಬಿಂದೂಲ್ಲಸತ್ಫಾಲ ಲಾವಣ್ಯ ನಿಷ್ಯಂದ ಸಂದೋಹ ಸಂದೇಹಕೃನ್ನಾಸಿಕಾ ಮೌಕ್ತಿಕೇ ಸರ್ವವಿಶ್ವಾತ್ಮಿಕೇ ಕಾಲಿಕೇ ।
ಮುಗ್ಧ ಮಂದಸ್ಮಿತೋದಾರ ವಕ್ತ್ರಸ್ಫುರತ್ಪೂಗ ತಾಂಬೂಲಕರ್ಪೂರ ಖಂಡೋತ್ಕರೇ ಜ್ಞಾನಮುದ್ರಾಕರೇ ಸರ್ವಸಂಪತ್ಕರೇ ಪದ್ಮಭಾಸ್ವತ್ಕರೇ ।
ಕುಂದಪುಷ್ಪದ್ಯುತಿ ಸ್ನಿಗ್ಧ ದಂತಾವಲೀ ನಿರ್ಮಲಾಲೋಲ ಕಲ್ಲೋಲ ಸಮ್ಮೇಲನ ಸ್ಮೇರಶೋಣಾಧರೇ ಚಾರುವೀಣಾಧರೇ ಪಕ್ವಬಿಂಬಾಧರೇ ।

ದಂಡಕ 2

ಸುಲಲಿತ ನವಯೌವನಾರಂಭ ಚಂದ್ರೋದಯೋದ್ವೇಲ ಲಾವಣ್ಯ ದುಗ್ಧಾರ್ಣವಾವಿರ್ಭವತ್ಕಂಬುಬಿಬ್ಬೋಕ ಭೃತ್ಕಂಧರೇ ಸತ್ಕಲಾಮಂದಿರೇ ಮಂಥರೇ ।
ದಿವ್ಯರತ್ನಪ್ರಭಾ ಬಂಧುರಚ್ಛನ್ನ ಹಾರಾದಿಭೂಷಾ ಸಮುದ್ಯೋತಮಾನಾನವದ್ಯಾಂಶು ಶೋಭೇ ಶುಭೇ ।
ರತ್ನಕೇಯೂರ ರಶ್ಮಿಚ್ಛಟಾ ಪಲ್ಲವಪ್ರೋಲ್ಲಸದ್ದೋರ್ಲತಾ ರಾಜಿತೇ ಯೋಗಿಭಿಃ ಪೂಜಿತೇ ।
ವಿಶ್ವದಿಙ್ಮಂಡಲವ್ಯಾಪಿ ಮಾಣಿಕ್ಯತೇಜಃ ಸ್ಫುರತ್ಕಂಕಣಾಲಂಕೃತೇ ವಿಭ್ರಮಾಲಂಕೃತೇ ಸಾಧಕೈಃ ಸತ್ಕೃತೇ ।
ವಾಸರಾರಂಭ ವೇಲಾ ಸಮುಜ್ಜೃಂಭಮಾಣಾರವಿಂದ ಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಿಪಾಣಿದ್ವಯೇ ಸಂತತೋದ್ಯದ್ದಯೇ ಅದ್ವಯೇ ।
ದಿವ್ಯ ರತ್ನೋರ್ಮಿಕಾದೀಧಿತಿ ಸ್ತೋಮಸಂಧ್ಯಾಯಮಾನಾಂಗುಲೀ ಪಲ್ಲವೋದ್ಯನ್ನಖೇಂದು ಪ್ರಭಾಮಂಡಲೇ ಸನ್ನತಾಖಂಡಲೇ ಚಿತ್ಪ್ರಭಾಮಂಡಲೇ ಪ್ರೋಲ್ಲಸತ್ಕುಂಡಲೇ ।
ತಾರಕಾರಾಜಿನೀಕಾಶ ಹಾರಾವಲಿಸ್ಮೇರ ಚಾರುಸ್ತನಾಭೋಗ ಭಾರಾನಮನ್ಮಧ್ಯವಲ್ಲೀವಲಿಚ್ಛೇದ ವೀಚೀಸಮುಲ್ಲಾಸ ಸಂದರ್ಶಿತಾಕಾರ ಸೌಂದರ್ಯ ರತ್ನಾಕರೇ ವಲ್ಲಕೀಭೃತ್ಕರೇ ಕಿಂಕರ ಶ್ರೀಕರೇ ।
ಹೇಮಕುಂಭೋಪಮೋತ್ತುಂಗ ವಕ್ಷೋಜ ಭಾರಾವನಮ್ರೇ ತ್ರಿಲೋಕಾವನಮ್ರೇ ।
ಲಸದ್ವೃತ್ತ ಗಂಭೀರ ನಾಭೀ ಸರಸ್ತೀರ ಶೈವಾಲ ಶಂಕಾಕರ ಶ್ಯಾಮ ರೋಮಾವಲೀಭೂಷಣೇ ಮಂಜು ಸಂಭಾಷಣೇ ।
ಚಾರು ಶಿಂಜತ್ಕಟೀ ಸೂತ್ರ ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಿತಾನಂಗ ಲೀಲಾ ಧನುಃ ಶಿಂಜಿನೀಡಂಬರೇ ದಿವ್ಯರತ್ನಾಂಬರೇ ।

ದಂಡಕ 3

ಪದ್ಮರಾಗೋಲ್ಲಸನ್ಮೇಖಲಾ ಭಾಸ್ವರ ಶ್ರೋಣಿ ಶೋಭಾ ಜಿತ ಸ್ವರ್ಣಭೂಭೃತ್ತಲೇ ಚಂದ್ರಿಕಾಶೀತಲೇ ।
ವಿಕಸಿತ ನವ ಕಿಂಶುಕಾತಾಮ್ರ ದಿವ್ಯಾಂಶುಕಚ್ಛನ್ನ ಚಾರೂರುಶೋಭಾ ಪರಾಭೂತಸಿಂದೂರ ಶೋಣಾಯಮಾನೇಂದ್ರ ಮಾತಂಗ ಹಸ್ತಾರ್ಗಲೇ ವೈಭವಾನರ್ಗಲೇ ಶ್ಯಾಮಲೇ ।
ಕೋಮಲ ಸ್ನಿಗ್ಧ ನೀಲೋತ್ಪಲೋತ್ಪಾದಿತಾನಂಗ ತೂಣೀರ ಶಂಕಾಕರೋದಾರ ಜಂಘಾಲತೇ ಚಾರುಲೀಲಾಗತೇ ।
ನಮ್ರ ದಿಕ್ಪಾಲ ಸೀಮಂತಿನೀ ಕುಂತಲ ಸ್ನಿಗ್ಧ ನೀಲ ಪ್ರಭಾ ಪುಂಜ ಸಂಜಾತ ದೂರ್ವಾಂಕುರಾಶಂಕ ಸಾರಂಗ ಸಂಯೋಗ ರಿಂಖನ್ನಖೇಂದೂಜ್ಜ್ವಲೇ ಪ್ರೋಜ್ಜ್ವಲೇ ನಿರ್ಮಲೇ ।
ಪ್ರಹ್ವ ದೇವೇಶ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ ಭೂತೇಶ ತೋಯೇಶ ವಾಣೀಶ ಕೀನಾಶ ದೈತ್ಯೇಶ ಯಕ್ಷೇಶ ವಾಯ್ವಗ್ನಿಕೋಟೀರ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಸಂಘೃಷ್ಟ ಬಾಲಾತಪೋದ್ದಾಮ ಲಾಕ್ಷಾರಸಾರುಣ್ಯ ತಾರುಣ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀಗೃಹೀತಾಂಘ್ರಿ ಪದ್ಮೇ ಸುಪದ್ಮೇ ಉಮೇ ।

