ಮನೀಷಾ ಎಂದರೆ ದೃಢವಾದ ನಿಶ್ಚಯ. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರರು ದಾರಿಯಿಂದ ಸರಿಯುವಂತೆ ಒಬ್ಬ ಚಾಂಡಾಲನಿಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಆರಂಭ. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಶಂಕರರು ಹೇಳಿದ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಒಂದೇ ನಿಶ್ಚಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಒಂದೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವನು ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಅವನೇ ನನ್ನ ಗುರು.
Manisha means firm conviction. The work opens with a question an outcaste asked Shankara at Kashi, when Shankara told him to step out of the way. The five verses Shankara spoke in answer all end in one conviction: whoever has known the one Self present in all, whatever his birth, is my guru.
ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಪೀಠಿಕೆ, ಚಾಂಡಾಲನ ಮಾತು, ಶಂಕರರ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ, ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅರ್ಥ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥಗಳು ಅದ್ವೈತ ಪರಂಪರೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
On this page we give Kannada and English meanings for the framing verses, the outcaste’s words, Shankara’s five verses and the closing verse. The meanings follow the understanding of the Advaita tradition.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಪೀಠಿಕೆ
ಸತ್ಯಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಗಮನೇ ಕದಾಚಿನ್ಮುಕ್ತಿದಾಯಕಮ್ ।
ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪ್ರತಿ ಸಹ ಗೌರ್ಯಾ ಮಾರ್ಗೇ ತು ಶಂಕರಮ್ ॥
ಅಂತ್ಯವೇಷಧರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗಚ್ಛ ಗಚ್ಛೇತಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್ ।
ಶಂಕರಃ ಸೋಽಪಿ ಚಾಂಡಾಲಸ್ತಂ ಪುನಃ ಪ್ರಾಹ ಶಂಕರಮ್ ॥
ಚಾಂಡಾಲ ಉವಾಚ
ಅನ್ನಮಯಾದನ್ನಮಯಮಥವಾ ಚೈತನ್ಯಮೇವ ಚೈತನ್ಯಾತ್ ।
ದ್ವಿಜವರ ದೂರೀಕರ್ತುಂ ವಾಂಛಸಿ ಕಿಂ ಬ್ರೂಹಿ ಗಚ್ಛ ಗಚ್ಛೇತಿ ॥
ಪ್ರತ್ಯಗ್ವಸ್ತುನಿ ನಿಸ್ತರಂಗಸಹಜಾನಂದಾವಬೋಧಾಂಬುಧೌ
ವಿಪ್ರೋಽಯಂ ಶ್ವಪಚೋಽಯಮಿತ್ಯಪಿ ಮಹಾನ್ ಕೋಽಯಂ ವಿಭೇದಭ್ರಮಃ ।
ಕಿಂ ಗಂಗಾಂಬುನಿ ಬಿಂಬಿತೇಽಂಬರಮಣೌ ಚಾಂಡಾಲವೀಥೀಪಯಃ
ಪೂರೇ ವಾಽಂತರಮಸ್ತಿ ಕಾಂಚನಘಟೀಮೃತ್ಕುಂಭಯೋರ್ವಾಽಂಬರೇ ॥
ಶಂಕರ ಉವಾಚ
ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಿಷು ಸ್ಫುಟತರಾ ಯಾ ಸಂವಿದುಜ್ಜೃಂಭತೇ
ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಪಿಪೀಲಿಕಾಂತತನುಷು ಪ್ರೋತಾ ಜಗತ್ಸಾಕ್ಷಿಣೀ ।
ಸೈವಾಹಂ ನ ಚ ದೃಶ್ಯವಸ್ತ್ವಿತಿ ದೃಢಪ್ರಜ್ಞಾಪಿ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಚೇ
ಚ್ಚಾಂಡಾಲೋಽಸ್ತು ಸ ತು ದ್ವಿಜೋಽಸ್ತು ಗುರುರಿತ್ಯೇಷಾ ಮನೀಷಾ ಮಮ ॥ 1 ॥
ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಹಮಿದಂ ಜಗಚ್ಚ ಸಕಲಂ ಚಿನ್ಮಾತ್ರವಿಸ್ತಾರಿತಂ
ಸರ್ವಂ ಚೈತದವಿದ್ಯಯಾ ತ್ರಿಗುಣಯಾಽಶೇಷಂ ಮಯಾ ಕಲ್ಪಿತಮ್ ।
