ಇದೊಂದು ಚಿಕ್ಕ, ನಡಿಗೆಯ ಲಯದ ಸ್ತೋತ್ರ. ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳೂ “ಭಜೇ ಹ ರಾಮಮದ್ವಯಮ್”, ಅಂದರೆ ಎರಡಿಲ್ಲದ ರಾಮನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ, ಎಂಬ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜಟೆ ಧರಿಸಿದ ವನವಾಸಿ ರಾಮನ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಸ್ತೋತ್ರ ಬೇಗನೆ ಅವನನ್ನು ಹೆಸರು ರೂಪಗಳಿಲ್ಲದ, ಚೈತನ್ಯವೊಂದೇ ಆದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ಹಾಡುತ್ತದೆ.
A short hymn with a brisk, walking rhythm. All eight verses end with the line “bhaje ha rāmam advayam”, I worship Rama, the one without a second. It begins with the forest Rama wearing matted locks, and soon sings of him as the supreme Brahman, beyond name and form, pure consciousness alone.
ಇದರ ಶಬ್ದಗಳು ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದವು: ಅದ್ವಯ, ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ಪ್ರಪಂಚಕಲ್ಪಿತ, ಮಹಾವಾಕ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅದೇ ಪರಂಪರೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ರಾಮ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನ ಆರಾಧ್ಯನೂ ಹೌದು, ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಗುರುವೂ ಹೌದು.
Its vocabulary is that of Advaita Vedanta: advaya, nirvikalpa, prapañca-kalpita, mahāvākya. We have therefore given the meaning in the sense of that tradition. Rama here is both the one the devotee worships and the teacher who reveals our true nature.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಭಜೇ ವಿಶೇಷಸುಂದರಂ ಸಮಸ್ತಪಾಪಖಂಡನಮ್ ।
ಸ್ವಭಕ್ತಚಿತ್ತರಂಜನಂ ಸದೈವ ರಾಮಮದ್ವಯಮ್ ॥ 1 ॥
ಜಟಾಕಲಾಪಶೋಭಿತಂ ಸಮಸ್ತಪಾಪನಾಶಕಮ್ ।
ಸ್ವಭಕ್ತಭೀತಿಭಂಜನಂ ಭಜೇ ಹ ರಾಮಮದ್ವಯಮ್ ॥ 2 ॥
ನಿಜಸ್ವರೂಪಬೋಧಕಂ ಕೃಪಾಕರಂ ಭವಾಪಹಮ್ ।
ಸಮಂ ಶಿವಂ ನಿರಂಜನಂ ಭಜೇ ಹ ರಾಮಮದ್ವಯಮ್ ॥ 3 ॥
ಸದಾ ಪ್ರಪಂಚಕಲ್ಪಿತಂ ಹ್ಯನಾಮರೂಪವಾಸ್ತವಮ್ ।
ನಿರಾಕೃತಿಂ ನಿರಾಮಯಂ ಭಜೇ ಹ ರಾಮಮದ್ವಯಮ್ ॥ 4 ॥
ನಿಷ್ಪ್ರಪಂಚನಿರ್ವಿಕಲ್ಪನಿರ್ಮಲಂ ನಿರಾಮಯಮ್ ।
ಚಿದೇಕರೂಪಸಂತತಂ ಭಜೇ ಹ ರಾಮಮದ್ವಯಮ್ ॥ 5 ॥
ಭವಾಬ್ಧಿಪೋತರೂಪಕಂ ಹ್ಯಶೇಷದೇಹಕಲ್ಪಿತಮ್ ।
ಗುಣಾಕರಂ ಕೃಪಾಕರಂ ಭಜೇ ಹ ರಾಮಮದ್ವಯಮ್ ॥ 6 ॥
ಮಹಾಸುವಾಕ್ಯಬೋಧಕೈರ್ವಿರಾಜಮಾನವಾಕ್ಪದೈಃ ।
ಪರಂ ಚ ಬ್ರಹ್ಮ ವ್ಯಾಪಕಂ ಭಜೇ ಹ ರಾಮಮದ್ವಯಮ್ ॥ 7 ॥
ಶಿವಪ್ರದಂ ಸುಖಪ್ರದಂ ಭವಚ್ಛಿದಂ ಭ್ರಮಾಪಹಮ್ ।
ವಿರಾಜಮಾನದೈಶಿಕಂ ಭಜೇ ಹ ರಾಮಮದ್ವಯಮ್ ॥ 8 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ರಾಮಾಷ್ಟಕಂ ಪಠತಿ ಯಃ ಸುಖದಂ ಸುಪುಣ್ಯಂ
ವ್ಯಾಸೇನ ಭಾಷಿತಮಿದಂ ಶೃಣುತೇ ಮನುಷ್ಯಃ ।
ವಿದ್ಯಾಂ ಶ್ರಿಯಂ ವಿಪುಲಸೌಖ್ಯಮನಂತಕೀರ್ತಿಂ
ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ದೇಹವಿಲಯೇ ಲಭತೇ ಚ ಮೋಕ್ಷಮ್ ॥ 9 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
भजे विशेषसुंदरं समस्तपापखंडनम् ।
स्वभक्तचित्तरंजनं सदैव राममद्वयम् ॥ 1 ॥
जटाकलापशोभितं समस्तपापनाशकम् ।
स्वभक्तभीतिभंजनं भजे ह राममद्वयम् ॥ 2 ॥
निजस्वरूपबोधकं कृपाकरं भवापहम् ।
समं शिवं निरंजनं भजे ह राममद्वयम् ॥ 3 ॥
सदा प्रपंचकल्पितं ह्यनामरूपवास्तवम् ।
निराकृतिं निरामयं भजे ह राममद्वयम् ॥ 4 ॥
निष्प्रपंचनिर्विकल्पनिर्मलं निरामयम् ।
चिदेकरूपसंततं भजे ह राममद्वयम् ॥ 5 ॥
भवाब्धिपोतरूपकं ह्यशेषदेहकल्पितम् ।
गुणाकरं कृपाकरं भजे ह राममद्वयम् ॥ 6 ॥