ದಂಡಕ 4

ಸುರುಚಿರ ನವರತ್ನ ಪೀಠಸ್ಥಿತೇ ಸುಸ್ಥಿತೇ ।
ರತ್ನಪದ್ಮಾಸನೇ ರತ್ನಸಿಂಹಾಸನೇ ಶಂಖಪದ್ಮದ್ವಯೋಪಾಶ್ರಿತೇ ।
ತತ್ರ ವಿಘ್ನೇಶ ದುರ್ಗಾ ವಟು ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲೈರ್ಯುತೇ ।
ಮತ್ತಮಾತಂಗ ಕನ್ಯಾಸಮೂಹಾನ್ವಿತೇ ಮಂಜುಲಾ ಮೇನಕಾದ್ಯಂಗನಾ ಮಾನಿತೇ ಭೈರವೈರಷ್ಟಭಿರ್ವೇಷ್ಟಿತೇ ।
ದೇವಿ ವಾಮಾದಿಭಿಃ ಶಕ್ತಿಭಿಃ ಸೇವಿತೇ ।
ಧಾತ್ರಿಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾದಿ ಶಕ್ತ್ಯಷ್ಟಕೈಃ ಸಂಯುತೇ ।
ಮಾತೃಕಾಮಂಡಲೈರ್ಮಂಡಿತೇ ।
ಯಕ್ಷ ಗಂಧರ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂಗನಾ ಮಂಡಲೈರರ್ಚಿತೇ ।
ಪಂಚಬಾಣಾತ್ಮಿಕೇ ।
ಪಂಚಬಾಣೇನ ರತ್ಯಾ ಚ ಸಂಭಾವಿತೇ ।
ಪ್ರೀತಿಭಾಜಾ ವಸಂತೇನ ಚಾನಂದಿತೇ ।
ಭಕ್ತಿಭಾಜಾಂ ಪರಂ ಶ್ರೇಯಸೇ ಕಲ್ಪಸೇ ।
ಯೋಗಿನಾಂ ಮಾನಸೇ ದ್ಯೋತಸೇ ।
ಛಂದಸಾಮೋಜಸಾ ಭ್ರಾಜಸೇ ।
ಗೀತವಿದ್ಯಾ ವಿನೋದಾತಿತೃಷ್ಣೇನ ಕೃಷ್ಣೇನ ಸಂಪೂಜ್ಯಸೇ ।
ಭಕ್ತಿಮಚ್ಚೇತಸಾ ವೇಧಸಾ ಸ್ತೂಯಸೇ ।
ವಿಶ್ವಹೃದ್ಯೇನ ವಾದ್ಯೇನ ವಿದ್ಯಾಧರೈರ್ಗೀಯಸೇ ।

ದಂಡಕ 5

ಶ್ರವಣಹರಣ ದಕ್ಷಿಣಕ್ವಾಣಯಾ ವೀಣಯಾ ಕಿನ್ನರೈರ್ಗೀಯಸೇ ।
ಯಕ್ಷ ಗಂಧರ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂಗನಾ ಮಂಡಲೈರರ್ಚ್ಯಸೇ ।
ಸರ್ವಸೌಭಾಗ್ಯವಾಂಛಾವತೀಭಿರ್ವಧೂಭಿಃ ಸುರಾಣಾಂ ಸಮಾರಾಧ್ಯಸೇ ।
ಸರ್ವವಿದ್ಯಾವಿಶೇಷಾತ್ಮಕಂ ಚಾಟುಗಾಥಾಸಮುಚ್ಚಾರಣಂ ಕಂಠಮೂಲೋಲ್ಲಸದ್ವರ್ಣರಾಜಿತ್ರಯಂ ಕೋಮಲಶ್ಯಾಮಲೋದಾರಪಕ್ಷದ್ವಯಂ ತುಂಡಶೋಭಾತಿದೂರೀಭವತ್ಕಿಂಶುಕಂ ತಂ ಶುಕಂ ಲಾಲಯಂತೀ ಪರಿಕ್ರೀಡಸೇ ।
ಪಾಣಿಪದ್ಮದ್ವಯೇನಾಕ್ಷಮಾಲಾಮಪಿ ಸ್ಫಾಟಿಕೀಂ ಜ್ಞಾನಸಾರಾತ್ಮಕಂ ಪುಸ್ತಕಂ ಚಾಂಕುಶಂ ಪಾಶಮಾಬಿಭ್ರತೀ ಯೇನ ಸಂಚಿಂತ್ಯಸೇ ತಸ್ಯ ವಕ್ತ್ರಾಂತರಾತ್ ಗದ್ಯಪದ್ಯಾತ್ಮಿಕಾ ಭಾರತೀ ನಿಸ್ಸರೇತ್ ।
ಯೇನ ವಾ ಯಾವಕಾಭಾಕೃತಿರ್ಭಾವ್ಯಸೇ ತಸ್ಯ ವಶ್ಯಾ ಭವಂತಿ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಪೂರುಷಾಃ ।
ಯೇನ ವಾ ಶಾತಕುಂಭದ್ಯುತಿರ್ಭಾವ್ಯಸೇ ಸೋಽಪಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಹಸ್ರೈಃ ಪರಿಕ್ರೀಡತೇ ।
ಕಿಂ ನ ಸಿದ್ಧ್ಯೇದ್ವಪುಃ ಶ್ಯಾಮಲಂ ಕೋಮಲಂ ಚಂದ್ರಚೂಡಾನ್ವಿತಂ ತಾವಕಂ ಧ್ಯಾಯತಃ ।
ತಸ್ಯ ಲೀಲಾಸರೋ ವಾರಿಧಿಃ, ತಸ್ಯ ಕೇಲೀವನಂ ನಂದನಂ, ತಸ್ಯ ಭದ್ರಾಸನಂ ಭೂತಲಂ, ತಸ್ಯ ಗೀರ್ದೇವತಾ ಕಿಂಕರೀ, ತಸ್ಯ ಚಾಜ್ಞಾಕರೀ ಶ್ರೀಃ ಸ್ವಯಮ್ ।
ಸರ್ವತೀರ್ಥಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಮಂತ್ರಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವತಂತ್ರಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಯಂತ್ರಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಪೀಠಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವತತ್ತ್ವಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಶಕ್ತ್ಯಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವವಿದ್ಯಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಯೋಗಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವನಾದಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಶಬ್ದಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವವಿಶ್ವಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವದೀಕ್ಷಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಸರ್ವಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಗೇ, ಪಾಹಿ ಮಾಂ ಪಾಹಿ ಮಾಂ ಪಾಹಿ ಮಾಂ, ದೇವಿ ತುಭ್ಯಂ ನಮೋ, ದೇವಿ ತುಭ್ಯಂ ನಮೋ, ದೇವಿ ತುಭ್ಯಂ ನಮಃ ॥

ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari

ಧ್ಯಾನ

माणिक्यवीणामुपलालयंतीं
मदालसां मंजुलवाग्विलासाम् ।
माहेंद्रनीलद्युतिकोमलांगीं
मातंगकन्यां मनसा स्मरामि ॥ 1 ॥

चतुर्भुजे चंद्रकळावतंसे
कुचोन्नते कुंकुमरागशोणे ।
पुंड्रेक्षुपाशांकुशपुष्पबाण
हस्ते नमस्ते जगदेकमातः ॥ 2 ॥