ಇತ್ಥಂ ಯಸ್ಯ ದೃಢಾ ಮತಿಃ ಸುಖತರೇ ನಿತ್ಯೇ ಪರೇ ನಿರ್ಮಲೇ
ಚಾಂಡಾಲೋಽಸ್ತು ಸ ತು ದ್ವಿಜೋಽಸ್ತು ಗುರುರಿತ್ಯೇಷಾ ಮನೀಷಾ ಮಮ ॥ 2 ॥
ಶಶ್ವನ್ನಶ್ವರಮೇವ ವಿಶ್ವಮಖಿಲಂ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ವಾಚಾ ಗುರೋ
ರ್ನಿತ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರಂತರಂ ವಿಮೃಶತಾ ನಿರ್ವ್ಯಾಜಶಾಂತಾತ್ಮನಾ ।
ಭೂತಂ ಭಾವಿ ಚ ದುಷ್ಕೃತಂ ಪ್ರದಹತಾ ಸಂವಿನ್ಮಯೇ ಪಾವಕೇ
ಪ್ರಾರಬ್ಧಾಯ ಸಮರ್ಪಿತಂ ಸ್ವವಪುರಿತ್ಯೇಷಾ ಮನೀಷಾ ಮಮ ॥ 3 ॥
ಯಾ ತಿರ್ಯಙ್ನರದೇವತಾಭಿರಹಮಿತ್ಯಂತಃ ಸ್ಫುಟಾ ಗೃಹ್ಯತೇ
ಯದ್ಭಾಸಾ ಹೃದಯಾಕ್ಷದೇಹವಿಷಯಾ ಭಾಂತಿ ಸ್ವತೋಽಚೇತನಾಃ ।
ತಾಂ ಭಾಸ್ಯೈಃ ಪಿಹಿತಾರ್ಕಮಂಡಲನಿಭಾಂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಂ ಸದಾ ಭಾವಯನ್
ಯೋಗೀ ನಿರ್ವೃತಮಾನಸೋ ಹಿ ಗುರುರಿತ್ಯೇಷಾ ಮನೀಷಾ ಮಮ ॥ 4 ॥
ಯತ್ಸೌಖ್ಯಾಂಬುಧಿಲೇಶಲೇಶತ ಇಮೇ ಶಕ್ರಾದಯೋ ನಿರ್ವೃತಾ
ಯಚ್ಚಿತ್ತೇ ನಿತರಾಂ ಪ್ರಶಾಂತಕಲನೇ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಮುನಿರ್ನಿರ್ವೃತಃ ।
ಯಸ್ಮಿನ್ನಿತ್ಯಸುಖಾಂಬುಧೌ ಗಲಿತಧೀರ್ಬ್ರಹ್ಮೈವ ನ ಬ್ರಹ್ಮವಿ
ದ್ಯಃ ಕಶ್ಚಿತ್ಸ ಸುರೇಂದ್ರವಂದಿತಪದೋ ನೂನಂ ಮನೀಷಾ ಮಮ ॥ 5 ॥
ಉಪಸಂಹಾರ
ದಾಸಸ್ತೇಽಹಂ ದೇಹದೃಷ್ಟ್ಯಾಽಸ್ಮಿ ಶಂಭೋ
ಜಾತಸ್ತೇಂಶೋ ಜೀವದೃಷ್ಟ್ಯಾ ತ್ರಿದೃಷ್ಟೇ ।
ಸರ್ವಸ್ಯಾಽಽತ್ಮನ್ನಾತ್ಮದೃಷ್ಟ್ಯಾ ತ್ವಮೇವೇ
ತ್ಯೇವಂ ಮೇ ಧೀರ್ನಿಶ್ಚಿತಾ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರೈಃ ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
ಪೀಠಿಕೆ
सत्याचार्यस्य गमने कदाचिन्मुक्तिदायकम् ।
काशीक्षेत्रं प्रति सह गौर्या मार्गे तु शंकरम् ॥
अंत्यवेषधरं दृष्ट्वा गच्छ गच्छेति चाब्रवीत् ।
शंकरः सोऽपि चांडालस्तं पुनः प्राह शंकरम् ॥
ಚಾಂಡಾಲ ಉವಾಚ
अन्नमयादन्नमयमथवा चैतन्यमेव चैतन्यात् ।
द्विजवर दूरीकर्तुं वांछसि किं ब्रूहि गच्छ गच्छेति ॥
प्रत्यग्वस्तुनि निस्तरंगसहजानंदावबोधांबुधौ
विप्रोऽयं श्वपचोऽयमित्यपि महान् कोऽयं विभेदभ्रमः ।
किं गंगांबुनि बिंबितेऽंबरमणौ चांडालवीथीपयः
पूरे वाऽंतरमस्ति कांचनघटीमृत्कुंभयोर्वाऽंबरे ॥
ಶಂಕರ ಉವಾಚ
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु स्फुटतरा या संविदुज्जृंभते
या ब्रह्मादिपिपीलिकांततनुषु प्रोता जगत्साक्षिणी ।
सैवाहं न च दृश्यवस्त्विति दृढप्रज्ञापि यस्यास्ति चे
च्चांडालोऽस्तु स तु द्विजोऽस्तु गुरुरित्येषा मनीषा मम ॥ 1 ॥
ब्रह्मैवाहमिदं जगच्च सकलं चिन्मात्रविस्तारितं
सर्वं चैतदविद्यया त्रिगुणयाऽशेषं मया कल्पितम् ।
इत्थं यस्य दृढा मतिः सुखतरे नित्ये परे निर्मले
चांडालोऽस्तु स तु द्विजोऽस्तु गुरुरित्येषा मनीषा मम ॥ 2 ॥
शश्वन्नश्वरमेव विश्वमखिलं निश्चित्य वाचा गुरो
र्नित्यं ब्रह्म निरंतरं विमृशता निर्व्याजशांतात्मना ।
भूतं भावि च दुष्कृतं प्रदहता संविन्मये पावके
प्रारब्धाय समर्पितं स्ववपुरित्येषा मनीषा मम ॥ 3 ॥
या तिर्यङ्नरदेवताभिरहमित्यंतः स्फुटा गृह्यते
यद्भासा हृदयाक्षदेहविषया भांति स्वतोऽचेतनाः ।
तां भास्यैः पिहितार्कमंडलनिभां स्फूर्तिं सदा भावयन्
योगी निर्वृतमानसो हि गुरुरित्येषा मनीषा मम ॥ 4 ॥
यत्सौख्यांबुधिलेशलेशत इमे शक्रादयो निर्वृता
