ಮಳೆಯ ನಂತರದ ಮುಂಜಾನೆ.
ವಾಕಿಂಗ್ಗೆಂದು ಹೊರಬಿದ್ದಾಗ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ. ಮರದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿಂದ ಇಬ್ಬನಿ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುವ ಸದ್ದು. ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲೊಂದು ಹಳೆಯ ಬೇಲಿಯಲ್ಲಿ ಜೇಡವೊಂದು ಬಲೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ನಿಂತು ನೋಡಿದೆ.
ಎಷ್ಟು ನಿಖರವಾದ ಜ್ಯಾಮಿತಿ! ಎಳೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ, ಗಾಳಿಗೆ ಹರಿಯದಂತಹ ನಮ್ಯತೆ, ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಅದ್ಭುತ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ. ಆ ಜೇಡರಹುಳುವಿಗೆ ಯಾವ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲಿಸಿತು? ಯಾವ ಮೇಸ್ತ್ರಿ ಆ ನಕಾಶೆ ಬರೆದುಕೊಟ್ಟ?
ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಆ ಬಲೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಇದೆ. ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ‘ಪ್ಲಾನ್’ ಇದೆ.
ವಿಸ್ಮಯ.
ಬರೀ ಜೇಡರ ಬಲೆಯಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಹೀಗೆಯೇ. ಗೀಜಗನ ಗೂಡು, ಮಳೆಯ ನೀರಿನ ಚಕ್ರ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ವಲಸೆ, ಬೀಜವೊಂದು ಹೆಮ್ಮರವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ… ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಶಿಸ್ತಿದೆ.
ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ.
ನಾವು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಅದರ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಭಾವನೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ತಕ್ಷಣ ನಾವು ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ: “ಇದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದ ಕಲಾವಿದ ಯಾರು?”
ಒಂದು ಮರದ ಕುರ್ಚಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದ ಒಬ್ಬ ಬಡಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಯಾವ ಅನುಮಾನವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳು ತಾನಾಗಿಯೇ ಒಡೆದು, ತಾವೇ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿ, ಮೊಳೆ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡು ಕುರ್ಚಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಹೇಳಿದರೆ ನಾವು ಖಂಡಿತಾ ನಗುತ್ತೇವೆ.
ಇದು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮ.
ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕುರ್ಚಿ, ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರ ತನ್ನಿಂದ ತಾನೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ, ಈ ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜೀವರಾಶಿಗಳು… ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಒಂದು ‘ಆಕಸ್ಮಿಕ’ ಎಂದು ಹೇಗೆ ನಂಬುವುದು?
ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೋ ಮಹಾಸ್ಫೋಟವಾಯಿತು, ಅನಿಲಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿದವು, ಜೀವ ತಾನಾಗಿಯೇ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಆಗಿ ಉದ್ಭವವಾಯಿತು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೇಳಲಿ. ಆದರೆ ಆ ಸ್ಫೋಟದ ಹಿಂದಿನ ಶಕ್ತಿ ಯಾವುದು? ಆ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು? ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಇಷ್ಟೊಂದು ನಿಖರವಾದ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಜಗತ್ತು ತಾನಾಗಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಖಂಡಿತಾ ಅಲ್ಲ.
ಸೃಷ್ಟಿಯು ತನ್ನಿಂದ ತಾನೇ ಆದ ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲ. ಅದರ ಹಿಂದೊಬ್ಬ ಕರ್ತೃ ಇರಲೇಬೇಕು. ಇಡೀ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಅಗಾಧವಾದ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (Intelligence) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಯೋಜನೆ (Plan) ಇದೆ.
