ಯತಿ ಪಂಚಕಂ, ಅಥವಾ ಕೌಪೀನ ಪಂಚಕಂ, ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತುತಿ. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯ ಬದುಕನ್ನು ಇದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ “ಕೌಪೀನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಧರಿಸಿದವರೇ ನಿಜವಾದ ಭಾಗ್ಯವಂತರು” ಎಂಬ ಸಾಲಿನಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
The Yati Panchakam, also called the Kaupina Panchakam, is a short hymn of five verses. It describes the life of a renunciant established in knowledge of the Self. Every verse ends with the line “those who wear only a loincloth are the truly fortunate”.
ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಾಠವನ್ನು ಮೂರು ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟು, ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಫಲಶ್ರುತಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Tradition ascribes it to Shri Shankaracharya. We give the text in three scripts and explain each verse and the closing phalashruti.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ವೇದಾಂತವಾಕ್ಯೇಷು ಸದಾ ರಮಂತಃ
ಭಿಕ್ಷಾನ್ನಮಾತ್ರೇಣ ಚ ತುಷ್ಟಿಮಂತಃ ।
ವಿಶೋಕಮಂತಃಕರಣೇ ರಮಂತಃ
ಕೌಪೀನವಂತಃ ಖಲು ಭಾಗ್ಯವಂತಃ ॥ 1 ॥
ಮೂಲಂ ತರೋಃ ಕೇವಲಮಾಶ್ರಯಂತಃ
ಪಾಣಿದ್ವಯಂ ಭೋಕ್ತುಮಮಂತ್ರಯಂತಃ ।
ಶ್ರಿಯಂ ಚ ಕಂಥಾಮಿವ ಕುತ್ಸಯಂತಃ
ಕೌಪೀನವಂತಃ ಖಲು ಭಾಗ್ಯವಂತಃ ॥ 2 ॥
ದೇಹಾದಿಭಾವಂ ಪರಿಮಾರ್ಜಯಂತಃ
ಆತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನ್ಯವಲೋಕಯಂತಃ ।
ನಾಂತಂ ನ ಮಧ್ಯಂ ನ ಬಹಿಃ ಸ್ಮರಂತಃ
ಕೌಪೀನವಂತಃ ಖಲು ಭಾಗ್ಯವಂತಃ ॥ 3 ॥
ಸ್ವಾನಂದಭಾವೇ ಪರಿತುಷ್ಟಿಮಂತಃ
ಸಂಶಾಂತಸರ್ವೇಂದ್ರಿಯದೃಷ್ಟಿಮಂತಃ ।
ಅಹರ್ನಿಶಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಯೇ ರಮಂತಃ
ಕೌಪೀನವಂತಃ ಖಲು ಭಾಗ್ಯವಂತಃ ॥ 4 ॥
ಬ್ರಹ್ಮಾಕ್ಷರಂ ಪಾವನಮುಚ್ಚರಂತಃ
ಪತಿಂ ಪಶೂನಾಂ ಹೃದಿ ಭಾವಯಂತಃ ।
ಭಿಕ್ಷಾಶನಾ ದಿಕ್ಷು ಪರಿಭ್ರಮಂತಃ
ಕೌಪೀನವಂತಃ ಖಲು ಭಾಗ್ಯವಂತಃ ॥ 5 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ಕೌಪೀನಪಂಚರತ್ನಸ್ಯ ಮನನಂ ಯಾತಿ ಯೋ ನರಃ ।
ವಿರಕ್ತಿಂ ಧರ್ಮವಿಜ್ಞಾನಂ ಲಭತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ 6 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
वेदांतवाक्येषु सदा रमंतः
भिक्षान्नमात्रेण च तुष्टिमंतः ।
विशोकमंतःकरणे रमंतः
कौपीनवंतः खलु भाग्यवंतः ॥ 1 ॥
मूलं तरोः केवलमाश्रयंतः
पाणिद्वयं भोक्तुममंत्रयंतः ।
श्रियं च कंथामिव कुत्सयंतः
कौपीनवंतः खलु भाग्यवंतः ॥ 2 ॥
देहादिभावं परिमार्जयंतः
आत्मानमात्मन्यवलोकयंतः ।
नांतं न मध्यं न बहिः स्मरंतः
कौपीनवंतः खलु भाग्यवंतः ॥ 3 ॥
स्वानंदभावे परितुष्टिमंतः
संशांतसर्वेंद्रियदृष्टिमंतः ।
अहर्निशं ब्रह्मणि ये रमंतः
कौपीनवंतः खलु भाग्यवंतः ॥ 4 ॥
ब्रह्माक्षरं पावनमुच्चरंतः
पतिं पशूनां हृदि भावयंतः ।
भिक्षाशना दिक्षु परिभ्रमंतः
कौपीनवंतः खलु भाग्यवंतः ॥ 5 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
कौपीनपंचरत्नस्य मननं याति यो नरः ।
