ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮನುಷ್ಯರ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ತೊಳಲಾಟಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ದೇಹದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಮದ್ದಿದೆ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿದೆ. ಆದರೆ, ಆ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿಗೆ? ಅಲ್ಲಿನ ತಳಮಳ, ಆತಂಕ, ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಳಿ ನೇರವಾದ ಔಷಧಗಳಿಲ್ಲ.
ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹಲವು ಸಂಗತಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡುವ ಎಷ್ಟೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿವೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವಿದೆ:
ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯೋ ವಿಷ್ಣುಃ
ಅಭಿಷೇಕಪ್ರಿಯೋ ಶಿವಃ
ಅರ್ಚನಪ್ರಿಯಾ ದೇವೀ
ನೈವೇದ್ಯಪ್ರಿಯೋ ಗಣೇಶ್ವರಃ
ನಮಸ್ಕಾರಪ್ರಿಯೋ ಸೂರ್ಯಃ
ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಮಾನಸಿಕ ಸತ್ಯಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ‘ಪ್ರಿಯ ಪಂಚಕ’ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾವಾವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಕೇತ.
ವಿಷ್ಣು ಸ್ಥಿತಿಕರ್ತ. ಬದುಕನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವವನು. ಬದುಕು ಸುಂದರವಾಗಿರಬೇಕು, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಶಿಸ್ತು, ಸೌಂದರ್ಯ, ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೇ ಆತನಿಗೆ ‘ಅಲಂಕಾರ’ ಪ್ರಿಯ.
ಶಿವ ಲಯಕರ್ತ. ಆತನಿಗೆ ಇಂಥ ಯಾವ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಚೊಂಬು ನೀರು ಸುರಿದರೆ ಸಾಕು. ‘ಅಭಿಷೇಕ’ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು, ಕಲ್ಮಶವನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
ದೇವಿಗೆ ‘ಅರ್ಚನೆ’ ಪ್ರಿಯ. ದೇವಿಯೆಂದರೆ ಶಕ್ತಿ, ಚೈತನ್ಯ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಮವನ್ನೂ ಹೇಳಿ ಕುಂಕುಮವನ್ನೋ, ಹೂವನ್ನೋ ಏರಿಸುವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯೇ ಶಕ್ತಿ.
ಗಣೇಶನಿಗೆ ‘ನೈವೇದ್ಯ’ ಪ್ರಿಯ. ಬದುಕಿನ ತೃಪ್ತಿ, ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ಸಂಭ್ರಮ ಗಣೇಶನ ನೈವೇದ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.
ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನಾವೇನು ಕೊಟ್ಟರೂ ಸಾಲದು. ಆತ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕು, ಉಷ್ಣ ನೀಡುವವನು. ಆತನಿಗೆ ಕೇವಲ ತಲೆಬಾಗಿ ಮಾಡುವ ‘ನಮಸ್ಕಾರ’ ಪ್ರಿಯ. ಇದು ನಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವವನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಮಾನಸಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದೇ ತರಹ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆತಂಕ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜಿಗುಪ್ಸೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಗಾಧವಾದ ಶೂನ್ಯತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಬರುವ ಎಷ್ಟೋ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲೆ.
ಆಗ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಾವೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಬದುಕಿನ ಜಂಜಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿದಾಗ, ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ಶಿಸ್ತು. ಆಗ ‘ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ’ದ ಮೊರೆ ಹೋಗುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಅದರ ಲಯಬದ್ಧವಾದ ಪಠಣ ಅಥವಾ ಶ್ರವಣ, ಮನಸ್ಸಿನ ಏರುಪೇರಾದ ಬಡಿತವನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬದುಕು ಬಹಳ ನೀರಸ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಉತ್ಸಾಹವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಜಡತೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಂದು ‘sparkle’ ಬೇಕು. ಒಂದು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯದ ಕಿಡಿ ಬೇಕು. ಆಗ ‘ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ’ದತ್ತ ಹೊರಳಬೇಕು. ಅದರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿ, ಸ್ತ್ರೀ ತತ್ವದ ಆರಾಧನೆ, ಮಂಕಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ನರನಾಡಿಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ, ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗಲೋ, ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಅರಿವಾದಾಗಲೋ, ಅಥವಾ ಬದುಕಿನ ನಶ್ವರತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚಿದಾಗಲೋ ಒಂದು ಬಗೆಯ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಮಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ‘ವೈರಾಗ್ಯ’ದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋಗುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇರುವುದರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹಗುರಾಗುವುದು. ಇಂಥ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ‘ಶಿವ ಸಹಸ್ರನಾಮ’ ಜೊತೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಲಯಕರ್ತನ ಧ್ಯಾನ, ಅನಗತ್ಯವಾದ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಎಷ್ಟೊಂದು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಾಕ್ಷಿ. ಔಷಧಗಳು ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ವಾಸಿಮಾಡಿದರೆ, ಈ ಬಗೆಯ ಆಂತರಿಕ ಎಚ್ಚರಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಸ್ವಸ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಯಾವ ಪ್ರಿಯ, ಯಾವ ನಾಮ ಎನ್ನುವುದು ಆಯಾ ಕ್ಷಣದ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಬೇಡಿಕೆಯಷ್ಟೇ.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