महासुवाक्यबोधकैर्विराजमानवाक्पदैः ।
परं च ब्रह्म व्यापकं भजे ह राममद्वयम् ॥ 7 ॥
शिवप्रदं सुखप्रदं भवच्छिदं भ्रमापहम् ।
विराजमानदैशिकं भजे ह राममद्वयम् ॥ 8 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
रामाष्टकं पठति यः सुखदं सुपुण्यं
व्यासेन भाषितमिदं शृणुते मनुष्यः ।
विद्यां श्रियं विपुलसौख्यमनंतकीर्तिं
संप्राप्य देहविलये लभते च मोक्षम् ॥ 9 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
bhaje viśeṣasuṃdaraṃ samastapāpakhaṃḍanam |
svabhaktacittaraṃjanaṃ sadaiva rāmamadvayam || 1 ||
jaṭākalāpaśobhitaṃ samastapāpanāśakam |
svabhaktabhītibhaṃjanaṃ bhaje ha rāmamadvayam || 2 ||
nijasvarūpabodhakaṃ kṛpākaraṃ bhavāpaham |
samaṃ śivaṃ niraṃjanaṃ bhaje ha rāmamadvayam || 3 ||
sadā prapaṃcakalpitaṃ hyanāmarūpavāstavam |
nirākṛtiṃ nirāmayaṃ bhaje ha rāmamadvayam || 4 ||
niṣprapaṃcanirvikalpanirmalaṃ nirāmayam |
cidekarūpasaṃtataṃ bhaje ha rāmamadvayam || 5 ||
bhavābdhipotarūpakaṃ hyaśeṣadehakalpitam |
guṇākaraṃ kṛpākaraṃ bhaje ha rāmamadvayam || 6 ||
mahāsuvākyabodhakairvirājamānavākpadaiḥ |
paraṃ ca brahma vyāpakaṃ bhaje ha rāmamadvayam || 7 ||
śivapradaṃ sukhapradaṃ bhavacchidaṃ bhramāpaham |
virājamānadaiśikaṃ bhaje ha rāmamadvayam || 8 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
rāmāṣṭakaṃ paṭhati yaḥ sukhadaṃ supuṇyaṃ
vyāsena bhāṣitamidaṃ śṛṇute manuṣyaḥ |
vidyāṃ śriyaṃ vipulasaukhyamanaṃtakīrtiṃ
saṃprāpya dehavilaye labhate ca mokṣam || 9 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುಂದರನಾದ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸುವ, ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದ ಕೊಡುವ, ಸದಾ ಎರಡಿಲ್ಲದವನಾದ ರಾಮನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
I worship Rama, surpassingly beautiful, who cuts away every sin, who delights the hearts of his devotees, and who is ever the one without a second. - 2 ಜಟೆಗಳ ರಾಶಿಯಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವ, ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಭಯವನ್ನು ಮುರಿಯುವ, ಎರಡಿಲ್ಲದ ರಾಮನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
Radiant with his mass of matted locks, destroyer of all sins, breaker of his devotees’ fear: that Rama, the one without a second, I worship. - 3 ನಮ್ಮ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ, ಕರುಣೆಯ ಗಣಿಯಾದ, ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮನಾಗಿರುವ, ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪನಾದ, ಯಾವ ಕಲೆಯೂ ಇಲ್ಲದ ಆ ಅದ್ವಯ ರಾಮನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
He awakens us to our own true nature, a mine of compassion, the remover of worldly existence, the same in all, auspicious and without stain: that Rama, one without a second, I worship. - 4 ಪ್ರಪಂಚವೆಲ್ಲ ಅವನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಲ್ಪಿತವಾದದ್ದು, ಆದರೆ ವಸ್ತುತಃ ಅವನಿಗೆ ಹೆಸರೂ ಇಲ್ಲ, ರೂಪವೂ ಇಲ್ಲ. ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ, ಯಾವ ಬಾಧೆಯೂ ಇಲ್ಲದ ಆ ಅದ್ವಯ ರಾಮನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