माता मरकतश्यामा मातंगी मदशालिनी ।
कुर्यात्कटाक्षं कळ्याणी कदंबवनवासिनी ॥ 3 ॥

जय मातंगतनये जय नीलोत्पलद्युते ।
जय संगीतरसिके जय लीलाशुकप्रिये ॥ 4 ॥

ದಂಡಕ 1

जय जननि सुधा समुद्रांतरुद्यन् मणिद्वीप संरूढ बिल्वाटवीमध्यकल्पद्रुमाकल्प कादंबकांतार वासप्रिये कृत्तिवासःप्रिये सर्वलोकप्रिये ।
सादरारब्ध संगीत संभावना संभ्रमालोल नीपस्रगाबद्धचूली सनाथत्रिके सानुमत्पुत्रिके ।
शेखरीभूत शीतांशुरेखा मयूखावली बद्ध सुस्निग्ध नीलालकश्रेणिशृंगारिते लोकसंभाविते ।
कामलीला धनुःसन्निभ भ्रूलतापुष्प संदोह संदेह कृल्लोचने वाक्सुधासेचने ।
चारु गोरोचना पंक केली ललामाभिरामे सुरामे रमे ।
प्रोल्लसद्वालिका मौक्तिकश्रेणिका चंद्रिका मंडलोद्भासि लावण्यगंडस्थल न्यस्तकस्तूरिकापत्ररेखा समुद्भूत सौरभ्य संभ्रांत भृंगांगना गीतसांद्रीभवन्मंद्र तंत्रीस्वरे सुस्वरे भास्वरे ।
वल्लकी वादन प्रक्रिया लोल तालीदलाबद्धताटंक भूषाविशेषान्विते सिद्धसम्मानिते ।
दिव्य हालामदोद्वेल हेलालसच्चक्षुरांदोलन श्रीसमाक्षिप्त कर्णैक नीलोत्पले पूरिताशेष लोकाभिवांछा फले श्रीफले ।
स्वेद बिंदूल्लसत्फाल लावण्य निष्यंद संदोह संदेहकृन्नासिका मौक्तिके सर्वविश्वात्मिके कालिके ।
मुग्ध मंदस्मितोदार वक्त्रस्फुरत्पूग तांबूलकर्पूर खंडोत्करे ज्ञानमुद्राकरे सर्वसंपत्करे पद्मभास्वत्करे ।
कुंदपुष्पद्युति स्निग्ध दंतावली निर्मलालोल कल्लोल सम्मेलन स्मेरशोणाधरे चारुवीणाधरे पक्वबिंबाधरे ।

ದಂಡಕ 2

सुललित नवयौवनारंभ चंद्रोदयोद्वेल लावण्य दुग्धार्णवाविर्भवत्कंबुबिब्बोक भृत्कंधरे सत्कलामंदिरे मंथरे ।
दिव्यरत्नप्रभा बंधुरच्छन्न हारादिभूषा समुद्योतमानानवद्यांशु शोभे शुभे ।
रत्नकेयूर रश्मिच्छटा पल्लवप्रोल्लसद्दोर्लता राजिते योगिभिः पूजिते ।
विश्वदिङ्मंडलव्यापि माणिक्यतेजः स्फुरत्कंकणालंकृते विभ्रमालंकृते साधकैः सत्कृते ।
वासरारंभ वेला समुज्जृंभमाणारविंद प्रतिद्वंद्विपाणिद्वये संततोद्यद्दये अद्वये ।
दिव्य रत्नोर्मिकादीधिति स्तोमसंध्यायमानांगुली पल्लवोद्यन्नखेंदु प्रभामंडले सन्नताखंडले चित्प्रभामंडले प्रोल्लसत्कुंडले ।
तारकाराजिनीकाश हारावलिस्मेर चारुस्तनाभोग भारानमन्मध्यवल्लीवलिच्छेद वीचीसमुल्लास संदर्शिताकार सौंदर्य रत्नाकरे वल्लकीभृत्करे किंकर श्रीकरे ।
हेमकुंभोपमोत्तुंग वक्षोज भारावनम्रे त्रिलोकावनम्रे ।
लसद्वृत्त गंभीर नाभी सरस्तीर शैवाल शंकाकर श्याम रोमावलीभूषणे मंजु संभाषणे ।
चारु शिंजत्कटी सूत्र निर्भर्त्सितानंग लीला धनुः शिंजिनीडंबरे दिव्यरत्नांबरे ।

ದಂಡಕ 3

पद्मरागोल्लसन्मेखला भास्वर श्रोणि शोभा जित स्वर्णभूभृत्तले चंद्रिकाशीतले ।
विकसित नव किंशुकाताम्र दिव्यांशुकच्छन्न चारूरुशोभा पराभूतसिंदूर शोणायमानेंद्र मातंग हस्तार्गले वैभवानर्गले श्यामले ।
कोमल स्निग्ध नीलोत्पलोत्पादितानंग तूणीर शंकाकरोदार जंघालते चारुलीलागते ।
नम्र दिक्पाल सीमंतिनी कुंतल स्निग्ध नील प्रभा पुंज संजात दूर्वांकुराशंक सारंग संयोग रिंखन्नखेंदूज्ज्वले प्रोज्ज्वले निर्मले ।
प्रह्व देवेश लक्ष्मीश भूतेश तोयेश वाणीश कीनाश दैत्येश यक्षेश वाय्वग्निकोटीर माणिक्य संघृष्ट बालातपोद्दाम लाक्षारसारुण्य तारुण्य लक्ष्मीगृहीतांघ्रि पद्मे सुपद्मे उमे ।

ದಂಡಕ 4

सुरुचिर नवरत्न पीठस्थिते सुस्थिते ।
रत्नपद्मासने रत्नसिंहासने शंखपद्मद्वयोपाश्रिते ।
तत्र विघ्नेश दुर्गा वटु क्षेत्रपालैर्युते ।
मत्तमातंग कन्यासमूहान्विते मंजुला मेनकाद्यंगना मानिते भैरवैरष्टभिर्वेष्टिते ।
देवि वामादिभिः शक्तिभिः सेविते ।
धात्रिलक्ष्म्यादि शक्त्यष्टकैः संयुते ।
मातृकामंडलैर्मंडिते ।
यक्ष गंधर्व सिद्धांगना मंडलैरर्चिते ।
पंचबाणात्मिके ।
पंचबाणेन रत्या च संभाविते ।
प्रीतिभाजा वसंतेन चानंदिते ।
भक्तिभाजां परं श्रेयसे कल्पसे ।
योगिनां मानसे द्योतसे ।
छंदसामोजसा भ्राजसे ।
गीतविद्या विनोदातितृष्णेन कृष्णेन संपूज्यसे ।
भक्तिमच्चेतसा वेधसा स्तूयसे ।
विश्वहृद्येन वाद्येन विद्याधरैर्गीयसे ।

