ಶಿವಾಪರಾಧ ಕ್ಷಮಾಪಣ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭ, ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ, ಮುಪ್ಪು, ಈ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಶಿವನನ್ನು ನೆನೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ನನ್ನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
In the Shivaparadha Kshamapana Stotra the devotee looks back over his whole life. The womb, childhood, youth and old age: at each stage, he admits, he did not remember Shiva. Each verse closes with the plea, forgive my fault.
ನಂತರ ಅವನು ಪೂಜೆ, ಯಜ್ಞ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಬದುಕಿನ ಕ್ಷಣಿಕತೆಯನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಶಿವನಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಲವು ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಕರಚರಣಕೃತಂ ವಾ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಮುಗಿಸುತ್ತವೆ.
He then counts his shortfalls in worship, ritual, yoga and meditation. In the last verses he counsels his own mind, recalls how brief life is, and takes refuge in Shiva. Many printed editions close the hymn with the well-known verse karacaraṇakṛtaṃ vā.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಆದೌ ಕರ್ಮಪ್ರಸಂಗಾತ್ಕಲಯತಿ ಕಲುಷಂ ಮಾತೃಕುಕ್ಷೌ ಸ್ಥಿತಂ ಮಾಂ
ವಿಣ್ಮೂತ್ರಾಮೇಧ್ಯಮಧ್ಯೇ ಕ್ವಥಯತಿ ನಿತರಾಂ ಜಾಠರೋ ಜಾತವೇದಾಃ ।
ಯದ್ಯದ್ವೈ ತತ್ರ ದುಃಖಂ ವ್ಯಥಯತಿ ನಿತರಾಂ ಶಕ್ಯತೇ ಕೇನ ವಕ್ತುಂ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 1 ॥
ಬಾಲ್ಯೇ ದುಃಖಾತಿರೇಕಾನ್ಮಲಲುಲಿತವಪುಃ ಸ್ತನ್ಯಪಾನೇ ಪಿಪಾಸು
ರ್ನೋ ಶಕ್ತಶ್ಚೇಂದ್ರಿಯೇಭ್ಯೋ ಭವ ಮಲಜನಿತಾ ಜಂತವೋ ಮಾಂ ತುದಂತಿ ।
ನಾನಾರೋಗಾತಿದುಃಖಾದ್ರುದಿತಪರವಶಃ ಶಂಕರಂ ನ ಸ್ಮರಾಮಿ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 2 ॥
ಪ್ರೌಢೋಽಹಂ ಯೌವನಸ್ಥೋ ವಿಷಯವಿಷಧರೈಃ ಪಂಚಭಿರ್ಮರ್ಮಸಂಧೌ
ದಷ್ಟೋ ನಷ್ಟೋ ವಿವೇಕಃ ಸುತಧನಯುವತಿಸ್ವಾದಸೌಖ್ಯೇ ನಿಷಣ್ಣಃ ।
ಶೈವೇ ಚಿಂತಾವಿಹೀನಂ ಮಮ ಹೃದಯಮಹೋ ಮಾನಗರ್ವಾಧಿರೂಢಂ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 3 ॥
ವಾರ್ಧಕ್ಯೇ ಚೇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ವಿಕಲಗತಿಮತಶ್ಚಾಧಿದೈವಾದಿತಾಪೈಃ
ಪ್ರಾಪ್ತೈ ರೋಗೈರ್ವಿಯೋಗೈರ್ವ್ಯಸನಕೃಶತನೋರ್ಜ್ಞಪ್ತಿಹೀನಂ ಚ ದೀನಮ್ ।
ಮಿಥ್ಯಾಮೋಹಾಭಿಲಾಷೈರ್ಭ್ರಮತಿ ಮಮ ಮನೋ ಧೂರ್ಜಟೇರ್ಧ್ಯಾನಶೂನ್ಯಂ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 4 ॥
ಸ್ನಾತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯೂಷಕಾಲೇ ಸ್ನಪನವಿಧಿವಿಧೌ ನಾಹೃತಂ ಗಾಂಗತೋಯಂ
ಪೂಜಾರ್ಥಂ ವಾ ಕದಾಚಿದ್ಬಹುತರಗಹನೇಽಖಂಡಬಿಲ್ವೀದಳಂ ವಾ ।
ನಾನೀತಾ ಪದ್ಮಮಾಲಾ ಸರಸಿ ವಿಕಸಿತಾ ಗಂಧಪುಷ್ಪೈಸ್ತ್ವದರ್ಥಂ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 5 ॥
ದುಗ್ಧೈರ್ಮಧ್ವಾಜ್ಯಯುಕ್ತೈರ್ದಧಿಗುಡಸಹಿತೈಃ ಸ್ನಾಪಿತಂ ನೈವ ಲಿಂಗಂ
ನೋ ಲಿಪ್ತಂ ಚಂದನಾದ್ಯೈಃ ಕನಕವಿರಚಿತೈಃ ಪೂಜಿತಂ ನ ಪ್ರಸೂನೈಃ ।
ಧೂಪೈಃ ಕರ್ಪೂರದೀಪೈರ್ವಿವಿಧರಸಯುತೈರ್ನೈವ ಭಕ್ಷ್ಯೋಪಹಾರೈಃ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 6 ॥
ನೋ ಶಕ್ಯಂ ಸ್ಮಾರ್ತಕರ್ಮ ಪ್ರತಿಪದಗಹನೇ ಪ್ರತ್ಯವಾಯಾಕುಲಾಢ್ಯೇ
ಶ್ರೌತೇ ವಾರ್ತಾ ಕಥಂ ಮೇ ದ್ವಿಜಕುಲವಿಹಿತೇ ಬ್ರಹ್ಮಮಾರ್ಗಾನುಸಾರೇ ।
ತತ್ತ್ವೇಽಜ್ಞಾತೇ ವಿಚಾರೇ ಶ್ರವಣಮನನಯೋಃ ಕಿಂ ನಿದಿಧ್ಯಾಸಿತವ್ಯಂ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 7 ॥
ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಚಿತ್ತೇ ಶಿವಾಖ್ಯಂ ಪ್ರಚುರತರಧನಂ ನೈವ ದತ್ತಂ ದ್ವಿಜೇಭ್ಯೋ
ಹವ್ಯಂ ತೇ ಲಕ್ಷಸಂಖ್ಯೈರ್ಹುತವಹವದನೇ ನಾರ್ಪಿತಂ ಬೀಜಮಂತ್ರೈಃ ।
ನೋ ತಪ್ತಂ ಗಾಂಗತೀರೇ ವ್ರತಜಪನಿಯಮೈಃ ರುದ್ರಜಾಪ್ಯಂ ನ ಜಪ್ತಂ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 8 ॥
ನಗ್ನೋ ನಿಃಸಂಗಶುದ್ಧಸ್ತ್ರಿಗುಣವಿರಹಿತೋ ಧ್ವಸ್ತಮೋಹಾಂಧಕಾರೋ
ನಾಸಾಗ್ರನ್ಯಸ್ತದೃಷ್ಟಿರ್ವಿದಿತಭವಗುಣೋ ನೈವ ದೃಷ್ಟಃ ಕದಾಚಿತ್ ।
ಉನ್ಮನ್ಯಾವಸ್ಥಯಾ ತ್ವಾಂ ವಿಗತಗತಿಮತಿಃ ಶಂಕರಂ ನ ಸ್ಮರಾಮಿ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 9 ॥
ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಸ್ಥಾನೇ ಸರೋಜೇ ಪ್ರಣವಮಯಮರುತ್ಕುಂಭಿತೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮಾರ್ಗೇ
ಶಾಂತೇ ಸ್ವಾಂತೇ ಪ್ರಲೀನೇ ಪ್ರಕಟಿತವಿಭವೇ ದಿವ್ಯರೂಪೇ ಶಿವಾಖ್ಯೇ ।
ಲಿಂಗಾಗ್ರೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾಕ್ಯೇ ಸಕಲತನುಗತಂ ಶಂಕರಂ ನ ಸ್ಮರಾಮಿ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 10 ॥
ಹೃದ್ಯಂ ವೇದಾಂತವೇದ್ಯಂ ಹೃದಯಸರಸಿಜೇ ದೀಪ್ತಮುದ್ಯತ್ಪ್ರಕಾಶಂ
ಸತ್ಯಂ ಶಾಂತಸ್ವರೂಪಂ ಸಕಲಮುನಿಮನಃಪದ್ಮಷಂಡೈಕವೇದ್ಯಮ್ ।
ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನೇ ಸುಷುಪ್ತೌ ತ್ರಿಗುಣವಿರಹಿತಂ ಶಂಕರಂ ನ ಸ್ಮರಾಮಿ
ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 11 ॥
ಚಂದ್ರೋದ್ಭಾಸಿತಶೇಖರೇ ಸ್ಮರಹರೇ ಗಂಗಾಧರೇ ಶಂಕರೇ
ಸರ್ಪೈರ್ಭೂಷಿತಕಂಠಕರ್ಣವಿವರೇ ನೇತ್ರೋತ್ಥವೈಶ್ವಾನರೇ ।
ದಂತಿತ್ವಕ್ಕೃತಸುಂದರಾಂಬರಧರೇ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸಾರೇ ಹರೇ
ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಕುರು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಮಮಲಾಮನ್ಯೈಸ್ತು ಕಿಂ ಕರ್ಮಭಿಃ ॥ 12 ॥
ಕಿಂ ಯಾನೇನ ಧನೇನ ವಾಜಿಕರಿಭಿಃ ಪ್ರಾಪ್ತೇನ ರಾಜ್ಯೇನ ಕಿಂ
ಕಿಂ ವಾ ಪುತ್ರಕಲತ್ರಮಿತ್ರಪಶುಭಿರ್ದೇಹೇನ ಗೇಹೇನ ಕಿಮ್ ।
ಜ್ಞಾತ್ವೈತತ್ಕ್ಷಣಭಂಗುರಂ ಸಪದಿ ರೇ ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ಮನೋ ದೂರತಃ
ಸ್ವಾತ್ಮಾರ್ಥಂ ಗುರುವಾಕ್ಯತೋ ಭಜ ಭಜ ಶ್ರೀಪಾರ್ವತೀವಲ್ಲಭಮ್ ॥ 13 ॥
ಪೌರೋಹಿತ್ಯಂ ರಜನಿಚರಿತಂ ಗ್ರಾಮಣೀತ್ವಂ ನಿಯೋಗೋ
ಮಾಠಾಪತ್ಯಂ ಹ್ಯನೃತವಚನಂ ಸಾಕ್ಷಿವಾದಃ ಪರಾನ್ನಮ್ ।
ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷಃ ಖಲಜನರತಿಃ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ನಿರ್ದಯತ್ವಂ
ಮಾ ಭೂದೇವಂ ಮಮ ಪಶುಪತೇ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರೇಷು ॥ 14 ॥
ಆಯುರ್ನಶ್ಯತಿ ಪಶ್ಯತಾಂ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಯಾತಿ ಕ್ಷಯಂ ಯೌವನಂ
ಪ್ರತ್ಯಾಯಾಂತಿ ಗತಾಃ ಪುನರ್ನ ದಿವಸಾಃ ಕಾಲೋ ಜಗದ್ಭಕ್ಷಕಃ ।
ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ತೋಯತರಂಗಭಂಗಚಪಲಾ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಲಂ ಜೀವಿತಂ
ತಸ್ಮಾನ್ಮಾಂ ಶರಣಾಗತಂ ಕರುಣಯಾ ತ್ವಂ ರಕ್ಷ ರಕ್ಷಾಧುನಾ ॥ 15 ॥
ವಂದೇ ದೇವಮುಮಾಪತಿಂ ಸುರಗುರುಂ ವಂದೇ ಜಗತ್ಕಾರಣಂ
ವಂದೇ ಪನ್ನಗಭೂಷಣಂ ಮೃಗಧರಂ ವಂದೇ ಪಶೂನಾಂ ಪತಿಮ್ ।
ವಂದೇ ಸೂರ್ಯಶಶಾಂಕವಹ್ನಿನಯನಂ ವಂದೇ ಮುಕುಂದಪ್ರಿಯಂ
ವಂದೇ ಭಕ್ತಜನಾಶ್ರಯಂ ಚ ವರದಂ ವಂದೇ ಶಿವಂ ಶಂಕರಮ್ ॥ 16 ॥
ಗಾತ್ರಂ ಭಸ್ಮಸಿತಂ ಸಿತಂ ಚ ಹಸಿತಂ ಹಸ್ತೇ ಕಪಾಲಂ ಸಿತಂ
ಖಟ್ವಾಂಗಂ ಚ ಸಿತಂ ಸಿತಶ್ಚ ವೃಷಭಃ ಕರ್ಣೇ ಸಿತೇ ಕುಂಡಲೇ ।
ಗಂಗಾಫೇನಸಿತಾ ಜಟಾ ಪಶುಪತೇಶ್ಚಂದ್ರಃ ಸಿತೋ ಮೂರ್ಧನಿ
ಸೋಽಯಂ ಸರ್ವಸಿತೋ ದದಾತು ವಿಭವಂ ಪಾಪಕ್ಷಯಂ ಸರ್ವದಾ ॥ 17 ॥
ಕರಚರಣಕೃತಂ ವಾಕ್ಕಾಯಜಂ ಕರ್ಮಜಂ ವಾ
ಶ್ರವಣನಯನಜಂ ವಾ ಮಾನಸಂ ವಾಽಪರಾಧಮ್ ।
ವಿಹಿತಮವಿಹಿತಂ ವಾ ಸರ್ವಮೇತತ್ಕ್ಷಮಸ್ವ
ಶಿವ ಶಿವ ಕರುಣಾಬ್ಧೇ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ॥ 18 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
आदौ कर्मप्रसंगात्कलयति कलुषं मातृकुक्षौ स्थितं मां
विण्मूत्रामेध्यमध्ये क्वथयति नितरां जाठरो जातवेदाः ।
यद्यद्वै तत्र दुःखं व्यथयति नितरां शक्यते केन वक्तुं
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 1 ॥
बाल्ये दुःखातिरेकान्मललुलितवपुः स्तन्यपाने पिपासु
र्नो शक्तश्चेंद्रियेभ्यो भव मलजनिता जंतवो मां तुदंति ।
नानारोगातिदुःखाद्रुदितपरवशः शंकरं न स्मरामि
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 2 ॥
प्रौढोऽहं यौवनस्थो विषयविषधरैः पंचभिर्मर्मसंधौ
दष्टो नष्टो विवेकः सुतधनयुवतिस्वादसौख्ये निषण्णः ।
शैवे चिंताविहीनं मम हृदयमहो मानगर्वाधिरूढं
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 3 ॥
वार्धक्ये चेंद्रियाणां विकलगतिमतश्चाधिदैवादितापैः
प्राप्तै रोगैर्वियोगैर्व्यसनकृशतनोर्ज्ञप्तिहीनं च दीनम् ।
मिथ्यामोहाभिलाषैर्भ्रमति मम मनो धूर्जटेर्ध्यानशून्यं
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 4 ॥
स्नात्वा प्रत्यूषकाले स्नपनविधिविधौ नाहृतं गांगतोयं
पूजार्थं वा कदाचिद्बहुतरगहनेऽखंडबिल्वीदळं वा ।
