ಹನುಮನ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಅಂಕದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಇದು.
ಶೈವರು, ವೇದಾಂತಿಗಳು, ಬೌದ್ಧರು, ನೈಯಾಯಿಕರು, ಜೈನರು ಮತ್ತು ಮೀಮಾಂಸಕರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೋ ಆ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯನಾಥ ಹರಿ ನಮ್ಮ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲಿ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯಂ ಶೈವಾಃ ಸಮುಪಾಸತೇ ಶಿವ ಇತಿ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ವೇದಾಂತಿನೋ
ಬೌದ್ಧಾ ಬುದ್ಧ ಇತಿ ಪ್ರಮಾಣಪಟವಃ ಕರ್ತೇತಿ ನೈಯಾಯಿಕಾಃ ।
ಅರ್ಹನ್ನಿತ್ಯಥ ಜೈನಶಾಸನರತಾಃ ಕರ್ಮೇತಿ ಮೀಮಾಂಸಕಾಃ
ಸೋಽಯಂ ನೋ ವಿದಧಾತು ವಾಂಛಿತಫಲಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯನಾಥೋ ಹರಿಃ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यं शैवाः समुपासते शिव इति ब्रह्मेति वेदांतिनो
बौद्धा बुद्ध इति प्रमाणपटवः कर्तेति नैयायिकाः ।
अर्हन्नित्यथ जैनशासनरताः कर्मेति मीमांसकाः
सोऽयं नो विदधातु वांछितफलं त्रैलोक्यनाथो हरिः ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
yaṃ śaivāḥ samupāsate śiva iti brahmeti vedāṃtino
bauddhā buddha iti pramāṇapaṭavaḥ karteti naiyāyikāḥ |
arhannityatha jainaśāsanaratāḥ karmeti mīmāṃsakāḥ
so’yaṃ no vidadhātu vāṃchitaphalaṃ trailokyanātho hariḥ ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಂ (यं, yaṃ) = ಯಾರನ್ನು (whom)
- ಶೈವಾಃ (शैवाः, śaivāḥ) = ಶಿವನ ಭಕ್ತರು (the Shaivas)
- ಸಮುಪಾಸತೇ (समुपासते, samupāsate) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ (worship)
- ಶಿವ (शिव, śiva) = ಶಿವ (Shiva)
- ಇತಿ (इति, iti) = ಎಂದು (as)
- ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ (ब्रह्मेति, brahmeti) = ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು (ಬ್ರಹ್ಮ + ಇತಿ) (as Brahman)
- ವೇದಾಂತಿನೋ (वेदांतिनो, vedāṃtino) = ವೇದಾಂತಿಗಳು (the Vedantins)
- ಬೌದ್ಧಾ (बौद्धा, bauddhā) = ಬೌದ್ಧರು (the Buddhists)
- ಬುದ್ಧ (बुद्ध, buddha) = ಬುದ್ಧ (Buddha)
- ಇತಿ (इति, iti) = ಎಂದು (as)
- ಪ್ರಮಾಣಪಟವಃ (प्रमाणपटवः, pramāṇapaṭavaḥ) = ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು (skilled in the means of valid knowledge)
- ಕರ್ತೇತಿ (कर्तेति, karteti) = ಕರ್ತ ಎಂದು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಎಂದು (ಕರ್ತಾ + ಇತಿ) (as the Creator)
- ನೈಯಾಯಿಕಾಃ (नैयायिकाः, naiyāyikāḥ) = ನೈಯಾಯಿಕರು (the Naiyayikas)
- ಅರ್ಹನ್ನಿತ್ಯಥ (अर्हन्नित्यथ, arhannityatha) = ಅರ್ಹತ್ ಎಂದು, ಹಾಗೆಯೇ (ಅರ್ಹನ್ + ಇತಿ + ಅಥ) (as Arhat, and likewise)
- ಜೈನಶಾಸನರತಾಃ (जैनशासनरताः, jainaśāsanaratāḥ) = ಜೈನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನಿರತರು (those devoted to the Jain teaching)
- ಕರ್ಮೇತಿ (कर्मेति, karmeti) = ಕರ್ಮ ಎಂದು (ಕರ್ಮ + ಇತಿ) (as karma)
- ಮೀಮಾಂಸಕಾಃ (मीमांसकाः, mīmāṃsakāḥ) = ಮೀಮಾಂಸಕರು (the Mimamsakas)
- ಸೋಽಯಂ (सोऽयं, so’yaṃ) = ಆ ಇವನು (ಸಃ + ಅಯಂ) (that very one)
- ನೋ (नो, no) = ನಮಗೆ (for us)
- ವಿದಧಾತು (विदधातु, vidadhātu) = ನೀಡಲಿ (may he grant)
- ವಾಂಛಿತಫಲಂ (वांछितफलं, vāṃchitaphalaṃ) = ಬಯಸಿದ ಫಲವನ್ನು (the fruit we wish for)
- ತ್ರೈಲೋಕ್ಯನಾಥೋ (त्रैलोक्यनाथो, trailokyanātho) = ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯ (lord of the three worlds)
