ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರೀ ಶ್ಲೋಕ 6 – ಅರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)

ಧನುಃ ಪೌಷ್ಪಂ ಮೌರ್ವೀ         ಮಧುಕರಮಯೀ ಪಂಚ ವಿಶಿಖಾಃ
ವಸಂತಃ ಸಾಮಂತೋ         ಮಲಯಮರುದಾಯೋಧನರಥಃ ।
ತಥಾಪ್ಯೇಕಃ ಸರ್ವಂ         ಹಿಮಗಿರಿಸುತೇ ಕಾಮಪಿ ಕೃಪಾಂ
ಅಪಾಂಗಾತ್ತೇ ಲಬ್ಧ್ವಾ         ಜಗದಿದ-ಮನಂಗೋ ವಿಜಯತೇ ॥ 6 ॥

ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)

धनुः पौष्पं मौर्वी        मधुकरमयी पञ्च विशिखाः
वसन्तः सामन्तो        मलयमरुदायोधनरथः ।
तथाप्येकः सर्वं        हिमगिरिसुते कामपि कृपां
अपाङ्गात्ते लब्ध्वा        जगदिदमनङ्गो विजयते ॥ 6 ॥

ಶ್ಲೋಕ (IAST)

dhanuḥ pauṣpaṃ maurvī        madhukaramayī pañca viśikhāḥ
vasantaḥ sāmanto        malayamarudāyodhanarathaḥ |
tathāpyekaḥ sarvaṃ        himagirisute kāmapi kṛpāṃ
apāṅgātte labdhvā        jagadidamanaṅgo vijayate || 6 ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

• ಧನುಃ (धनुः, dhanuḥ) = ಬಿಲ್ಲು (the bow)
• ಪೌಷ್ಪಂ (पौष्पं, pauṣpaṃ) = ಹೂವಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದು (made of flowers)
• ಮೌರ್ವೀ (मौर्वी, maurvī) = ಬಿಲ್ಲಿನ ನಾಣು (the bowstring)
• ಮಧುಕರಮಯೀ (मधुकरमयी, madhukaramayī) = ದುಂಬಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು (made of honey-bees)
• ಪಂಚ ವಿಶಿಖಾಃ (पञ्च विशिखाः, pañca viśikhāḥ) = ಐದು ಬಾಣಗಳು (the five arrows)
• ವಸಂತಃ (वसन्तः, vasantaḥ) = ವಸಂತ ಋತು (the spring season)
• ಸಾಮಂತಃ (सामन्तः, sāmantaḥ) = ಜೊತೆ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಮಂತ (his one vassal)
• ಮಲಯಮರುತ್ (मलयमरुत्, malayamarut) = ಮಲಯ ಪರ್ವತದ ತಂಗಾಳಿ (the breeze off the Malaya hills)
• ಆಯೋಧನರಥಃ (आयोधनरथः, āyodhanarathaḥ) = ಯುದ್ಧದ ರಥ (the war chariot)
• ತಥಾಪಿ (तथापि, tathāpi) = ಹಾಗಿದ್ದರೂ (even so)
• ಏಕಃ (एकः, ekaḥ) = ಒಬ್ಬಂಟಿಗನಾಗಿ (alone, unaided)
• ಸರ್ವಂ (सर्वं, sarvaṃ) = ಇಡೀ (the whole of)
• ಹಿಮಗಿರಿಸುತೇ (हिमगिरिसुते, himagirisute) = ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳೇ (O daughter of the snow mountain)
• ಕಾಮಪಿ ಕೃಪಾಂ (कामपि कृपां, kāmapi kṛpāṃ) = ವರ್ಣಿಸಲಾಗದ ಕರುಣೆಯನ್ನು (some grace beyond describing)
• ಅಪಾಂಗಾತ್ ತೇ (अपाङ्गात् ते, apāṅgāt te) = ನಿನ್ನ ಕುಡಿನೋಟದಿಂದ (from your sidelong glance)
• ಲಬ್ಧ್ವಾ (लब्ध्वा, labdhvā) = ಪಡೆದು (having received)
• ಜಗತ್ ಇದಂ (जगत् इदं, jagat idaṃ) = ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು (this world)
• ಅನಂಗಃ (अनङ्गः, anaṅgaḥ) = ದೇಹವಿಲ್ಲದ ಮನ್ಮಥನು (Ananga, the bodiless one)
• ವಿಜಯತೇ (विजयते, vijayate) = ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ (conquers)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳೇ, ಮನ್ಮಥನ ಸರಂಜಾಮುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡು: ಬಿಲ್ಲು ಹೂವಿನದು, ಅದರ ಹೆದೆ ದುಂಬಿಗಳ ಸಾಲು, ಬಾಣಗಳು ಬರೀ ಐದು ಹೂವುಗಳು. ವಸಂತನೊಬ್ಬನೇ ಅವನ ಸಾಮಂತ, ಅವನ ರಥವೆಂದರೆ ಮಲಯ ಪರ್ವತದ ತಂಗಾಳಿ. ಇಷ್ಟು ಕನಿಕರಯುಕ್ತ ಸಲಕರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ದೇಹವೇ ಇಲ್ಲದ ಆ ಅನಂಗ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತರೂ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನಿನ್ನ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಹ, ವರ್ಣಿಸಲಾಗದ ಆ ನಿನ್ನ ಕರುಣೆಯೊಂದೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

O daughter of the snow mountain! Kamadeva’s bow is made of flowers, its string is a row of honey-bees, and his arrows number only five. Spring alone is his vassal, and the soft breeze off the Malaya hills is his war chariot. With nothing but this, and with no body of his own, the bodiless Ananga stands alone and still conquers the entire world. The one thing he has obtained is some indescribable grace from the corner of your eye.