नानीता पद्ममाला सरसि विकसिता गंधपुष्पैस्त्वदर्थं
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 5 ॥
दुग्धैर्मध्वाज्ययुक्तैर्दधिगुडसहितैः स्नापितं नैव लिंगं
नो लिप्तं चंदनाद्यैः कनकविरचितैः पूजितं न प्रसूनैः ।
धूपैः कर्पूरदीपैर्विविधरसयुतैर्नैव भक्ष्योपहारैः
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 6 ॥
नो शक्यं स्मार्तकर्म प्रतिपदगहने प्रत्यवायाकुलाढ्ये
श्रौते वार्ता कथं मे द्विजकुलविहिते ब्रह्ममार्गानुसारे ।
तत्त्वेऽज्ञाते विचारे श्रवणमननयोः किं निदिध्यासितव्यं
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 7 ॥
ध्यात्वा चित्ते शिवाख्यं प्रचुरतरधनं नैव दत्तं द्विजेभ्यो
हव्यं ते लक्षसंख्यैर्हुतवहवदने नार्पितं बीजमंत्रैः ।
नो तप्तं गांगतीरे व्रतजपनियमैः रुद्रजाप्यं न जप्तं
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 8 ॥
नग्नो निःसंगशुद्धस्त्रिगुणविरहितो ध्वस्तमोहांधकारो
नासाग्रन्यस्तदृष्टिर्विदितभवगुणो नैव दृष्टः कदाचित् ।
उन्मन्यावस्थया त्वां विगतगतिमतिः शंकरं न स्मरामि
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 9 ॥
स्थित्वा स्थाने सरोजे प्रणवमयमरुत्कुंभिते सूक्ष्ममार्गे
शांते स्वांते प्रलीने प्रकटितविभवे दिव्यरूपे शिवाख्ये ।
लिंगाग्रे ब्रह्मवाक्ये सकलतनुगतं शंकरं न स्मरामि
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 10 ॥
हृद्यं वेदांतवेद्यं हृदयसरसिजे दीप्तमुद्यत्प्रकाशं
सत्यं शांतस्वरूपं सकलमुनिमनःपद्मषंडैकवेद्यम् ।
जाग्रत्स्वप्ने सुषुप्तौ त्रिगुणविरहितं शंकरं न स्मरामि
क्षंतव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भोः श्रीमहादेव शंभो ॥ 11 ॥
चंद्रोद्भासितशेखरे स्मरहरे गंगाधरे शंकरे
सर्पैर्भूषितकंठकर्णविवरे नेत्रोत्थवैश्वानरे ।
दंतित्वक्कृतसुंदरांबरधरे त्रैलोक्यसारे हरे
मोक्षार्थं कुरु चित्तवृत्तिममलामन्यैस्तु किं कर्मभिः ॥ 12 ॥
किं यानेन धनेन वाजिकरिभिः प्राप्तेन राज्येन किं
किं वा पुत्रकलत्रमित्रपशुभिर्देहेन गेहेन किम् ।
ज्ञात्वैतत्क्षणभंगुरं सपदि रे त्याज्यं मनो दूरतः
स्वात्मार्थं गुरुवाक्यतो भज भज श्रीपार्वतीवल्लभम् ॥ 13 ॥
पौरोहित्यं रजनिचरितं ग्रामणीत्वं नियोगो
माठापत्यं ह्यनृतवचनं साक्षिवादः परान्नम् ।
ब्रह्मद्वेषः खलजनरतिः प्राणिनां निर्दयत्वं
मा भूदेवं मम पशुपते जन्मजन्मांतरेषु ॥ 14 ॥
आयुर्नश्यति पश्यतां प्रतिदिनं याति क्षयं यौवनं
प्रत्यायांति गताः पुनर्न दिवसाः कालो जगद्भक्षकः ।
लक्ष्मीस्तोयतरंगभंगचपला विद्युच्चलं जीवितं
तस्मान्मां शरणागतं करुणया त्वं रक्ष रक्षाधुना ॥ 15 ॥
वंदे देवमुमापतिं सुरगुरुं वंदे जगत्कारणं
वंदे पन्नगभूषणं मृगधरं वंदे पशूनां पतिम् ।
वंदे सूर्यशशांकवह्निनयनं वंदे मुकुंदप्रियं
वंदे भक्तजनाश्रयं च वरदं वंदे शिवं शंकरम् ॥ 16 ॥
गात्रं भस्मसितं सितं च हसितं हस्ते कपालं सितं
खट्वांगं च सितं सितश्च वृषभः कर्णे सिते कुंडले ।
गंगाफेनसिता जटा पशुपतेश्चंद्रः सितो मूर्धनि
सोऽयं सर्वसितो ददातु विभवं पापक्षयं सर्वदा ॥ 17 ॥
करचरणकृतं वाक्कायजं कर्मजं वा
श्रवणनयनजं वा मानसं वाऽपराधम् ।
विहितमविहितं वा सर्वमेतत्क्षमस्व
शिव शिव करुणाब्धे श्रीमहादेव शंभो ॥ 18 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
ādau karmaprasaṃgātkalayati kaluṣaṃ mātṛkukṣau sthitaṃ māṃ
viṇmūtrāmedhyamadhye kvathayati nitarāṃ jāṭharo jātavedāḥ |
yadyadvai tatra duḥkhaṃ vyathayati nitarāṃ śakyate kena vaktuṃ
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 1 ||
bālye duḥkhātirekānmalalulitavapuḥ stanyapāne pipāsu
rno śaktaśceṃdriyebhyo bhava malajanitā jaṃtavo māṃ tudaṃti |
nānārogātiduḥkhādruditaparavaśaḥ śaṃkaraṃ na smarāmi
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 2 ||
prauḍho’haṃ yauvanastho viṣayaviṣadharaiḥ paṃcabhirmarmasaṃdhau
