ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯದಾ ತೇ ಮೋಹಕಲಿಲಂ ಬುದ್ಧಿರ್ವ್ಯತಿತರಿಷ್ಯತಿ।
ತದಾ ಗಂತಾಸಿ ನಿರ್ವೇದಂ ಶ್ರೋತವ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಚ ॥ 52 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति।
तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ॥ 52 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati|
tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca || 52 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯದಾ (यदा, yadā) = ಯಾವಾಗ (when)
- ತೇ (ते, te) = ನಿನ್ನ (your)
- ಮೋಹಕಲಿಲಮ್ (मोहकलिलम्, mohakalilam) = ಮೋಹವೆಂಬ ದಟ್ಟ ಕಾಡನ್ನು (the thicket of delusion)
- ಬುದ್ಧಿಃ (बुद्धिः, buddhiḥ) = ಬುದ್ಧಿ (understanding)
- ವ್ಯತಿತರಿಷ್ಯತಿ (व्यतितरिष्यति, vyatitariṣyati) = ದಾಟುತ್ತದೆಯೋ (will cross over)
- ತದಾ (तदा, tadā) = ಆಗ (then)
- ಗಂತಾಸಿ (गन्तासि, gantāsi) = ಹೊಂದುತ್ತೀಯೆ (you will come to)
- ನಿರ್ವೇದಮ್ (निर्वेदम्, nirvedam) = ನಿರ್ವೇದವನ್ನು, ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು (dispassion)
- ಶ್ರೋತವ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಚ (श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च, śrotavyasya śrutasya ca) = ಕೇಳಬೇಕಾದದ್ದರ ಮತ್ತು ಕೇಳಿದ್ದರ (towards what is yet to be heard and what has been heard)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮೋಹವೆಂಬ ದಟ್ಟ ಕಾಡನ್ನು ಯಾವಾಗ ದಾಟುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ಕೇಳಿದ್ದರ ಮತ್ತು ಕೇಳಬೇಕಾದದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ನಿರ್ವೇದ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
When your understanding crosses beyond the thicket of delusion, then you will come to dispassion towards what has been heard and what is yet to be heard.
ಶ್ಲೋಕ 2.52ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 2.52
ಕಲಿಲ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅಭಿಧಾನ ಕೋಶವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ‘ಗಹನ’, ಅಂದರೆ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡು ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ದೇಹವನ್ನೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯುವ ಅಭಿಮಾನವೇ ಆ ಕಾಡು.
For the word kalila Sridhara Swami quotes a lexicon and gives the sense of gahana, a dense thicket. The thicket is the sense of oneself as the body.
ನಿರ್ವೇದ ಎಂಬ ಪದದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಭೇದವಿದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೂ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರೂ ಇದನ್ನು ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂದು ಓದುತ್ತಾರೆ: ಕೇಳಿದ್ದೂ ಕೇಳಬೇಕಾದದ್ದೂ ನಿಷ್ಫಲ ಎಂದು ತೋರತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರ್ವೇದ ಎಂದರೆ ‘ನಿತರಾಂ ಲಾಭ’, ಅಂದರೆ ಪೂರ್ಣವಾದ ಪಡೆಯುವಿಕೆ ಎಂದು ಅವರು ಓದುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕದ ‘ಪಾಂಡಿತ್ಯಂ ನಿರ್ವಿದ್ಯ’ ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
On the word nirveda there is a clear divide. Shankaracharya and Ramanujacharya read it as dispassion: what has been heard and what is yet to be heard begin to appear fruitless. Madhvacharya does not accept this. He reads nirveda as nitaram labha, a full attaining, and cites the Brihadaranyaka’s use of the word in nirvidya pandityam.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಕಾರಣ ಗಮನಾರ್ಹ: ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಶುಕರಂಥವರು ಅದನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದರು ಎಂದು ಅವರು ಭಾಗವತವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಓದುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೇವೆ.
His reason is worth noting: those who know feel no distaste for hearing the glory of the Lord, and he cites the Bhagavata on Shuka, who heard it again and again. Both readings are recorded here as they stand.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಬೇಕು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳಬೇಕು ಎಂಬ ಹಸಿವು ಒಂದು ಹಂತದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ಹುಡುಕಾಟವೇ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ದಾರಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
The hunger to read a little more on a subject, to hear one more opinion, is good up to a point. But sometimes the searching itself becomes the way of postponing a decision.
ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆಯುವುದು ರೋಗಿಯ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅದು ಸರಿಯಾದದ್ದೇ. ಆದರೆ ಎಂಟನೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನಲ್ಲ, ಬೇರೊಂದು ಉತ್ತರವನ್ನು. ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ನಿರ್ವೇದ.
In matters of treatment a second opinion is the patient’s right and a proper thing to seek. But by the eighth opinion what is being sought is not information but a different answer. Recognising that difference is the nirveda of this verse.