ವೈದ್ಯನಾಗಿ ದಿನವೂ ನಾನು ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನನ್ನೊಳಗೆ ನಾನೇ ಬೆರಗಾಗುತ್ತೇನೆ. ನಮ್ಮ ದೇಹದೊಳಗಿನ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆ, ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಶತಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ನರಕೋಶಗಳ ಜೋಡಣೆ, ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ, ಇದೆಲ್ಲವೂ ಎಂಥಾ ಅದ್ಭುತ ಯಂತ್ರ! ನಮ್ಮ ಗಮನವೇ ಇಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯ ದಿನಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷ ಬಾರಿ ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಬೆರಳಿಗೊಂದು ಸಣ್ಣ ಗಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತ ಬರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಬ್ಯಾಂಡ್-ಏಡ್ ಹಚ್ಚಿ ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಒಳಗಡೆ ನಡೆಯುವ ಯುದ್ಧ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಬಿಳಿ ರಕ್ತಕಣಗಳು ಗಾಯವಾದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸುವ ಪ್ಲೇಟ್ಲೆಟ್ಗಳು ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಹಳೆಯ ಚರ್ಮದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದಾವುದೂ ನಮ್ಮ ಅಪ್ಪಣೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಅರಿವೇ ಇರದಂತೆ ನಮ್ಮ ದೇಹ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು? ಇದು ಕೇವಲ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಇದೆ.
ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಹಂಕಾರ.
ನಾವಿಂದು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿದ್ದೇವೆ. ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ನೌಕೆ ಕಳಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಬಳಸಿ ಯಂತ್ರಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕವನ ಬರೆಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅಂಗೈಯಲ್ಲೇ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ನಮಗೆ ನಾವೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ಎಂಬ ಭ್ರಮೆ ಆವರಿಸಿದೆ. ನಮ್ಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ.
ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವೇನು?
ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರೂ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ನೂರಾರು ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗಳಿವೆ.
ಮನುಷ್ಯ ಸರ್ವಜ್ಞನಲ್ಲ.
ಅವನು ಕೇವಲ ಕಿಂಚಿಜ್ಞ.
ಗೊತ್ತಿರುವುದು ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳಿನಷ್ಟು, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಆಕಾಶದಷ್ಟು ಎಂಬ ಮಾತು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸತ್ಯ. ವಿಜ್ಞಾನ ನಮಗೆ ‘ಹೇಗೆ’ (How) ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಬಲ್ಲದೇ ವಿನಾ ‘ಏಕೆ’ (Why) ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಸೂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಏಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಜೀವಕೋಶಗಳು ಹೇಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಜೀವ ಎಂದರೆ ಏನು? ಪ್ರಜ್ಞೆ (Consciousness) ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ? ಇವು ಇಂದಿಗೂ ನಿಗೂಢ.
ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಬುದ್ಧಿ ಬೆಳೆದಂತೆ ವಿನಯವೂ ಬೆಳೆಯಬೇಕು.
ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡೆಯಲ್ಲೂ ಆ ‘ಪ್ಲಾನ್’ ನಮಗೆ ಕಾಣತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಆ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮುಂದೆ ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರ ಕರಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಡೆಯರಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಅದರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗ ಎಂಬ ವಿನಯ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿಸ್ಮಯ, ಒಂದು ಶರಣಾಗತಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಮೂಡಬೇಕು. ಆ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾವು ‘ದೇವರು’ ಎನ್ನಬಹುದು. ‘ಪ್ರಕೃತಿ’ ಎನ್ನಬಹುದು. ‘ವಿಶ್ವಪ್ರಜ್ಞೆ’ ಎನ್ನಬಹುದು. ಹೆಸರುಗಳು ನಮ್ಮ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು. ಆದರೆ ಆ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ.
ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುವಾಗ ಆ ಜೇಡರ ಬಲೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೋಡಿದೆ.
ಎಳೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಇಬ್ಬನಿ ಮಣಿಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಎಳೆಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮುತ್ತುಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಪುಟ್ಟ ಜೇಡ ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ತಾನು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಗೊಂದಲವೂ ಇಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನ ಹಾಗಿನ ಅಹಂಕಾರವೂ ಇಲ್ಲ. ತನಗೆ ವಹಿಸಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ನಿಖರತೆಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.
ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು. ಬಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಲುಗಾಡಿತು, ಆದರೆ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ.
ಆ ನಮ್ಯತೆಯೇ ಬದುಕಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಾಠದಂತಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದೆ. ತಲೆಯೊಳಗಿದ್ದ ಅಹಂಕಾರದ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಗಂಟು ಕರಗಿ, ಆ ಕಾಣದ ಕೈಗಳ ಮುಂದೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ತಲೆ ಬಾಗಿತ್ತು.