daṣṭo naṣṭo vivekaḥ sutadhanayuvatisvādasaukhye niṣaṇṇaḥ |
śaive ciṃtāvihīnaṃ mama hṛdayamaho mānagarvādhirūḍhaṃ
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 3 ||
vārdhakye ceṃdriyāṇāṃ vikalagatimataścādhidaivāditāpaiḥ
prāptai rogairviyogairvyasanakṛśatanorjñaptihīnaṃ ca dīnam |
mithyāmohābhilāṣairbhramati mama mano dhūrjaṭerdhyānaśūnyaṃ
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 4 ||
snātvā pratyūṣakāle snapanavidhividhau nāhṛtaṃ gāṃgatoyaṃ
pūjārthaṃ vā kadācidbahutaragahane’khaṃḍabilvīdaḷaṃ vā |
nānītā padmamālā sarasi vikasitā gaṃdhapuṣpaistvadarthaṃ
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 5 ||
dugdhairmadhvājyayuktairdadhiguḍasahitaiḥ snāpitaṃ naiva liṃgaṃ
no liptaṃ caṃdanādyaiḥ kanakaviracitaiḥ pūjitaṃ na prasūnaiḥ |
dhūpaiḥ karpūradīpairvividharasayutairnaiva bhakṣyopahāraiḥ
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 6 ||
no śakyaṃ smārtakarma pratipadagahane pratyavāyākulāḍhye
śraute vārtā kathaṃ me dvijakulavihite brahmamārgānusāre |
tattve’jñāte vicāre śravaṇamananayoḥ kiṃ nididhyāsitavyaṃ
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 7 ||
dhyātvā citte śivākhyaṃ pracurataradhanaṃ naiva dattaṃ dvijebhyo
havyaṃ te lakṣasaṃkhyairhutavahavadane nārpitaṃ bījamaṃtraiḥ |
no taptaṃ gāṃgatīre vratajapaniyamaiḥ rudrajāpyaṃ na japtaṃ
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 8 ||
nagno niḥsaṃgaśuddhastriguṇavirahito dhvastamohāṃdhakāro
nāsāgranyastadṛṣṭirviditabhavaguṇo naiva dṛṣṭaḥ kadācit |
unmanyāvasthayā tvāṃ vigatagatimatiḥ śaṃkaraṃ na smarāmi
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 9 ||
sthitvā sthāne saroje praṇavamayamarutkuṃbhite sūkṣmamārge
śāṃte svāṃte pralīne prakaṭitavibhave divyarūpe śivākhye |
liṃgāgre brahmavākye sakalatanugataṃ śaṃkaraṃ na smarāmi
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 10 ||
hṛdyaṃ vedāṃtavedyaṃ hṛdayasarasije dīptamudyatprakāśaṃ
satyaṃ śāṃtasvarūpaṃ sakalamunimanaḥpadmaṣaṃḍaikavedyam |
jāgratsvapne suṣuptau triguṇavirahitaṃ śaṃkaraṃ na smarāmi
kṣaṃtavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śaṃbho || 11 ||
caṃdrodbhāsitaśekhare smarahare gaṃgādhare śaṃkare
sarpairbhūṣitakaṃṭhakarṇavivare netrotthavaiśvānare |
daṃtitvakkṛtasuṃdarāṃbaradhare trailokyasāre hare
mokṣārthaṃ kuru cittavṛttimamalāmanyaistu kiṃ karmabhiḥ || 12 ||
kiṃ yānena dhanena vājikaribhiḥ prāptena rājyena kiṃ
kiṃ vā putrakalatramitrapaśubhirdehena gehena kim |
jñātvaitatkṣaṇabhaṃguraṃ sapadi re tyājyaṃ mano dūrataḥ
svātmārthaṃ guruvākyato bhaja bhaja śrīpārvatīvallabham || 13 ||
paurohityaṃ rajanicaritaṃ grāmaṇītvaṃ niyogo
māṭhāpatyaṃ hyanṛtavacanaṃ sākṣivādaḥ parānnam |
brahmadveṣaḥ khalajanaratiḥ prāṇināṃ nirdayatvaṃ
mā bhūdevaṃ mama paśupate janmajanmāṃtareṣu || 14 ||
āyurnaśyati paśyatāṃ pratidinaṃ yāti kṣayaṃ yauvanaṃ
pratyāyāṃti gatāḥ punarna divasāḥ kālo jagadbhakṣakaḥ |
lakṣmīstoyataraṃgabhaṃgacapalā vidyuccalaṃ jīvitaṃ
tasmānmāṃ śaraṇāgataṃ karuṇayā tvaṃ rakṣa rakṣādhunā || 15 ||
vaṃde devamumāpatiṃ suraguruṃ vaṃde jagatkāraṇaṃ
vaṃde pannagabhūṣaṇaṃ mṛgadharaṃ vaṃde paśūnāṃ patim |
vaṃde sūryaśaśāṃkavahninayanaṃ vaṃde mukuṃdapriyaṃ
vaṃde bhaktajanāśrayaṃ ca varadaṃ vaṃde śivaṃ śaṃkaram || 16 ||
gātraṃ bhasmasitaṃ sitaṃ ca hasitaṃ haste kapālaṃ sitaṃ
khaṭvāṃgaṃ ca sitaṃ sitaśca vṛṣabhaḥ karṇe site kuṃḍale |