यच्चित्ते नितरां प्रशांतकलने लब्ध्वा मुनिर्निर्वृतः ।
यस्मिन्नित्यसुखांबुधौ गलितधीर्ब्रह्मैव न ब्रह्मवि
द्यः कश्चित्स सुरेंद्रवंदितपदो नूनं मनीषा मम ॥ 5 ॥
ಉಪಸಂಹಾರ
दासस्तेऽहं देहदृष्ट्याऽस्मि शंभो
जातस्तेंशो जीवदृष्ट्या त्रिदृष्टे ।
सर्वस्याऽऽत्मन्नात्मदृष्ट्या त्वमेवे
त्येवं मे धीर्निश्चिता सर्वशास्त्रैः ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
ಪೀಠಿಕೆ
satyācāryasya gamane kadācinmuktidāyakam |
kāśīkṣetraṃ prati saha gauryā mārge tu śaṃkaram ||
aṃtyaveṣadharaṃ dṛṣṭvā gaccha gaccheti cābravīt |
śaṃkaraḥ so’pi cāṃḍālastaṃ punaḥ prāha śaṃkaram ||
ಚಾಂಡಾಲ ಉವಾಚ
annamayādannamayamathavā caitanyameva caitanyāt |
dvijavara dūrīkartuṃ vāṃchasi kiṃ brūhi gaccha gaccheti ||
pratyagvastuni nistaraṃgasahajānaṃdāvabodhāṃbudhau
vipro’yaṃ śvapaco’yamityapi mahān ko’yaṃ vibhedabhramaḥ |
kiṃ gaṃgāṃbuni biṃbite’ṃbaramaṇau cāṃḍālavīthīpayaḥ
pūre vā’ṃtaramasti kāṃcanaghaṭīmṛtkuṃbhayorvā’ṃbare ||
ಶಂಕರ ಉವಾಚ
jāgratsvapnasuṣuptiṣu sphuṭatarā yā saṃvidujjṛṃbhate
yā brahmādipipīlikāṃtatanuṣu protā jagatsākṣiṇī |
saivāhaṃ na ca dṛśyavastviti dṛḍhaprajñāpi yasyāsti ce
ccāṃḍālo’stu sa tu dvijo’stu gururityeṣā manīṣā mama || 1 ||
brahmaivāhamidaṃ jagacca sakalaṃ cinmātravistāritaṃ
sarvaṃ caitadavidyayā triguṇayā’śeṣaṃ mayā kalpitam |
itthaṃ yasya dṛḍhā matiḥ sukhatare nitye pare nirmale
cāṃḍālo’stu sa tu dvijo’stu gururityeṣā manīṣā mama || 2 ||
śaśvannaśvarameva viśvamakhilaṃ niścitya vācā guro
rnityaṃ brahma niraṃtaraṃ vimṛśatā nirvyājaśāṃtātmanā |
bhūtaṃ bhāvi ca duṣkṛtaṃ pradahatā saṃvinmaye pāvake
prārabdhāya samarpitaṃ svavapurityeṣā manīṣā mama || 3 ||
yā tiryaṅnaradevatābhirahamityaṃtaḥ sphuṭā gṛhyate
yadbhāsā hṛdayākṣadehaviṣayā bhāṃti svato’cetanāḥ |
tāṃ bhāsyaiḥ pihitārkamaṃḍalanibhāṃ sphūrtiṃ sadā bhāvayan
yogī nirvṛtamānaso hi gururityeṣā manīṣā mama || 4 ||
yatsaukhyāṃbudhileśaleśata ime śakrādayo nirvṛtā
yaccitte nitarāṃ praśāṃtakalane labdhvā munirnirvṛtaḥ |
yasminnityasukhāṃbudhau galitadhīrbrahmaiva na brahmavi
dyaḥ kaścitsa sureṃdravaṃditapado nūnaṃ manīṣā mama || 5 ||
ಉಪಸಂಹಾರ
dāsaste’haṃ dehadṛṣṭyā’smi śaṃbho
jātasteṃśo jīvadṛṣṭyā tridṛṣṭe |
sarvasyā”tmannātmadṛṣṭyā tvameve
tyevaṃ me dhīrniścitā sarvaśāstraiḥ ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- ಪೀಠಿಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಆಚಾರ್ಯರಾದ ಶಂಕರರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರದತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರಿಯೊಡನೆ ಅಂತ್ಯಜನ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಬಂದ ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡು, “ಹೋಗು, ಹೋಗು” ಎಂದು ದಾರಿ ಬಿಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಚಾಂಡಾಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಶಂಕರನು (ಶಿವನು) ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮರುಮಾತಾಡಿದನು.
Once, as the teacher of truth, Shankara, was going to Kashi, the holy place that grants liberation, he met on the road Shankara, that is Shiva, with Gauri, in the guise of an outcaste. Seeing him, he said, “Go, go,” asking him to move aside. Then that Shankara, the outcaste, spoke in reply to Shankara. - ಚಾಂಡಾಲ ಉವಾಚ ಚಾಂಡಾಲನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, “ಹೋಗು, ಹೋಗು” ಎಂದು ನೀನು ದೂರ ಸರಿಸಬಯಸುವುದು ಯಾವುದನ್ನು, ಹೇಳು. ಅನ್ನದಿಂದ ಆದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಅನ್ನದಿಂದ ಆದ ನಿನ್ನ ದೇಹದಿಂದಲೋ, ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಚೈತನ್ಯದಿಂದಲೋ? ಒಳಗಿನ ಆತ್ಮವು ಅಲೆಗಳಿಲ್ಲದ, ಸಹಜ ಆನಂದ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಸಾಗರ. ಅದರಲ್ಲಿ ಇವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇವನು ನಾಯಿ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವವನು ಎಂಬ ಭೇದದ ಭ್ರಮೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು! ಗಂಗೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಚಾಂಡಾಲರ ಬೀದಿಯ ಕೊಚ್ಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೇ? ಚಿನ್ನದ ಕೊಡದೊಳಗಿನ ಆಕಾಶಕ್ಕೂ ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಯೊಳಗಿನ ಆಕಾಶಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೇ?
The outcaste said: O best of the twice-born, tell me, when you say “Go, go”, what do you want to move away? This body made of food from your body made of food, or consciousness from consciousness? The inner Self is an ocean of natural bliss and awareness, without a ripple. In it, what a great delusion is this distinction: this one is a brahmin, that one an eater of dogs! Is there any difference between the sun reflected in the waters of the Ganga and the sun in a puddle in the outcastes’ street? Is there any difference between the space inside a golden pot and the space inside a clay pot? - 1 ಶಂಕರರು ಹೇಳಿದರು: ಎಚ್ಚರ, ಕನಸು, ಗಾಢನಿದ್ರೆ ಈ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳಗುವ ಅರಿವು ಯಾವುದೋ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಇರುವೆಯವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವುದು ಯಾವುದೋ, ಅದೇ ನಾನು, ಕಾಣುವ ವಸ್ತು ನಾನಲ್ಲ. ಈ ದೃಢವಾದ ಅರಿವು ಯಾರಿಗಿದೆಯೋ, ಅವನು ಚಾಂಡಾಲನಾಗಿರಲಿ, ದ್ವಿಜನಾಗಿರಲಿ, ಅವನೇ ನನ್ನ ಗುರು. ಇದು ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ.