The whole world is ever only imagined upon him, but in truth he has neither name nor form. Formless, untouched by any affliction: that Rama, one without a second, I worship. - 5 ಪ್ರಪಂಚದ ಲೇಪವಿಲ್ಲದ, ಯಾವ ಭೇದಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇಲ್ಲದ, ನಿರ್ಮಲನಾದ, ರೋಗರಹಿತನಾದ, ಚೈತನ್ಯವೊಂದೇ ರೂಪವಾಗಿ ಎಡೆಬಿಡದೆ ಇರುವ ಆ ಅದ್ವಯ ರಾಮನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
Free of the world, free of every mental distinction, pure and without ill, abiding unbroken as consciousness alone: that Rama, one without a second, I worship. - 6 ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ದೋಣಿಯಂತಿರುವ, ಎಲ್ಲ ದೇಹಗಳೂ ಅವನಲ್ಲೇ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರುವ, ಗುಣಗಳ ಗಣಿಯಾದ, ಕರುಣೆಯ ಗಣಿಯಾದ ಆ ಅದ್ವಯ ರಾಮನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
He is the boat across the ocean of worldly existence, the one on whom all bodies are imagined, a mine of virtues and a mine of compassion: that Rama, one without a second, I worship. - 7 ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಉಜ್ವಲವಾದ ವಾಕ್ಯಗಳೂ ಪದಗಳೂ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಆ ಅದ್ವಯ ರಾಮನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
He is made known through the shining words and sentences that teach the great sayings of the Upanishads, the supreme Brahman, all-pervading: that Rama, one without a second, I worship. - 8 ಮಂಗಳವನ್ನೂ ಸುಖವನ್ನೂ ಕೊಡುವ, ಸಂಸಾರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ, ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ, ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಗುರುವಾದ ಆ ಅದ್ವಯ ರಾಮನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
Giver of the auspicious and of happiness, who cuts through worldly existence and removes delusion, the resplendent teacher: that Rama, one without a second, I worship. - 9 ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡುವ, ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರವಾದ, ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದ ಈ ರಾಮಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನು ಓದುತ್ತಾನೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ವಿದ್ಯೆ, ಸಂಪತ್ತು, ಅಪಾರ ಸುಖ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ದೇಹ ಬಿದ್ದಾಗ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Whoever reads or hears this Ramashtaka, spoken by Vyasa, which gives happiness and is most meritorious, gains learning, prosperity, abundant happiness and endless fame, and when the body falls away attains liberation.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ರಾಮಾಷ್ಟಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬೇರೆ ಸ್ತೋತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಇದು “ಭಜೇ ವಿಶೇಷಸುಂದರಂ” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ರಾಮಾಷ್ಟಕ.