gaṃgāphenasitā jaṭā paśupateścaṃdraḥ sito mūrdhani
so’yaṃ sarvasito dadātu vibhavaṃ pāpakṣayaṃ sarvadā || 17 ||
karacaraṇakṛtaṃ vākkāyajaṃ karmajaṃ vā
śravaṇanayanajaṃ vā mānasaṃ vā’parādham |
vihitamavihitaṃ vā sarvametatkṣamasva
śiva śiva karuṇābdhe śrīmahādeva śaṃbho || 18 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಮೊದಲಿಗೆ, ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ, ತಾಯಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಕಲ್ಮಷ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲ, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಹೊಲಸಿನ ನಡುವೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬೆಂಕಿ ನನ್ನನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಬೇಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುವ ಒಂದೊಂದು ನೋವನ್ನೂ ಯಾರು ತಾನೇ ಹೇಳಬಲ್ಲರು? ಶಿವನೇ, ಶಿವನೇ, ಶಿವನೇ, ಓ ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವನೇ, ಶಂಭುವೇ, ನನ್ನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.
At the very start, because of past deeds, impurity takes hold of me as I lie in my mother’s womb. Amid excrement, urine and filth, the fire of the belly scorches me without pause. Who could ever describe each pain that torments me there? O Shiva, Shiva, Shiva, O great god Mahadeva, Shambhu, may my fault be forgiven. - 2 ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖದ ಅತಿರೇಕದಿಂದ ದೇಹವೆಲ್ಲ ಕೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಳಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಎದೆಹಾಲಿಗಾಗಿ ಬಾಯಾರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಯಾವ ಹಿಡಿತವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಸಂಸಾರದ ಕೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ರಿಮಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದವು. ನಾನಾ ರೋಗಗಳ ನೋವಿನಿಂದ ಅಳುವಿಗೆ ವಶನಾಗಿ ನಾನು ಶಂಕರನನ್ನು ನೆನೆಯಲಿಲ್ಲ. ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು.
In childhood, from the excess of suffering, my body rolled in dirt and I thirsted for my mother’s milk. I had no control over my senses, and insects born of the grime of worldly life bit me. Overcome by crying from the pain of many ailments, I did not remember Shankara. Shiva, forgive me. - 3 ಬೆಳೆದು ಯೌವನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳೆಂಬ ಐದು ಹಾವುಗಳು ನನ್ನ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಿದವು. ನನ್ನ ವಿವೇಕ ನಾಶವಾಯಿತು, ಮಕ್ಕಳು, ಹಣ, ತರುಣಿಯರು ಇವುಗಳ ಸವಿಯ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋದೆ. ಅಯ್ಯೋ, ಮಾನ ಮತ್ತು ಗರ್ವಗಳನ್ನು ಏರಿ ಕುಳಿತ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಚಿಂತನೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು.
When I grew up and came into youth, the five serpents of the sense objects bit me at my vital points. My discernment was lost and I sank into the pleasures of children, wealth and young women. Alas, my heart, mounted high on pride and vanity, had no thought of Shiva. Shiva, forgive me. - 4 ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಚಲನೆ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ದೇಹ, ದೈವ ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ತಾಪಗಳು, ಬಂದೆರಗಿದ ರೋಗಗಳು, ಆಪ್ತರ ಅಗಲಿಕೆಗಳು, ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ದೇಹ ಸೊರಗಿತು, ನಾನು ತಿಳಿವಿಲ್ಲದ ದೀನನಾದೆ. ಆದರೂ ಸುಳ್ಳು ಮೋಹ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಯುತ್ತದೆ, ಧೂರ್ಜಟಿಯ ಧ್ಯಾನ ಅದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು.