Shankara said: The awareness that shines clearly through waking, dream and deep sleep, that runs through every body from Brahma down to the ant as the witness of the world, that alone am I, and not any object that is seen. Whoever has this firm understanding, be he an outcaste or be he twice-born, he is my guru. This is my conviction. - 2 ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೇ. ಈ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದ ವಿಸ್ತಾರವೇ. ಇದೆಲ್ಲವೂ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿತವಾದದ್ದು. ಹೀಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪರಮವೂ ನಿರ್ಮಲವೂ ಆನಂದಮಯವೂ ಆದ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ, ಅವನು ಚಾಂಡಾಲನಾಗಿರಲಿ, ದ್ವಿಜನಾಗಿರಲಿ, ಅವನೇ ನನ್ನ ಗುರು. ಇದು ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ.
I am Brahman alone, and this whole world is but the spreading out of pure consciousness. All of it is imagined by me through ignorance made of the three gunas. Whoever’s mind is firmly fixed in this way on the supreme, the eternal, the stainless, the most blissful, be he outcaste or twice-born, he is my guru. This is my conviction. - 3 ಗುರುವಿನ ಮಾತಿನಿಂದ ಈ ಇಡೀ ವಿಶ್ವ ಸದಾ ನಶ್ವರ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಶಾಂತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಪಟ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿತ್ಯವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮನನ ಮಾಡುತ್ತ, ಅರಿವೆಂಬ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದವನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ.
Having settled, through the guru’s word, that this whole universe is ever perishable, and reflecting without break on the eternal Brahman with a mind calm and free of pretence, he burns his past and future sins in the fire of awareness, and hands his body over to prarabdha, the karma already in motion. This is my conviction. - 4 ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು, ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಒಳಗೆ ನಾನು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವ ಅರಿವು ಯಾವುದೋ, ತಾವಾಗಿ ಜಡವಾದ ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯ, ದೇಹ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳು ಯಾವುದರ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆಯೋ, ಆ ಅರಿವು ಮೋಡದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತಾನು ಬೆಳಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದಲೇ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುವ, ತೃಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಯೋಗಿಯೇ ಗುರು. ಇದು ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ.
That awareness which beasts, humans and gods all clearly grasp within as “I”, by whose light the mind, senses, body and objects, insentient in themselves, shine forth, is hidden by the very things it lights up, like the sun’s disc covered by clouds. The yogi who ever contemplates it, his mind at peace, is indeed the guru. This is my conviction. - 5 ಯಾವುದರ ಆನಂದಸಾಗರದ ಕಣದ ಕಣದಿಂದಲೇ ಇಂದ್ರನೇ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೋ, ಯಾವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತವಾದ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಪಡೆದು ಮುನಿ ಕೃತಾರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೋ, ಆ ನಿತ್ಯಾನಂದಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ ಕರಗಿಹೋಗಿದೆಯೋ, ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಂಥವನು ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ದೇವೇಂದ್ರನೂ ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ.
By a mere drop of a drop from its ocean of bliss, Indra and the other gods are content. Having found it in a mind wholly stilled, the sage is fulfilled. Whoever’s intellect has melted into that ocean of eternal bliss is not merely a knower of Brahman but Brahman itself. Whoever he may be, his feet are worshipped even by the king of the gods. This, surely, is my conviction. - ಉಪಸಂಹಾರ ಶಂಭುವೇ, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳವನೇ, ದೇಹದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ದಾಸ. ಜೀವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಅಂಶ. ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮವೇ, ಆತ್ಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾನು ನೀನೇ. ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆ.