विरक्तिं धर्मविज्ञानं लभते नात्र संशयः ॥ 6 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
vedāṃtavākyeṣu sadā ramaṃtaḥ
bhikṣānnamātreṇa ca tuṣṭimaṃtaḥ |
viśokamaṃtaḥkaraṇe ramaṃtaḥ
kaupīnavaṃtaḥ khalu bhāgyavaṃtaḥ || 1 ||
mūlaṃ taroḥ kevalamāśrayaṃtaḥ
pāṇidvayaṃ bhoktumamaṃtrayaṃtaḥ |
śriyaṃ ca kaṃthāmiva kutsayaṃtaḥ
kaupīnavaṃtaḥ khalu bhāgyavaṃtaḥ || 2 ||
dehādibhāvaṃ parimārjayaṃtaḥ
ātmānamātmanyavalokayaṃtaḥ |
nāṃtaṃ na madhyaṃ na bahiḥ smaraṃtaḥ
kaupīnavaṃtaḥ khalu bhāgyavaṃtaḥ || 3 ||
svānaṃdabhāve parituṣṭimaṃtaḥ
saṃśāṃtasarveṃdriyadṛṣṭimaṃtaḥ |
aharniśaṃ brahmaṇi ye ramaṃtaḥ
kaupīnavaṃtaḥ khalu bhāgyavaṃtaḥ || 4 ||
brahmākṣaraṃ pāvanamuccaraṃtaḥ
patiṃ paśūnāṃ hṛdi bhāvayaṃtaḥ |
bhikṣāśanā dikṣu paribhramaṃtaḥ
kaupīnavaṃtaḥ khalu bhāgyavaṃtaḥ || 5 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
kaupīnapaṃcaratnasya mananaṃ yāti yo naraḥ |
viraktiṃ dharmavijñānaṃ labhate nātra saṃśayaḥ || 6 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಆನಂದಿಸುವವರು, ಭಿಕ್ಷೆಯ ಅನ್ನ ಮಾತ್ರದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದವರು, ಶೋಕವಿಲ್ಲದ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವರು. ಕೌಪೀನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಇಂಥವರೇ ನಿಜವಾದ ಭಾಗ್ಯವಂತರು.
They ever delight in the sentences of the Upanishads, are content with food received as alms alone, and rejoice in a mind free of sorrow. Such people, wearing only a loincloth, are truly the fortunate ones. - 2 ಮರದ ಬುಡವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿದವರು, ಊಟಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನೇ ಪಾತ್ರೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವವರು, ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತೇಪೆ ಹಾಕಿದ ಕೌದಿಯಂತೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವವರು. ಕೌಪೀನಧಾರಿಗಳಾದ ಇವರೇ ಭಾಗ್ಯವಂತರು.
They take the foot of a tree as their only shelter, use their two hands as the bowl to eat from, and spurn wealth as if it were a patched quilt. These, in their loincloth, are the fortunate ones. - 3 ದೇಹ ಮೊದಲಾದವುಗಳೇ ತಾನು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವವರು, ಆತ್ಮನನ್ನು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣುವವರು, ಕೊನೆ, ಮಧ್ಯ, ಹೊರಗು ಯಾವುದನ್ನೂ ನೆನೆಯದವರು. ಕೌಪೀನಧಾರಿಗಳಾದ ಇವರೇ ಭಾಗ್ಯವಂತರು.
They wipe away the sense of being the body and the rest, see the Self in the Self, and think of no end, no middle and no outside. These, in their loincloth, are the fortunate ones. - 4 ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರು, ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನೋಟವೂ ಶಾಂತವಾದವರು, ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವರು. ಕೌಪೀನಧಾರಿಗಳಾದ ಇವರೇ ಭಾಗ್ಯವಂತರು.