In old age the working of my senses failed. Through the afflictions that come from the body, from the powers above and from other beings, through the illnesses that befell me and the loss of those close to me, my body wasted with troubles, and I became wretched and dull of understanding. Still my mind wanders in false delusion and longing, empty of meditation on Dhurjati. Shiva, forgive me. - 5 ಮುಂಜಾನೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ನಿನ್ನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ತರಲಿಲ್ಲ. ಪೂಜೆಗಾಗಿ ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನಿಂದ ಮುರಿಯದ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯೂ ತರಲಿಲ್ಲ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಕಮಲಗಳ ಮಾಲೆಯನ್ನಾಗಲಿ, ಗಂಧ ಮತ್ತು ಹೂಗಳನ್ನಾಗಲಿ ನಿನಗಾಗಿ ತರಲಿಲ್ಲ. ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು.
Having bathed at dawn, I did not bring Ganga water for your ritual bath. Not once did I bring whole bilva leaves from the deep forest for your worship. I did not bring for you a garland of lotuses blooming in the lake, nor sandal paste and flowers. Shiva, forgive me. - 6 ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ಬೆರೆಸಿದ ಹಾಲಿನಿಂದ, ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲದಿಂದ ನಾನು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಗಂಧ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಲಿಲ್ಲ, ಚಿನ್ನದ ಹೂಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ. ಧೂಪ, ಕರ್ಪೂರದ ದೀಪ, ಬಗೆಬಗೆಯ ರುಚಿಯ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು.
I never bathed the linga with milk mixed with honey and ghee, with curd and jaggery. I did not anoint it with sandal paste and the rest, nor worship it with flowers of gold. Nor did I offer incense, camphor lamps and food offerings of many flavours. Shiva, forgive me. - 7 ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಕಠಿಣವಾದ, ಲೋಪವಾದರೆ ದೋಷ ತರುವ ಸ್ಮಾರ್ತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ನನ್ನಿಂದ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ದ್ವಿಜರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದ, ವೇದಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಶ್ರೌತ ಕರ್ಮಗಳ ಮಾತೇನು? ವಿಚಾರದಿಂದ ತತ್ತ್ವವೇ ತಿಳಿಯದಿರುವಾಗ ಶ್ರವಣ, ಮನನಗಳ ನಂತರ ನಿದಿಧ್ಯಾಸನ ಮಾಡುವುದಾದರೂ ಏನನ್ನು? ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು.
I could not perform the smarta rites, difficult at every step and full of the risk of fault if anything is missed. What then to speak of the shrauta rites laid down for the twice-born, which follow the path of the Veda? When the truth is not known through enquiry, what is there to contemplate after hearing and reflection? Shiva, forgive me. - 8 ಶಿವನೆಂಬ ನಿನ್ನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹೇರಳವಾದ ಧನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಬಾಯಿಯಾದ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಕ್ಷಾವಧಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ವ್ರತ, ಜಪ, ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ರುದ್ರಜಪವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು.
With you, called Shiva, in my mind, I did not give generous wealth to brahmins. I did not pour oblations by the hundred thousand, with seed mantras, into the fire that is your mouth. I did no austerity on the bank of the Ganga with vows, japa and disciplines, nor did I chant the Rudra. Shiva, forgive me. - 9 ದಿಗಂಬರನಾಗಿ, ಸಂಗವಿಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಮೋಹದ ಕತ್ತಲೆ ಕಳೆದು, ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸಂಸಾರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಂದೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ, ಅಂತಹ ಯೋಗಿಯಾಗಿ ನಾನು ಎಂದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆ ನಿಂತ ಉನ್ಮನೀ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ನೆನೆಯಲಿಲ್ಲ. ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು.
Unclothed, pure through freedom from attachment, beyond the three gunas, the darkness of delusion gone, gaze fixed on the tip of the nose, knowing the nature of worldly life: never once did I behold you so. Or, never was I such a yogi. In the state beyond the mind, where its movement has ceased, I did not remember you, Shankara. Shiva, forgive me. - 10 ಕಮಲಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಪ್ರಣವದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಉಸಿರನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಶಾಂತವಾದ ಅಂತರಂಗವು ಲೀನವಾದಾಗ ತನ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ತೋರುವ, ಶಿವನೆಂಬ ದಿವ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ, ಲಿಂಗದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ವೇದದ ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ದೇಹಗಳಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶಂಕರನನ್ನು ನಾನು ನೆನೆಯಲಿಲ್ಲ. ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು.
Seated in the lotus posture, with the breath filled with Om held still in the subtle channel, when the calm inner mind dissolves, I did not remember Shankara, who dwells in all bodies: in that divine form called Shiva whose glory then shines forth, at the tip of the linga, in the great sayings of the Veda. Shiva, forgive me. - 11 ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯನಾದ, ವೇದಾಂತದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ, ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಸತ್ಯನಾದ, ಶಾಂತಸ್ವರೂಪನಾದ, ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಕಮಲಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅರಿಯಲಾಗುವ, ಎಚ್ಚರ, ಕನಸು, ನಿದ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಂತಿರುವ ಶಂಕರನನ್ನು ನಾನು ನೆನೆಯಲಿಲ್ಲ. ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು.