ದಂಡಕ 5

श्रवणहरण दक्षिणक्वाणया वीणया किन्नरैर्गीयसे ।
यक्ष गंधर्व सिद्धांगना मंडलैरर्च्यसे ।
सर्वसौभाग्यवांछावतीभिर्वधूभिः सुराणां समाराध्यसे ।
सर्वविद्याविशेषात्मकं चाटुगाथासमुच्चारणं कंठमूलोल्लसद्वर्णराजित्रयं कोमलश्यामलोदारपक्षद्वयं तुंडशोभातिदूरीभवत्किंशुकं तं शुकं लालयंती परिक्रीडसे ।
पाणिपद्मद्वयेनाक्षमालामपि स्फाटिकीं ज्ञानसारात्मकं पुस्तकं चांकुशं पाशमाबिभ्रती येन संचिंत्यसे तस्य वक्त्रांतरात् गद्यपद्यात्मिका भारती निस्सरेत् ।
येन वा यावकाभाकृतिर्भाव्यसे तस्य वश्या भवंति स्त्रियः पूरुषाः ।
येन वा शातकुंभद्युतिर्भाव्यसे सोऽपि लक्ष्मीसहस्रैः परिक्रीडते ।
किं न सिद्ध्येद्वपुः श्यामलं कोमलं चंद्रचूडान्वितं तावकं ध्यायतः ।
तस्य लीलासरो वारिधिः, तस्य केलीवनं नंदनं, तस्य भद्रासनं भूतलं, तस्य गीर्देवता किंकरी, तस्य चाज्ञाकरी श्रीः स्वयम् ।
सर्वतीर्थात्मिके, सर्वमंत्रात्मिके, सर्वतंत्रात्मिके, सर्वयंत्रात्मिके, सर्वपीठात्मिके, सर्वतत्त्वात्मिके, सर्वशक्त्यात्मिके, सर्वविद्यात्मिके, सर्वयोगात्मिके, सर्वनादात्मिके, सर्वशब्दात्मिके, सर्वविश्वात्मिके, सर्वदीक्षात्मिके, सर्वसर्वात्मिके, सर्वगे, पाहि मां पाहि मां पाहि मां, देवि तुभ्यं नमो, देवि तुभ्यं नमो, देवि तुभ्यं नमः ॥

IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration

ಧ್ಯಾನ

māṇikyavīṇāmupalālayaṃtīṃ
madālasāṃ maṃjulavāgvilāsām |
māheṃdranīladyutikomalāṃgīṃ
mātaṃgakanyāṃ manasā smarāmi || 1 ||

caturbhuje caṃdrakaḷāvataṃse
kuconnate kuṃkumarāgaśoṇe |
puṃḍrekṣupāśāṃkuśapuṣpabāṇa
haste namaste jagadekamātaḥ || 2 ||

mātā marakataśyāmā mātaṃgī madaśālinī |
kuryātkaṭākṣaṃ kaḷyāṇī kadaṃbavanavāsinī || 3 ||

jaya mātaṃgatanaye jaya nīlotpaladyute |
jaya saṃgītarasike jaya līlāśukapriye || 4 ||

ದಂಡಕ 1

jaya janani sudhā samudrāṃtarudyan maṇidvīpa saṃrūḍha bilvāṭavīmadhyakalpadrumākalpa kādaṃbakāṃtāra vāsapriye kṛttivāsaḥpriye sarvalokapriye |
sādarārabdha saṃgīta saṃbhāvanā saṃbhramālola nīpasragābaddhacūlī sanāthatrike sānumatputrike |
śekharībhūta śītāṃśurekhā mayūkhāvalī baddha susnigdha nīlālakaśreṇiśṛṃgārite lokasaṃbhāvite |
kāmalīlā dhanuḥsannibha bhrūlatāpuṣpa saṃdoha saṃdeha kṛllocane vāksudhāsecane |
cāru gorocanā paṃka kelī lalāmābhirāme surāme rame |
prollasadvālikā mauktikaśreṇikā caṃdrikā maṃḍalodbhāsi lāvaṇyagaṃḍasthala nyastakastūrikāpatrarekhā samudbhūta saurabhya saṃbhrāṃta bhṛṃgāṃganā gītasāṃdrībhavanmaṃdra taṃtrīsvare susvare bhāsvare |
vallakī vādana prakriyā lola tālīdalābaddhatāṭaṃka bhūṣāviśeṣānvite siddhasammānite |
divya hālāmadodvela helālasaccakṣurāṃdolana śrīsamākṣipta karṇaika nīlotpale pūritāśeṣa lokābhivāṃchā phale śrīphale |
sveda biṃdūllasatphāla lāvaṇya niṣyaṃda saṃdoha saṃdehakṛnnāsikā mauktike sarvaviśvātmike kālike |
mugdha maṃdasmitodāra vaktrasphuratpūga tāṃbūlakarpūra khaṃḍotkare jñānamudrākare sarvasaṃpatkare padmabhāsvatkare |
kuṃdapuṣpadyuti snigdha daṃtāvalī nirmalālola kallola sammelana smeraśoṇādhare cāruvīṇādhare pakvabiṃbādhare |

ದಂಡಕ 2

sulalita navayauvanāraṃbha caṃdrodayodvela lāvaṇya dugdhārṇavāvirbhavatkaṃbubibboka bhṛtkaṃdhare satkalāmaṃdire maṃthare |
divyaratnaprabhā baṃdhuracchanna hārādibhūṣā samudyotamānānavadyāṃśu śobhe śubhe |
ratnakeyūra raśmicchaṭā pallavaprollasaddorlatā rājite yogibhiḥ pūjite |
viśvadiṅmaṃḍalavyāpi māṇikyatejaḥ sphuratkaṃkaṇālaṃkṛte vibhramālaṃkṛte sādhakaiḥ satkṛte |
vāsarāraṃbha velā samujjṛṃbhamāṇāraviṃda pratidvaṃdvipāṇidvaye saṃtatodyaddaye advaye |
divya ratnormikādīdhiti stomasaṃdhyāyamānāṃgulī pallavodyannakheṃdu prabhāmaṃḍale sannatākhaṃḍale citprabhāmaṃḍale prollasatkuṃḍale |
tārakārājinīkāśa hārāvalismera cārustanābhoga bhārānamanmadhyavallīvaliccheda vīcīsamullāsa saṃdarśitākāra sauṃdarya ratnākare vallakībhṛtkare kiṃkara śrīkare |
hemakuṃbhopamottuṃga vakṣoja bhārāvanamre trilokāvanamre |
lasadvṛtta gaṃbhīra nābhī sarastīra śaivāla śaṃkākara śyāma romāvalībhūṣaṇe maṃju saṃbhāṣaṇe |
cāru śiṃjatkaṭī sūtra nirbhartsitānaṃga līlā dhanuḥ śiṃjinīḍaṃbare divyaratnāṃbare |

ದಂಡಕ 3

padmarāgollasanmekhalā bhāsvara śroṇi śobhā jita svarṇabhūbhṛttale caṃdrikāśītale |
vikasita nava kiṃśukātāmra divyāṃśukacchanna cārūruśobhā parābhūtasiṃdūra śoṇāyamāneṃdra mātaṃga hastārgale vaibhavānargale śyāmale |
komala snigdha nīlotpalotpāditānaṃga tūṇīra śaṃkākarodāra jaṃghālate cārulīlāgate |
namra dikpāla sīmaṃtinī kuṃtala snigdha nīla prabhā puṃja saṃjāta dūrvāṃkurāśaṃka sāraṃga saṃyoga riṃkhannakheṃdūjjvale projjvale nirmale |
prahva deveśa lakṣmīśa bhūteśa toyeśa vāṇīśa kīnāśa daityeśa yakṣeśa vāyvagnikoṭīra māṇikya saṃghṛṣṭa bālātapoddāma lākṣārasāruṇya tāruṇya lakṣmīgṛhītāṃghri padme supadme ume |