- ಹರಿಃ (हरिः, hariḥ) = ಹರಿ (Hari)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಶೈವರು ಯಾರನ್ನು ಶಿವ ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೋ, ವೇದಾಂತಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೋ, ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಬೌದ್ಧರು ಯಾರನ್ನು ಬುದ್ಧ ಎನ್ನುತ್ತಾರೋ, ನೈಯಾಯಿಕರು ಯಾರನ್ನು ಕರ್ತ ಎನ್ನುತ್ತಾರೋ, ಜೈನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನಿರತರು ಯಾರನ್ನು ಅರ್ಹತ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೋ, ಮೀಮಾಂಸಕರು ಯಾರನ್ನು ಕರ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೋ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಆ ಹರಿ ನಮಗೆ ಬಯಸಿದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡಲಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
He whom the Shaivas worship as Shiva, whom the Vedantins call Brahman, whom the Buddhists, skilled in the means of valid knowledge, call Buddha, whom the Naiyayikas call the Creator, whom those devoted to the Jain teaching call Arhat, and whom the Mimamsakas call karma: may that Hari, lord of the three worlds, grant us the fruit we wish for.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಇದು ಶಿವ ಸ್ತೋತ್ರದ ಶ್ಲೋಕವಲ್ಲ. ಹನುಮನ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಅಂಕದ ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಇದು. ನಾವು ಓದಿದ ಮೂಲಗಳು ಇದನ್ನು ದಾಮೋದರ ಮಿಶ್ರರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸುತ್ತವೆ. ಶ್ಲೋಕ ಹರಿಯ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
This is not a verse from a Shiva stotra. It is the third verse of Act 1 of the Hanumannataka. The sources we read attribute it to Damodara Mishra. The verse ends in praise of Hari.
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದರ್ಶನಗಳು ಒಬ್ಬನೇ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರಂಪರೆಯನ್ನೂ ಗೌರವದಿಂದ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
The verse says that different schools call the one highest reality by their own names. Each tradition is named with respect.
ಆವೃತ್ತಿ ಭೇದಗಳಿವೆ. ಬೇಲೂರಿನ ದೇವಾಲಯದ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನೋ ಬದಲು ವೋ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಮೂಲ ಬೌದ್ಧಾಃ ಎಂದು ಮುದ್ರಿಸಿದೆ. ನಾವು ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟ ಪಾಠವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
There are variants. A Belur temple inscription is said to read vo for no, and one source prints bauddhah. We keep the reading given above.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ ಬೇರೆ ಇರಬಹುದು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಅವರ ಹುಡುಕಾಟದ ದಾರಿ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡಲು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.
Our beliefs may differ from another person’s, yet theirs is also a path of seeking. The verse teaches us to look at it with respect.
ಬಯಸಿದ ಫಲ ಸಿಗಲಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ಅದು ಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಎಂದಿನಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.
That we receive the fruit we wish for is a prayer, and a belief of the tradition. We should also make our own effort in the ordinary way.