I did not remember Shankara, dear to the heart, to be known through Vedanta, shining in the lotus of the heart like a rising light, the truth, peace itself, known only within the lotus clusters of the minds of all sages, who stands beyond the three gunas through waking, dream and deep sleep. Shiva, forgive me. - 12 ಚಂದ್ರನಿಂದ ಬೆಳಗುವ ಶಿಖೆಯುಳ್ಳ, ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಸುಟ್ಟ, ಗಂಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಶಂಕರನಲ್ಲಿ, ಸರ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಕೊರಳು ಮತ್ತು ಕಿವಿಗಳುಳ್ಳ, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಹೊರಡುವ, ಆನೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉಟ್ಟ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸಾರವಾದ ಹರನಲ್ಲಿ, ಓ ಮನಸ್ಸೇ, ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸು. ಬೇರೆ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
On Shankara, whose crest shines with the moon, who destroyed Kama and bears the Ganga, whose neck and ears are adorned with serpents, from whose eye fire springs, who wears the elephant hide as a fine garment, on Hara, the essence of the three worlds: there, O mind, for the sake of liberation, settle your thoughts in purity. What use are other rites? - 13 ವಾಹನಗಳಿಂದ, ಹಣದಿಂದ, ಕುದುರೆ ಆನೆಗಳಿಂದ ಏನು? ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಏನು? ಮಗ, ಹೆಂಡತಿ, ಗೆಳೆಯರು, ಪಶುಗಳು, ದೇಹ, ಮನೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಏನು? ಇವೆಲ್ಲ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒಡೆದುಹೋಗುವಂಥವು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಓ ಮನಸ್ಸೇ, ಈಗಲೇ ಇವನ್ನು ದೂರ ಬಿಡು. ನಿನ್ನ ಆತ್ಮದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ, ಗುರುವಿನ ಮಾತಿನಂತೆ, ಪಾರ್ವತೀಪತಿಯನ್ನು ಭಜಿಸು, ಭಜಿಸು.
What use are carriages, wealth, horses and elephants? What use is a kingdom won? What use are son, wife, friends, cattle, body and house? Knowing all this breaks in a moment, O mind, let it go far from you at once. For your own true good, as the guru teaches, worship, worship the beloved of Parvati. - 14 ಪುರೋಹಿತ ವೃತ್ತಿ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಬದುಕು, ಊರಿನ ಮುಖಂಡತನ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಆಜ್ಞೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಸೇವೆ, ಮಠದ ಆಡಳಿತ, ಸುಳ್ಳು ಮಾತು, ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿ, ಪರರ ಅನ್ನ, ವೇದ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದ್ವೇಷ, ದುಷ್ಟರ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ, ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು: ಪಶುಪತಿಯೇ, ಇವು ಯಾವ ಜನ್ಮದಲ್ಲೂ ನನಗೆ ಬಾರದಿರಲಿ.
The trade of a hired priest, a life of roaming by night, the headship of a village, service under another’s command, the running of a monastery, lying, false witness, living on others’ food, hatred of the Veda or of brahmins, delight in the company of the wicked, cruelty to living beings: Pashupati, may none of these be mine in any birth. - 15 ನೋಡನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆಯುಸ್ಸು ಕಳೆಯುತ್ತದೆ, ಯೌವನ ದಿನದಿನವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ದಿನಗಳು ಮತ್ತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾಲವು ಜಗತ್ತನ್ನೇ ನುಂಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪತ್ತು ನೀರಿನ ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲ, ಜೀವನ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಕ್ಷಣಿಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶರಣು ಬಂದಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಈಗಲೇ ಕಾಪಾಡು, ಕಾಪಾಡು.
Life wastes away even as we watch, and youth declines day by day. Days that are gone do not return, and time devours the world. Fortune is fickle as a breaking wave, and life is as brief as lightning. So protect me now with compassion, protect me, for I have come to you for refuge. - 16 ಉಮಾಪತಿಯೂ ದೇವತೆಗಳ ಗುರುವೂ ಆದ ದೇವನಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಕಾರಣನಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ, ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದವನಿಗೆ, ಜೀವಿಗಳ ಒಡೆಯನಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿಗಳೇ ಕಣ್ಣುಗಳಾಗಿರುವವನಿಗೆ, ಮುಕುಂದನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನಿಗೆ, ಭಕ್ತರ ಆಶ್ರಯನೂ ವರದನೂ ಆದವನಿಗೆ, ಶಿವನಾದ ಶಂಕರನಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.
I bow to the god who is Uma’s lord and teacher of the gods, I bow to the cause of the world. I bow to him who wears serpents as ornaments and holds a deer, to the lord of all beings. I bow to him whose eyes are the sun, the moon and fire, to him who is dear to Mukunda, to the refuge of devotees and giver of boons, to Shiva, Shankara. - 17 ಅವನ ದೇಹ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಬೆಳ್ಳಗೆ, ನಗು ಬೆಳ್ಳಗೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಕಪಾಲ ಬೆಳ್ಳಗೆ, ಖಟ್ವಾಂಗವೂ ಬೆಳ್ಳಗೆ, ವೃಷಭ ಬೆಳ್ಳಗೆ, ಕಿವಿಯ ಕುಂಡಲಗಳು ಬೆಳ್ಳಗೆ. ಪಶುಪತಿಯ ಜಟೆ ಗಂಗೆಯ ನೊರೆಯಿಂದ ಬೆಳ್ಳಗೆ, ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಚಂದ್ರ ಬೆಳ್ಳಗೆ. ಹೀಗೆ ಸರ್ವವೂ ಬಿಳುಪಾಗಿರುವ ಅವನು ಸದಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಪಾಪನಾಶವನ್ನೂ ಕೊಡಲಿ.
His body is white with ash, his smile is white, the skull in his hand is white, the khatvanga staff is white, the bull is white, and the rings in his ears are white. Pashupati’s matted hair is white with the foam of the Ganga, and the moon on his head is white. May he who is white in everything always grant prosperity and the end of sin. - 18 ಕೈಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಮಾತು ಅಥವಾ ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂದ, ಕಿವಿ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆದ, ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧ, ವಿಹಿತವಾದ ಕರ್ಮದಲ್ಲಾಗಲಿ ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಕರ್ಮದಲ್ಲಾಗಲಿ ಆದ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸು. ಶಿವನೇ, ಶಿವನೇ, ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವನೇ, ಶಂಭುವೇ.