ದಂಡಕ 4

surucira navaratna pīṭhasthite susthite |
ratnapadmāsane ratnasiṃhāsane śaṃkhapadmadvayopāśrite |
tatra vighneśa durgā vaṭu kṣetrapālairyute |
mattamātaṃga kanyāsamūhānvite maṃjulā menakādyaṃganā mānite bhairavairaṣṭabhirveṣṭite |
devi vāmādibhiḥ śaktibhiḥ sevite |
dhātrilakṣmyādi śaktyaṣṭakaiḥ saṃyute |
mātṛkāmaṃḍalairmaṃḍite |
yakṣa gaṃdharva siddhāṃganā maṃḍalairarcite |
paṃcabāṇātmike |
paṃcabāṇena ratyā ca saṃbhāvite |
prītibhājā vasaṃtena cānaṃdite |
bhaktibhājāṃ paraṃ śreyase kalpase |
yogināṃ mānase dyotase |
chaṃdasāmojasā bhrājase |
gītavidyā vinodātitṛṣṇena kṛṣṇena saṃpūjyase |
bhaktimaccetasā vedhasā stūyase |
viśvahṛdyena vādyena vidyādharairgīyase |

ದಂಡಕ 5

śravaṇaharaṇa dakṣiṇakvāṇayā vīṇayā kinnarairgīyase |
yakṣa gaṃdharva siddhāṃganā maṃḍalairarcyase |
sarvasaubhāgyavāṃchāvatībhirvadhūbhiḥ surāṇāṃ samārādhyase |
sarvavidyāviśeṣātmakaṃ cāṭugāthāsamuccāraṇaṃ kaṃṭhamūlollasadvarṇarājitrayaṃ komalaśyāmalodārapakṣadvayaṃ tuṃḍaśobhātidūrībhavatkiṃśukaṃ taṃ śukaṃ lālayaṃtī parikrīḍase |
pāṇipadmadvayenākṣamālāmapi sphāṭikīṃ jñānasārātmakaṃ pustakaṃ cāṃkuśaṃ pāśamābibhratī yena saṃciṃtyase tasya vaktrāṃtarāt gadyapadyātmikā bhāratī nissaret |
yena vā yāvakābhākṛtirbhāvyase tasya vaśyā bhavaṃti striyaḥ pūruṣāḥ |
yena vā śātakuṃbhadyutirbhāvyase so’pi lakṣmīsahasraiḥ parikrīḍate |
kiṃ na siddhyedvapuḥ śyāmalaṃ komalaṃ caṃdracūḍānvitaṃ tāvakaṃ dhyāyataḥ |
tasya līlāsaro vāridhiḥ, tasya kelīvanaṃ naṃdanaṃ, tasya bhadrāsanaṃ bhūtalaṃ, tasya gīrdevatā kiṃkarī, tasya cājñākarī śrīḥ svayam |
sarvatīrthātmike, sarvamaṃtrātmike, sarvataṃtrātmike, sarvayaṃtrātmike, sarvapīṭhātmike, sarvatattvātmike, sarvaśaktyātmike, sarvavidyātmike, sarvayogātmike, sarvanādātmike, sarvaśabdātmike, sarvaviśvātmike, sarvadīkṣātmike, sarvasarvātmike, sarvage, pāhi māṃ pāhi māṃ pāhi māṃ, devi tubhyaṃ namo, devi tubhyaṃ namo, devi tubhyaṃ namaḥ ||