Several hymns share the name Ramashtakam. This is the one that begins “bhaje viśeṣasundaram”.
ಫಲಶ್ರುತಿ ವ್ಯಾಸರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ (“ವ್ಯಾಸೇನ ಭಾಷಿತಮ್”), ನಮ್ಮ ಆಕರದ ಸಮಾಪ್ತಿವಾಕ್ಯವೂ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಸಪ್ರೋಕ್ತ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಕರ್ತೃ ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಇದರ ಭಾಷೆ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಪರಿಭಾಷೆಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ.
The phalashruti says it was spoken by Vyasa (“vyāsena bhāṣitam”), and the colophon in our source also calls it vyāsa-prokta. But there is no firm basis for fixing its author or date. Its language stays very close to the technical terms of Advaita Vedanta.
ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಪ್ರಮಾಣಿಕಾ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ: ಪ್ರತಿ ಪಾದಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಅಕ್ಷರ, ಲಘು ಗುರು ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದು ಬರುತ್ತವೆ. ಫಲಶ್ರುತಿ ವಸಂತತಿಲಕದಲ್ಲಿದೆ. ಐದನೇ ಶ್ಲೋಕದ ನಿಷ್ಪ್ರಪಂಚನಿರ್ವಿಕಲ್ಪನಿರ್ಮಲಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಾಸವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The eight verses are in the pramanika metre: eight syllables to a quarter, light and heavy syllables alternating. The phalashruti is in vasantatilaka. In verse 5 we print niṣprapañca-nirvikalpa-nirmalam joined as a single compound.
ಪ್ರಪಂಚಕಲ್ಪಿತ, ಅಶೇಷದೇಹಕಲ್ಪಿತ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅದ್ವೈತದ ಅಧ್ಯಾಸದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೇವೆ: ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾವು ಕಾಣುವಂತೆ ಜಗತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಏಳನೇ ಶ್ಲೋಕದ ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳು “ತತ್ತ್ವಮಸಿ” ಮುಂತಾದ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳು. ಎಂಟನೇ ಶ್ಲೋಕದ ದೈಶಿಕ ಎಂದರೆ ಗುರು.
We read prapañca-kalpita and aśeṣa-deha-kalpita in the Advaita sense of superimposition: the world is imagined upon Brahman as a snake is seen in a rope. The great sayings of verse 7 are the Upanishadic mahāvākyas such as “tat tvam asi”. Daiśika in verse 8 means the teacher.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತವರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ: ಸಮವಸ್ತ್ರ, ಕಚೇರಿಯ ಚೀಲ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ. ಹೆಸರು ರೂಪಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಒಂದೇ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನೆನೆದರೂ, ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಿಂದೆ ನಿಂತವನ ಮೇಲಿನ ಅಸಹನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
Look at the people waiting at a bus stop in the morning and everyone seems separate: a school uniform, an office bag, a hand holding vegetables. Names and forms keep us apart. This hymn points to the one consciousness behind them. Even a moment of remembering it softens our impatience with the person behind us in the queue.