Whatever fault I have committed with hands or feet, born of speech or body or of action, through ears or eyes, or in the mind, whether in what is enjoined or in what is forbidden: forgive all of it. O Shiva, Shiva, ocean of compassion, great god Mahadeva, Shambhu.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪರಂಪರೆ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಕೊನೆಯ ಸಾಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಗರ್ಭ, ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ, ಮುಪ್ಪು ಎಂಬ ಬದುಕಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. 5 ರಿಂದ 8 ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿನ ಲೋಪಗಳನ್ನು, 9 ರಿಂದ 11 ಯೋಗ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈ ಹನ್ನೊಂದೂ ಉದ್ದವಾದ ಸ್ರಗ್ಧರಾ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಕ್ಷಂತವ್ಯೋ ಮೇಽಪರಾಧಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವ ಭೋಃ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಶಂಭೋ ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿಯಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟು, ನಂತರ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಶಿವನೇ, ಕ್ಷಮಿಸು ಎಂದಿದ್ದೇವೆ.
Tradition ascribes this hymn to Shri Shankaracharya, and the colophon in the collections says so too. The first four verses pass through the stages of life: womb, childhood, youth and old age. Verses 5 to 8 name lapses in worship and ritual, and 9 to 11 lapses in yoga and meditation. These eleven are in the long sragdhara metre and end with the refrain kṣantavyo me’parādhaḥ śiva śiva śiva bhoḥ śrīmahādeva śambho. We give its full meaning in verse 1 and then shorten it to Shiva, forgive me.
ನಂತರದ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವಿ ಇಲ್ಲ. 12, 13 ಮತ್ತು 15 ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಮಂದಾಕ್ರಾಂತಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ 14ನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಯಾವ ಜನ್ಮದಲ್ಲೂ ತನಗೆ ಬಾರದಿರಲಿ ಎಂದು ಭಕ್ತನು ಬೇಡುವ ವೃತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಡತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ. ಇವು ಅವನು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆದರುವ ವಿಷಯಗಳು, ಅವನ ಕಾಲದ ರೀತಿನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದವು. ಅವನ್ನು ನಾವು ಸರಳವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೇವೆ.
The later verses have no refrain. Verses 12, 13 and 15, in shardulavikridita, counsel the mind. Verse 14, in mandakranta, lists the trades and habits the devotee asks never to fall into in any birth. These are things the speaker fears for himself, said in the conventions of his time, and we have translated them plainly.
ನಾವು ಮೊದಲ 15 ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರನಿಧಿ ಪಾಠದಿಂದ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ 16 ರಿಂದ 18ನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಂ ಪಾಠದಿಂದ ಸೇರಿಸಿದ್ದೇವೆ: ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಂದೇ ದೇವಮುಮಾಪತಿಂ, ಶಿವನ ಎಲ್ಲವೂ ಬಿಳುಪು ಎನ್ನುವ ಗಾತ್ರಂ ಭಸ್ಮಸಿತಂ, ಮತ್ತು ಮಾಲಿನೀ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಕರಚರಣಕೃತಂ ವಾ. ಹಲವು ಮುದ್ರಣಗಳು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಕರಚರಣಕೃತಂ ವಾ ಶ್ಲೋಕದಿಂದಲೇ ಮುಗಿಸುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಮ್ಮ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಕರಚರಣಕೃತಂ ವಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುಟವಾಗಿಯೂ ಇದೆ.
We give the first 15 verses from the ಸ್ತೋತ್ರನಿಧಿ text. Verses 16 to 18, which most printed editions carry, we add from ವಿಜ್ಞಾನಂ: the well-known vande devam umāpatim, gātraṃ bhasmasitam, in which everything about Shiva is white, and karacaraṇakṛtaṃ vā in the malini metre. Many printings close the hymn with karacaraṇakṛtaṃ vā, and some add one more verse. This verse is also on our site as a page of its own, ಕರಚರಣಕೃತಂ ವಾ.
ಆವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 12ನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಮಲಾಂ ಬದಲು ಅಚಲಾಂ, 13ರಲ್ಲಿ ಭಜ ಮನ). ನಾವು ಸ್ತೋತ್ರನಿಧಿ ಪಾಠವನ್ನೇ ಉಳಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಕೆಲವು ಮುದ್ರಣ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ: 1ರಲ್ಲಿ ಕಥಯತಿ ಬದಲು ಕ್ವಥಯತಿ (ಬೇಯಿಸುತ್ತದೆ), 5ರಲ್ಲಿ ಗಂಧಪುಷ್ಪೈಃ, 7ರಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವೇಽಜ್ಞಾತೇ, 18ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಸ್ವ. ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಪಿಪಾಸುರ್ ಎಂಬ ಪದ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದ ಜಾಠರೋ ಜಾತವೇದಾಃ ಎಂದರೆ ತಾಯಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಜಠರಾಗ್ನಿ.
Editions differ in a number of words (for example acalām for amalām in verse 12, and bhaja mana in verse 13). We keep the Stotranidhi text. We have corrected a few misprints: kvathayati, scorches, for kathayati in verse 1, gandhapuṣpaiḥ in verse 5, tattve’jñāte in verse 7 and kṣamasva in verse 18. In verse 2 the word pipāsur is split across two lines, as in the source. In verse 1, jāṭharo jātavedāḥ is the digestive fire of the mother’s belly.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿನ ಹಾಳೆಗಳು ಗೊತ್ತಾಗದಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಕಳೆದ ದಿನಗಳು ಮತ್ತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಹೇಳುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅನುಭವವೇ. ಆದರೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಆ ಸತ್ಯದಿಂದ ಹತಾಶೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾಡದೆ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಈಗಲೇ ಕಾಪಾಡು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
The pages of a kitchen wall calendar turn without our noticing. When this hymn says that days gone do not return, it speaks to what we all know. Yet it does not turn that truth into despair. It honestly admits what was left undone, and asks for help now.
ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ, ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟ. ಆದರೂ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವ ಧೈರ್ಯ ಬಂದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಲವರು ಬಲ್ಲರು.
It is hard to admit a fault, and harder still to name the faults of a whole life one by one. Yet many know that when the courage to ask forgiveness comes, the mind grows lighter.