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ

• ಧ್ಯಾನ 1 ಮಾಣಿಕ್ಯ ಕೆತ್ತಿದ ವೀಣೆಯನ್ನು ಮುದ್ದಿಸುತ್ತ ನುಡಿಸುವವಳು, ಒಳಗಿನ ಆನಂದದಿಂದ ಮೆಲ್ಲನೆ ತೂಗುವವಳು, ಸವಿಯಾದ ಮಾತಿನ ಚೆಲುವು ಉಳ್ಳವಳು, ಇಂದ್ರನೀಲ ಮಣಿಯ ಹೊಳಪಿನಂತಹ ಕೋಮಲ ದೇಹದವಳು. ಆ ಮಾತಂಗಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುತ್ತೇನೆ.
  She fondles and plays a vina set with rubies, she is languid with an inner joy, her speech has a sweet grace, and her tender body carries the lustre of a sapphire. It is that daughter of Matanga whom I call to mind.
• ಧ್ಯಾನ 2 ನಾಲ್ಕು ತೋಳಿನವಳೇ, ಚಂದ್ರನ ಕಲೆಯನ್ನು ಶಿರದ ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವಳೇ, ಉನ್ನತ ವಕ್ಷದವಳೇ, ಕುಂಕುಮದ ಕೆಂಪಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವವಳೇ. ಕಬ್ಬಿನ ಬಿಲ್ಲು, ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದವಳೇ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಬ್ಬಳೇ ತಾಯಿಯಾದವಳೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
  O four armed one, wearing the crescent moon as the ornament of your head, high of bosom, glowing red with kumkuma. You hold in your hands the sugarcane bow, the noose, the goad and the flower arrows, and you are the one mother of the world. Salutations to you.
• ಧ್ಯಾನ 3 ಪಚ್ಚೆಯಂತೆ ಹಸಿರುಗಪ್ಪಾದ ತಾಯಿ, ಮಾತಂಗೀ, ಒಳಗಿನ ಉತ್ಸಾಹ ತುಂಬಿದವಳು, ಮಂಗಳೆ, ಕದಂಬ ವನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವಳು. ಆಕೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಟಾಕ್ಷವನ್ನು ಬೀರಲಿ.
  The mother who is dark green as an emerald, Matangi, full of joyous vigour, the auspicious one who dwells in the kadamba grove. May she cast one sidelong glance upon us.
• ಧ್ಯಾನ 4 ಮಾತಂಗನ ಮಗಳೇ, ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ. ನೀಲಕಮಲದ ಹೊಳಪಿನವಳೇ, ಜಯವಾಗಲಿ. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸವಿ ಕಾಣುವವಳೇ, ಜಯವಾಗಲಿ. ಆಟದ ಗಿಳಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವಳೇ, ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ.
  Victory to you, daughter of Matanga. Victory to you, whose lustre is that of the blue lotus. Victory to you, who delight in music. Victory to you, who love your playful parrot.
• ದಂಡಕ 1 ಜಯವಾಗಲಿ ತಾಯೇ, ಅಮೃತ ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ಎದ್ದಿರುವ ಮಣಿದ್ವೀಪ, ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಬಿಲ್ವವನ, ಅದರ ನಡುವೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳಂತೆ ನಿಂತ ಕದಂಬ ಕಾಡು, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯ, ಕೃತ್ತಿವಾಸನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳೇ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಪ್ರಿಯಳೇ. ಆದರದಿಂದ ಮೊದಲಾದ ಸಂಗೀತದ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕದಂಬ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆ ಕಟ್ಟಿದ ನಿನ್ನ ಜಡೆ ತೂಗುತ್ತದೆ, ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳೇ, ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಚಂದ್ರರೇಖೆಯ ಕಿರಣಗಳು ನುಣುಪಾದ ಕಪ್ಪು ಮುಂಗುರುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಿಂಗರಿಸಿವೆ, ಲೋಕವೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಮನ ಆಟದ ಬಿಲ್ಲಿನಂತಹ ಹುಬ್ಬುಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹೂವಿನ ಬಾಣಗಳ ಗುಂಪೋ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ, ನಿನ್ನ ಮಾತು ಅಮೃತವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಗೋರೋಚನದ ತಿಲಕ ಹಣೆಯನ್ನು ಚೆಲುವಾಗಿಸಿದೆ, ಮುತ್ತಿನ ಸರಗಳ ಕಿವಿಯಾಭರಣ ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಳೆಯಂತೆ ಕೆನ್ನೆಯನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತದೆ, ಕಸ್ತೂರಿಯ ಪತ್ರರೇಖೆಯ ಪರಿಮಳಕ್ಕೆ ಬಂದ ದುಂಬಿಗಳ ಝೇಂಕಾರ ವೀಣೆಯ ಮಂದ್ರ ತಂತಿಯ ಸ್ವರದಂತೆ ದಟ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ವೀಣೆ ನುಡಿಸುವಾಗ ತಾಳೆಯ ಎಲೆಯ ಓಲೆ ತೂಗುತ್ತದೆ, ಸಿದ್ಧರು ನಿನ್ನನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಿವ್ಯ ಮಧುವಿನ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಲನೆ ಹೊರಳುವ ಕಣ್ಣ ಚೆಲುವಿನ ಮುಂದೆ ಕಿವಿಯ ನೀಲಕಮಲ ಸೋತಿದೆ, ಹಣೆಯ ಬೆವರ ಹನಿಗಳ ನಡುವೆ ಮೂಗಿನ ಮುತ್ತು ಚೆಲುವೇ ಹನಿಯಾಗಿ ಇಳಿಯಿತೋ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಮುಗ್ಧವಾದ ಮಂದಸ್ಮಿತದ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆ, ವೀಳ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಪೂರದ ತುಣುಕುಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಕೈ ಜ್ಞಾನಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಕುಂದ ಹೂವಿನಂತಹ ಹಲ್ಲುಗಳ ಸಾಲಿನ ಜೊತೆಗೆ ಹಣ್ಣಾದ ತೊಂಡೆಯಂತಹ ಕೆಂದುಟಿ ನಗುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲ ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮಳೇ, ಕಾಳಿಕೆಯೇ, ಚೆಲುವಿನ ವೀಣೆ ಹಿಡಿದವಳೇ.
  Victory to you, mother: the jewel island rising in the ocean of nectar, the bilva grove that grows there, and within it the kadamba forest standing like wish granting trees, this is the dwelling you love, O beloved of Shiva who wears the hide, O beloved of all the worlds. Your braid bound with kadamba garlands sways in the eagerness of the music begun in reverence, O daughter of the mountain king, and the rays of the crescent on your head mingle with your smooth dark curls and adorn you, and the world honours you. Under brows like the play bow of Kama your eyes raise the doubt whether they are a cluster of flower arrows, your speech sprinkles nectar, a mark of gorochana graces your forehead, the pearl rows of your ear ornament light your cheek like a ring of moonlight, the bees drawn by the fragrance of the musk leaf design hum until the sound thickens into the low string of a vina, the palm leaf ear ornament sways as you play, and the siddhas honour you. Beside the grace of your eyes moving slowly in the joy of divine mead the single blue lotus at your ear is outdone, amid the beads of sweat on your forehead the pearl at your nose looks like loveliness itself gathered into a drop, your mouth with its innocent gentle smile holds areca, betel leaf and pieces of camphor, one hand rests in the gesture of knowledge and another gives all wealth, and your red lower lip, ripe as a bimba fruit, smiles above a row of teeth bright as kunda blossoms, O soul of the whole universe, O Kalika, O holder of the lovely vina.
• ದಂಡಕ 2 ಹೊಸ ಯೌವನದ ಚಂದ್ರೋದಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿದ ಚೆಲುವಿನ ಹಾಲ್ಗಡಲಿನಿಂದ ಎದ್ದ ಶಂಖದಂತೆ ನಿನ್ನ ಕೊರಳಿದೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕಲೆಗಳ ಮನೆಯೇ, ನಿಧಾನದ ನಡೆಯವಳೇ. ದಿವ್ಯ ರತ್ನಗಳ ಹಾರಗಳು ಬೀರುವ ನಿರ್ಮಲ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ನೀನು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ, ರತ್ನದ ಕೇಯೂರಗಳ ಚಿಗುರಿನಂತಹ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ ತೋಳುಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ, ಯೋಗಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬುವ ಮಾಣಿಕ್ಯದ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಕಂಕಣಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿವೆ, ಸಾಧಕರು ನಿನ್ನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಕಮಲಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ ಎರಡು ಕೈಗಳು, ಎಡೆಬಿಡದೆ ಹರಿಯುವ ಕರುಣೆ, ಎರಡಿಲ್ಲದ ಒಂದೇ ತತ್ತ್ವ ನೀನು, ರತ್ನದ ಉಂಗುರಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಸಂಧ್ಯೆಯಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ಬೆರಳುಗಳು, ಅವುಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೆಯ ಮಂಡಲದ ನಖಚಂದ್ರಗಳು, ಇವುಗಳ ಮುಂದೆ ಇಂದ್ರನೂ ಬಾಗುತ್ತಾನೆ, ಚಿತ್ತಿನ ಪ್ರಭೆಯ ಮಂಡಲವೇ ನೀನು, ಹೊಳೆಯುವ ಕುಂಡಲಗಳವಳೇ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಾಲಿನಂತಹ ಹಾರಗಳು, ಆ ಭಾರಕ್ಕೆ ಬಾಗಿದ ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ ನಡು, ಅಲೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ನಡುವಿನ ಗೆರೆಗಳು, ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ನೀನು ಸೌಂದರ್ಯದ ಕಡಲಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ವೀಣೆ ಹಿಡಿದವಳೇ, ಸೇವಕರಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಕೊಡುವವಳೇ, ಮೂರು ಲೋಕವೂ ನಿನಗೆ ಬಾಗುತ್ತದೆ, ಆಳವಾದ ಸುರುಳಿಯ ನಾಭಿಯ ಕೊಳದ ದಡದಲ್ಲಿ ಪಾಚಿಯೋ ಎನಿಸುವ ಕಪ್ಪು ರೋಮರೇಖೆ ನಿನ್ನ ಒಡವೆ, ಸವಿಯಾದ ಮಾತಿನವಳೇ, ಇಂಚರದ ಸೊಂಟದ ಸರಪಳಿ ಕಾಮನ ಬಿಲ್ಲಿನ ಹಗ್ಗದ ಸದ್ದನ್ನು ಹಳಿಯುತ್ತದೆ, ದಿವ್ಯ ರತ್ನಗಳ ಸೀರೆಯವಳೇ.
  Your neck is like a conch risen from the milk ocean of loveliness that swelled at the moonrise of new youth, O house of the fine arts, O unhurried one. You shine with the flawless light shed by necklaces of divine gems, your creeper like arms glow in the shoot like rays of jewelled armlets, yogis worship you, bangles of ruby brilliance that fills every quarter adorn you, and seekers honour you. Your two hands are rivals to the lotuses that open at daybreak, your compassion never stops rising, you are the one reality without a second, your fingers are red as evening in the light of gem rings, at their tips the nail moons wear their own haloes, Indra himself bows before them, you are the very halo of the light of consciousness, and your earrings gleam. Necklaces like rows of stars, the creeper of your waist bent under their weight, the folds at the waist like ripples: by all this you are an ocean of beauty, holder of the vina, giver of wealth to those who serve you, and the three worlds bow to you, while the dark line of down at the bank of your deep round navel, which one might take for moss, is your ornament, O sweet of speech, whose tinkling waist chain mocks the twang of the bowstring of Kama, O wearer of a garment of divine gems.
