ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಉಪಾಕರ್ಮದಂದು ಹೊಸ ಜನಿವಾರ, ಅಂದರೆ ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಧರಿಸುವಾಗ ಹೇಳುವ ಮಂತ್ರ ಇದು. ಹಳೆಯ ಜನಿವಾರವನ್ನು ತೆಗೆದು ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುವಾಗ ಹೇಳುವ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
ಉಪನಯನವಾದವರು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಉಪಾಕರ್ಮದಂದು, ಹಾಗೆಯೇ ಜನಿವಾರ ಕಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ಅಶುದ್ಧವಾದಾಗ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯಜ್ಞೋಪವೀತಂ ಪರಮಂ ಪವಿತ್ರಂ
ಪ್ರಜಾಪತೇರ್ಯತ್ಸಹಜಂ ಪುರಸ್ತಾತ್ ।
ಆಯುಷ್ಯಮಗ್ರ್ಯಂ ಪ್ರತಿಮುಂಚ ಶುಭ್ರಂ
ಯಜ್ಞೋಪವೀತಂ ಬಲಮಸ್ತು ತೇಜಃ ॥
ಉಪವೀತಂ ಭಿನ್ನತಂತುಂ ಜೀರ್ಣಂ ಕಶ್ಮಲದೂಷಿತಮ್ ।
ವಿಸೃಜಾಮಿ ಜಲೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ವರ್ಚೋ ದೀರ್ಘಾಯುರಸ್ತು ಮೇ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यज्ञोपवीतं परमं पवित्रं
प्रजापतेर्यत्सहजं पुरस्तात् ।
आयुष्यमग्र्यं प्रतिमुञ्च शुभ्रं
यज्ञोपवीतं बलमस्तु तेजः ॥
उपवीतं भिन्नतन्तुं जीर्णं कश्मलदूषितम् ।
विसृजामि जले ब्रह्मन् वर्चो दीर्घायुरस्तु मे ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
yajñopavītaṃ paramaṃ pavitraṃ
prajāpateryatsahajaṃ purastāt |
āyuṣyamagryaṃ pratimuñca śubhraṃ
yajñopavītaṃ balamastu tejaḥ ||
upavītaṃ bhinnatantuṃ jīrṇaṃ kaśmaladūṣitam |
visṛjāmi jale brahman varco dīrghāyurastu me ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಜ್ಞೋಪವೀತಮ್ (यज्ञोपवीतम्, yajñopavītam) = ಜನಿವಾರ (the sacred thread)
- ಪರಮಂ ಪವಿತ್ರಮ್ (परमं पवित्रम्, paramaṃ pavitram) = ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದದ್ದು (supremely pure)
- ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ಯತ್ ಸಹಜಂ ಪುರಸ್ತಾತ್ (प्रजापतेः यत् सहजं पुरस्तात्, prajāpateḥ yat sahajaṃ purastāt) = ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಜೊತೆಗೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು (born together with Prajapati in the beginning)
- ಆಯುಷ್ಯಮ್ (आयुष्यम्, āyuṣyam) = ಆಯುಷ್ಯ ಕೊಡುವಂಥದ್ದು (giving long life)
- ಅಗ್ರ್ಯಮ್ (अग्र्यम्, agryam) = ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು (foremost)
- ಪ್ರತಿಮುಂಚ ಶುಭ್ರಮ್ (प्रतिमुञ्च शुभ्रम्, pratimuñca śubhram) = ಈ ಬಿಳಿಯ ದಾರವನ್ನು ಧರಿಸು (put on this white thread)
- ಬಲಮ್ ಅಸ್ತು ತೇಜಃ (बलम् अस्तु तेजः, balam astu tejaḥ) = ಬಲ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸು ಇರಲಿ (may it be strength and radiance)
- ಭಿನ್ನತಂತುಮ್ (भिन्नतन्तुम्, bhinnatantum) = ಎಳೆ ಕಡಿದಿರುವ (with broken strands)
- ಜೀರ್ಣಮ್ (जीर्णम्, jīrṇam) = ಹಳೆಯದಾದ (worn out)
- ಕಶ್ಮಲದೂಷಿತಮ್ (कश्मलदूषितम्, kaśmaladūṣitam) = ಕೊಳೆಯಿಂದ ಮಲಿನವಾದ (soiled with dirt)
- ವಿಸೃಜಾಮಿ ಜಲೇ (विसृजामि जले, visṛjāmi jale) = ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತೇನೆ (I release into the water)
- ಬ್ರಹ್ಮನ್ (ब्रह्मन्, brahman) = ಓ ಬ್ರಹ್ಮನೇ (O Brahman)
- ವರ್ಚಃ ದೀರ್ಘಾಯುಃ ಅಸ್ತು ಮೇ (वर्चः दीर्घायुः अस्तु मे, varcaḥ dīrghāyuḥ astu me) = ನನಗೆ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಇರಲಿ (may I have radiance and long life)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಜನಿವಾರ ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದದ್ದು, ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಜೊತೆಗೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು. ಆಯುಷ್ಯ ಕೊಡುವ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಈ ಬಿಳಿಯ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಧರಿಸು. ಇದು ನಿನಗೆ ಬಲವೂ ತೇಜಸ್ಸೂ ಆಗಲಿ.
ಎಳೆ ಕಡಿದಿರುವ, ಹಳೆಯದಾದ, ಕೊಳೆಯಾದ ಈ ಜನಿವಾರವನ್ನು ನಾನು ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಓ ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ನನಗೆ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಇರಲಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The sacred thread is supremely pure, born together with Prajapati in the beginning. Put on this white thread, foremost and giving long life. May it be strength and radiance to you.
This thread, its strands broken, worn out and soiled, I release into the water. O Brahman, may I have radiance and long life.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಮೊದಲ ಮಂತ್ರ ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಮುಂಚ, ಧರಿಸು, ಎಂಬ ಪದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಳುವ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಉಪನಯನದಲ್ಲಿ ಗುರು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಜನಿವಾರ ತೊಡಿಸುವಾಗ ಹೇಳುವ ಮಾತಿನಂತೆ ಇದು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.
The first mantra is in trishtubh metre and is also found in the Brahma Upanishad. The word pratimuncha, put on, addresses another person, so it sounds like the words a teacher says while placing the thread on a student at the upanayana.
ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹಳೆಯ ಜನಿವಾರವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವಾಗ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಉಪಾಕರ್ಮದ ವಿಧಿಗಳು ವೇದಶಾಖೆಯಿಂದ ಶಾಖೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ದಿನವೂ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಅದನ್ನು ಮನೆಯ ಪುರೋಹಿತರಿಂದ ತಿಳಿಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
The second verse is said while discarding the old thread. The rites of upakarma differ a little from one Vedic branch to another, and so may the day, so it is best to learn them from the family priest.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹಳೆಯದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸದನ್ನು ಧರಿಸುವ ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು, ಮರೆತ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು, ಹೊಸ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಅವಕಾಶ. ಉಪಾಕರ್ಮ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ ವೇದಾಧ್ಯಯನದ ಹೊಸ ಆರಂಭ.
In this yearly custom of leaving the old and putting on the new lies a lovely idea: letting last year’s mistakes and forgotten lessons go into the water and beginning again with a fresh resolve. The very word upakarma means the new beginning of Vedic study.