O Shambhu, O three-eyed one, seen as a body I am your servant. Seen as an individual soul I am a part of you. O Self of all, seen as the Self, I am you alone. Through all the scriptures my mind has settled on this.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಈ ಕೃತಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅದರ ಅಂತ್ಯವಾಕ್ಯವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಂಕರರಿಗೆ ನಾಯಿಗಳೊಡನೆ ಬಂದ ಚಾಂಡಾಲನೊಬ್ಬ ಎದುರಾದನು, ಅವನು ಗೌರಿಯೊಡನೆ ಬಂದ ಶಿವನೇ ಆಗಿದ್ದನು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಚಾಂಡಾಲನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ ಶಂಕರರು ಅವನಿಗೆ ನಮಿಸಿ ಈ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ನಂಬುತ್ತದೆ.
Tradition, and the work’s own colophon, give it to Adi Shankaracharya. The story says that at Kashi, on his way to the Ganga, Shankara met an outcaste with his dogs, who was Shiva himself with Gauri. Hearing the outcaste’s question, Shankara is believed to have bowed to him and spoken these five verses.
ಕೃತಿಯ ರಚನೆ ಹೀಗಿದೆ: ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪೀಠಿಕೆ, ಆರ್ಯಾ ಮತ್ತು ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಾಂಡಾಲನ ಮಾತು, ನಂತರ ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತದ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು “ಗುರುರಿತ್ಯೇಷಾ ಮನೀಷಾ ಮಮ” ಎಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ಶಾಲಿನೀ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು, ಚಾಂಡಾಲನು ಶಿವನಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದಾಗ ಶಂಕರರು ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಓದುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಭಾವವನ್ನು ಹನುಮಂತನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತಾಗಿಯೂ ಹೇಳುವುದುಂಟು.
The work is built as follows: a frame of two anushtubh verses, the outcaste’s words in arya and shardulavikridita, then five verses in shardulavikridita, most of them ending “he is my guru: this is my conviction”. The closing shalini verse is traditionally read as Shankara’s words when the outcaste revealed himself as Shiva. The same thought is also attributed to Hanuman, speaking to Rama.
ಈ ಕೃತಿ ಜಾತಿಯ ಭೇದವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಸಾರ ಒಂದೇ: ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಆತ್ಮ ಒಂದೇ, ಆ ಅರಿವೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಗುರುವಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಹುಟ್ಟಲ್ಲ.
The work takes up the distinction of caste directly, but its point is a single one: the Self in all is one, and it is that knowledge, not birth, that makes someone a guru.
ಪಾಠದ ಬಗ್ಗೆ: ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರಸ್ಯೋಽಪಿ ಬದಲು ಶಂಕರಃ ಸೋಽಪಿ, ಚಾಂಡಾಲನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಂಬುಧಿ ಬದಲು ಗಂಗಾಂಬುನಿ, ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭೂತಂ ಭಾತಿ ಬದಲು ಭೂತಂ ಭಾವಿ (ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪಾಪ) ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಆರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಚಾಂಡಾಲನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜವರ ಬದಲು ಯತಿವರ ಎಂಬ ಪಾಠವೂ ಇದೆ. ಪೀಠಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಪದ ಸತ್ಯಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸಹಜವಾಗಿದೆ, ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಆರಂಭವಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಭಾವಾರ್ಥವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
On the text: in the frame we read shankarah so’pi rather than shankarasyo’pi, in the outcaste’s verse gangambuni rather than gangambudhi, and in verse 3 bhutam bhavi (past and future sins) rather than bhutam bhati. The outcaste’s address dvijavara (‘best of the twice-born’) also appears as yativara (‘best of ascetics’). The frame’s first word, satyacaryasya, is a little odd and some editions open differently, so there we give the gist.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಬೀಳುವ ಬೆಳಗಿನ ಬಿಸಿಲು ಸ್ಟೀಲ್ ಲೋಟದ ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಮಣ್ಣಿನ ಹೂಜಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಹಾಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪಾತ್ರೆ ಬೇರೆ, ಬೆಳಕು ಒಂದೇ. ಚಾಂಡಾಲನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದೂ ಇದನ್ನೇ.
The morning sun through a kitchen window shines just the same in the water of a steel tumbler and in a clay pot. The vessels differ, the light is one. The outcaste’s question asks exactly this.
ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನವರನ್ನು ಬಟ್ಟೆ, ಹುದ್ದೆ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಅಳೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೇಗ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಶಂಕರರು ನಿಂತು ನಮಿಸಿದಂತೆ, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ಎದುರಿನವರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು.
The habit of measuring people by their clothes, their post or their birth grows quickly in us. As Shankara stopped and bowed, we too can pause a moment and try to see the same light in the person before us.