• ದಂಡಕ 3 ಪದ್ಮರಾಗದ ಮೇಖಲೆ ಹೊಳೆಯುವ ನಿನ್ನ ಸೊಂಟದ ಚೆಲುವು ಹೊನ್ನಿನ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಿದೆ, ಬೆಳದಿಂಗಳಿನಂತೆ ತಂಪಾದವಳೇ. ಹೊಸದಾಗಿ ಅರಳಿದ ಮುತ್ತುಗದ ಹೂವಿನಂತೆ ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ದಿವ್ಯ ವಸ್ತ್ರ ಮುಚ್ಚಿದ ತೊಡೆಗಳ ಸೊಬಗು ಸಿಂದೂರದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ಇಂದ್ರನ ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿದೆ, ತಡೆಯಿಲ್ಲದ ವೈಭವದವಳೇ, ಶ್ಯಾಮಲೆಯೇ. ಕೋಮಲವಾದ ನೀಲಕಮಲಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಾಮನ ಬಾಣದ ಬತ್ತಳಿಕೆಯೋ ಎನಿಸುವ ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ ಕಾಲುಗಳವಳೇ, ಚೆಲುವಿನ ನಡೆಯವಳೇ, ಬಾಗಿ ನಿಂತ ದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಪತ್ನಿಯರ ನುಣುಪಾದ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ಹೊಳಪು ಗರಿಕೆಯ ಚಿಗುರೋ ಎನಿಸುವಾಗ ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ನಖಚಂದ್ರಗಳು ಬೆಳಗುತ್ತವೆ, ನಿರ್ಮಲೆಯೇ. ಬಾಗಿದ ಇಂದ್ರ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ, ವರುಣ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಯಮ, ದೈತ್ಯರ ಒಡೆಯ, ಯಕ್ಷರ ಒಡೆಯ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ, ಇವರ ಕಿರೀಟಗಳ ಮಾಣಿಕ್ಯಗಳಿಗೆ ತಾಗಿ ಎಳೆಬಿಸಿಲಿನ ಅರಗಿನ ರಸದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ಯೌವನದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕಮಲದಂತಹವಳೇ, ಉಮೆಯೇ.
  The beauty of your hips, where a girdle of ruby shines, has outdone the slope of the golden mountain, O one cool as moonlight. The grace of your thighs, covered by divine silk coppery as a freshly opened kimshuka flower, surpasses the vermilion red trunk of the elephant of Indra, O one whose glory is unchecked, O Shyamala. Your calves are like creepers that make one suspect a quiver of Kama arrows made of soft blue lotuses, and your gait is lovely, and where the smooth dark sheen of the hair of the bowing wives of the guardians of the quarters might be taken for shoots of durva grass, your nail moons shine over it, O spotless one. Your feet, red as the lac juice of early sunlight from touching the rubies in the crowns of bowing Indra, Vishnu, Shiva, Varuna, Brahma, Yama, the lord of the daityas, the lord of the yakshas, Vayu and Agni, have been taken as her own by the Lakshmi of youth, O fair lotus, O Uma.
• ದಂಡಕ 4 ಸೊಗಸಾದ ನವರತ್ನಗಳ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಕುಳಿತವಳೇ, ರತ್ನದ ಪದ್ಮಾಸನ ಮತ್ತು ರತ್ನದ ಸಿಂಹಾಸನ ನಿನ್ನದು, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಕಮಲಗಳ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ನೆಲೆಸಿದ್ದೀಯೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನೇಶ, ದುರ್ಗೆ, ವಟುಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲರು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಮದವೇರಿದ ಮಾತಂಗಕನ್ಯೆಯರ ಗುಂಪು ಸುತ್ತಿದೆ, ಮಂಜುಳಾ ಮತ್ತು ಮೇನಕೆ ಮೊದಲಾದ ದೇವಾಂಗನೆಯರು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎಂಟು ಭೈರವರು ಸುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ, ದೇವಿಯೇ, ವಾಮಾ ಮೊದಲಾದ ಶಕ್ತಿಯರು ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಧಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮೊದಲಾದ ಎಂಟು ಶಕ್ತಿಯರು ಜೊತೆಗಿದ್ದಾರೆ, ಮಾತೃಕೆಗಳ ಮಂಡಲಗಳು ಸಿಂಗರಿಸಿವೆ, ಯಕ್ಷ, ಗಂಧರ್ವ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮಂಡಲಗಳು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಐದು ಹೂವಿನ ಬಾಣಗಳ ಸ್ವರೂಪಳೇ ನೀನು, ಮನ್ಮಥ ಮತ್ತು ರತಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ವಸಂತ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಭಕ್ತಿ ಇರುವವರಿಗೆ ನೀನೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಾಗುತ್ತೀಯೆ. ಯೋಗಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ಬೆಳಗುತ್ತೀಯೆ, ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಸಂಗೀತ ಕಲೆಯ ಸವಿಗೆ ಬಾಯಾರಿದ ಕೃಷ್ಣ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ, ಭಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಲೋಕದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಧರರು ನಿನ್ನನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
  You are seated firmly on a beautiful seat of nine gems, the jewelled lotus seat and the jewelled lion throne are yours, and you rest upon the support of conch and lotus. There Vighnesha, Durga, Vatuka and the Kshetrapalas attend you, throngs of spirited Matanga maidens surround you, celestial women such as Manjula and Menaka honour you, the eight Bhairavas stand about you, and the shaktis beginning with Vama serve you, O Devi, while the eight shaktis Dhatri and Lakshmi and the rest are with you, the circles of the matrikas adorn you, and companies of yaksha, gandharva and siddha women worship you. You are the very being of the five flower arrows, Manmatha and Rati pay you honour, Spring who loves you gladdens you, and for those who have devotion you become the highest good. You shine in the minds of yogis, you blaze with the strength of the metres, Krishna, thirsting for the delight of the art of music, worships you fully, Brahma praises you with a devoted mind, and the vidyadharas sing of you to music that wins every heart.
• ದಂಡಕ 5 ಕೇಳುಗರ ಕಿವಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಸವಿನಾದದ ವೀಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಿನ್ನರರು ನಿನ್ನನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಯಕ್ಷ, ಗಂಧರ್ವ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮಂಡಲಗಳು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ಎಲ್ಲ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ದೇವತೆಗಳ ಪತ್ನಿಯರು ನಿನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಸಾರದಂತಹ ಸವಿನುಡಿಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವ, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಣ್ಣದ ಗೆರೆಗಳಿರುವ, ಕೋಮಲವಾದ ಹಸಿರುಗಪ್ಪಿನ ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳ, ಮುತ್ತುಗದ ಹೂವನ್ನೂ ಹಿಂದಿಕ್ಕುವ ಕೊಕ್ಕಿನ ಆ ಗಿಳಿಯನ್ನು ಮುದ್ದಿಸುತ್ತ ನೀನು ಆಡುತ್ತೀಯೆ. ಕಮಲದಂತಹ ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕದ ಅಕ್ಷಮಾಲೆ, ಜ್ಞಾನದ ಸಾರವಾದ ಪುಸ್ತಕ, ಅಂಕುಶ ಮತ್ತು ಪಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರ ಬಾಯಿಂದ ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯ ರೂಪದ ವಾಣಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ, ಅರಗಿನ ಕೆಂಪಿನಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಭಾವಿಸುವವರಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಅನುಕೂಲರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಹೊನ್ನಿನ ಹೊಳಪಿನವಳೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು ಸಾವಿರ ಸಂಪತ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಚಂದ್ರನನ್ನು ಮುಡಿಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ ನಿನ್ನ ಕೋಮಲ ಹಸಿರುಗಪ್ಪಿನ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವನಿಗೆ ದೊರೆಯದೆ ಉಳಿಯುವುದು ಏನಿದೆ, ಅವನ ಆಟದ ಕೊಳವೇ ಸಮುದ್ರ, ಅವನ ವಿಹಾರದ ತೋಟವೇ ನಂದನ, ಅವನ ಆಸನವೇ ಈ ಭೂಮಿ, ವಾಗ್ದೇವಿಯೇ ಅವನ ಸೇವಕಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವವಳು. ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥ, ಮಂತ್ರ, ತಂತ್ರ, ಯಂತ್ರ, ಪೀಠ, ತತ್ತ್ವ, ಶಕ್ತಿ, ವಿದ್ಯೆ, ಯೋಗ, ನಾದ, ಶಬ್ದ, ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗಳ ಸ್ವರೂಪಳೇ, ಎಲ್ಲದರ ಎಲ್ಲವೂ ಆದವಳೇ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವಳೇ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು, ಕಾಪಾಡು, ಕಾಪಾಡು, ದೇವಿಯೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ.
  Kinnaras sing of you with a vina whose sweet notes steal the ear of the listener, circles of yaksha, gandharva and siddha women worship you, and the wives of the gods who long for every good fortune adore you well, and you play, fondling that parrot which utters sweet phrases that are the essence of all learning, which has three bright lines of colour at its throat, two soft dark green wings, and a beak that leaves the kimshuka flower far behind. Whoever meditates on you holding in your two lotus hands the crystal rosary, the book that is the essence of knowledge, the goad and the noose, from the mouth of that person speech comes forth in prose and in verse, whoever contemplates you red as lac finds women and men favourable, and whoever contemplates you of golden lustre plays amid a thousand fortunes. For one who meditates on your tender dark green form crowned with the moon, what could remain unattained, for such a person a pleasure pool is an ocean, a garden is Nandana, the earth itself is a throne, the goddess of speech is a handmaid and Lakshmi herself carries out his word. O you who are the very being of all holy waters, mantras, tantras, yantras, seats, principles, powers, learning, yoga, sound, word, the universe and all initiation, O all of all, O one present everywhere, protect me, protect me, protect me, and salutations to you, Devi, salutations, salutations.