They are fully content in the bliss of their own Self, with the outward reach of every sense stilled, and they delight in Brahman day and night. These, in their loincloth, are the fortunate ones. - 5 ಪಾವನವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಕ್ಷರವನ್ನು (ಓಂಕಾರವನ್ನು) ಉಚ್ಚರಿಸುವವರು, ಜೀವಿಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಪಶುಪತಿಯನ್ನು (ಶಿವನನ್ನು) ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವವರು, ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು. ಕೌಪೀನಧಾರಿಗಳಾದ ಇವರೇ ಭಾಗ್ಯವಂತರು.
They utter the purifying syllable of Brahman, Om, meditate in the heart on Pashupati, Shiva, the lord of all beings, and wander in every direction living on alms. These, in their loincloth, are the fortunate ones. - 6 ಈ ಕೌಪೀನ ಪಂಚರತ್ನವನ್ನು ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನು ಮನನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ ಅವನು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನೂ ಧರ್ಮದ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Whoever reflects on these five gems on the loincloth gains dispassion and knowledge of dharma. Of this there is no doubt.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ನಾವು ಬಳಸಿದ ಸ್ತೋತ್ರನಿಧಿಯ ಪಾಠದ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ರಚನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಅದ್ವೈತ ಪರಂಪರೆ ಇದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಆಧಾರ ಕಡಿಮೆ.
The colophon of the stotranidhi.com text we follow names it a work of Shri Shankara Bhagavatpada. The Advaita tradition accepts it as such, though firm evidence for the authorship is thin.
ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳೂ ಉಪಜಾತಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಒಂದೇ ಪಲ್ಲವಿಯ ಸಾಲಿನಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ಅನುಷ್ಟುಭ್ ಶ್ಲೋಕ ಫಲಶ್ರುತಿ. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಲ್ಲ, ನಾವು ಅದನ್ನು ಆರನೆಯದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದೇವೆ.
All five verses are in the Upajati metre and close with the same refrain. The final Anushtubh verse is the phalashruti. It is unnumbered in the source, and we number it six.
ನಾವು ಮೂಲದ ಪಾಠವನ್ನೇ ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಬೇರೆ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಮಂತಃ ಬದಲಿಗೆ ವೃತ್ತಿಮಂತಃ ಎಂಬ ಪಾಠವಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಕೆಲವೆಡೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಹಮಸ್ಮೀತಿ ವಿಭಾವಯಂತಃ (“ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ” ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುವವರು) ಎಂದಿದೆ, ಮೂರನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷಾಶನೋ ಎಂಬ ಪಾಠವೂ ಇದೆ.
We print the text of our source. Other printings read vṛttimantaḥ for dṛṣṭimantaḥ in the fourth verse. Some also give the second line of the fifth verse as brahmāham asmīti vibhāvayantaḥ (“contemplating ‘I am Brahman'”), and the third line with bhikṣāśano.
ದೇಹವಲ್ಲದ ಆತ್ಮದ ಅನುಭವವನ್ನು ಇದೇ ಪರಂಪರೆಯ ನಿರ್ವಾಣ ಷಟ್ಕಂ ಕೂಡ ಹಾಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನ್ನೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಓದಬಹುದು.
The Nirvana Shatkam, from the same tradition, sings of the same experience of the Self beyond the body. The two can be read together.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾರೆ, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಚೀಲ, ಅಷ್ಟು ಸಾಕು. ಗಾಡಿ ಬಂದಾಗ ಅವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಎದ್ದು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.
In a railway waiting room some people carry very little, one small bag and nothing more. When the train comes, they simply rise and go.
ಗೃಹಸ್ಥರಾದ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಹೊಗಳುವ ಹಗುರತನ ಮನಸ್ಸಿನದು. ಯಾವುದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಆಗಾಗ ನೋಡಿಕೊಂಡರೆ ಆ ಹಗುರತನದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ ನಮಗೂ ದಕ್ಕಬಹುದು.
Those of us who run households will always have luggage. But the lightness this hymn praises belongs to the mind. If we now and then look at what we truly need to carry, a little of that lightness may come our way too.