---

ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn

ಇದನ್ನು ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸ ರಚಿಸಿದನು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೂಕನಾಗಿದ್ದ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮಾತಂಗೀ ಶ್ಯಾಮಲೆಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮಾತು ಮತ್ತು ಕವಿತ್ವ ಬಂದವು, ಅವನೇ ಕಾಳಿದಾಸನಾದನು ಎಂಬ ಕಥೆ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ನಡೆದುಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಖಚಿತ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ, ರಚನೆಯ ಕಾಲವೂ ನಿಶ್ಚಿತವಲ್ಲ. ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಶ್ಯಾಮಲಾ ಉಪಾಸನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದುಬಂದಿದೆ.

Tradition says the poet Kalidasa composed it, and with it comes the story that a mute boy received speech and poetic power by the grace of Matangi Shyamala and became Kalidasa himself. There is no firm evidence for this, and the date of the composition is not settled either. Within the Shrividya tradition the hymn has been preserved as a principal text for the worship of Shyamala.

ಶ್ಯಾಮಲೆಯನ್ನು ಮಾತಂಗೀ, ಮಾತಂಗಕನ್ಯೆ, ರಾಜಶ್ಯಾಮಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಕೆ ಲಲಿತೆಯ ಮಂತ್ರಿಣಿ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಅಧಿದೇವತೆ. ಪಚ್ಚೆಯಂತೆ ಹಸಿರುಗಪ್ಪಾದ ಮೈ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ವೀಣೆ, ಕಬ್ಬಿನ ಬಿಲ್ಲು, ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಬಾಣಗಳು, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಿಳಿ, ಇವು ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವ ಚಿತ್ರಗಳು.

Shyamala is also called Matangi, the daughter of Matanga, and Rajashyamala. She is the minister goddess of Lalita and the patron of music and speech. A body dark green as an emerald, a vina in her hand, the sugarcane bow, the noose, the goad and the flower arrows, and a parrot beside her: these are the images that return again and again in this hymn.

ರಚನೆಯ ಕಟ್ಟು ಸರಳ. ಮೊದಲು ಧ್ಯಾನದ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೆರಡು ಇಂದ್ರವಜ್ರಾ ಬಗೆಯ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ, ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ. ಆನಂತರ ದಂಡಕ, ಅಂದರೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುವ ವಿಶೇಷಣಗಳ ಒಂದೇ ಸುದೀರ್ಘ ಸರಣಿ. ದಂಡಕ ಗದ್ಯವಲ್ಲ, ಬಹಳ ಉದ್ದದ ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಆದರೆ ಓದುವಾಗ ಅದು ಹೆಸರುಗಳ ಒಂದು ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

The structure is simple. Four dhyana verses come first, of which the first two are in the indravajra family of metres and the third and fourth are in anushtubh. After them comes the dandaka, a single long chain of epithets addressed to the goddess. A dandaka is not prose but verse with very long lines, though in reading it moves like a stream of names.

ದಂಡಕವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮೂಲದ ಪರಿಚ್ಛೇದ ವಿಭಾಗಗಳಂತೆಯೇ ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಭಾಗಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಅರ್ಥ ಸಿಗುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಹಂಚಿಕೆ ಓದಿನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದೇ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಸರಣಿ. ವಿಶೇಷಣಗಳ ಸರಪಳಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪದಕ್ಕೆ ಪದ ಅರ್ಥ ಕೊಡದೆ, ವಿಶೇಷಣಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಜೋಡಣೆಯಾದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

We print the dandaka in the paragraph divisions of our source, and we have split it into five parts so that each part can carry a meaning of its own. The split is for ease of reading, since in the original this is one unbroken chain. Because it is a chain of epithets, we give a connected description of each part that follows the order of those epithets rather than a word by word rendering.

ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಣಗಳ ಸಣ್ಣ ಪಾಠಭೇದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಒಂದೆರಡು ಅಕ್ಷರ, ಒಂದು ಪದದ ರೂಪ, ಒಂದು ಸಂಬೋಧನೆಯ ಇರುವು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಇಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಸ್ತೋತ್ರನಿಧಿಯ ಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Small differences of reading in the epithets are common across editions. A letter or two, the form of a word, or the presence or absence of one address can differ from one printing to another. Here we have followed the reading of stotranidhi.com.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಂಗೀತ ಪಾಠ ಶುರುವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬರು ತಂಬೂರಿಯ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಶ್ರುತಿ ಮಾಡುತ್ತ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹಾಡೂ ಮೊದಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮಾಡುವುದೂ ಇದನ್ನೇ, ಉದ್ದದ ದಂಡಕ ಶುರುವಾಗುವ ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದು ರೂಪದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ.

Before a music lesson begins, a student sits tuning the strings of the tanpura one by one. Not a note has been sung yet, and still the work has started. The dhyana verses of this hymn do the same thing, settling the mind on one form before the long dandaka begins.

ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾತು, ಕವಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಕೌಶಲವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಬೇಡಿಕೆ ಅಭ್ಯಾಸದ ಜೊತೆಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ಶ್ರುತಿ ಸರಿಯಾದ ಮೇಲೂ ನುಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

This hymn asks for speech, poetry and skill in music. Such asking stands beside practice rather than in place of it. Even when the tuning is right, the playing is still to be done, and that is worth remembering.

---