ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯದೃಚ್ಛಾಲಾಭಸಂತುಷ್ಟೋ ದ್ವಂದ್ವಾತೀತೋ ವಿಮತ್ಸರಃ।
ಸಮಃ ಸಿದ್ಧಾವಸಿದ್ಧೌ ಚ ಕೃತ್ವಾಪಿ ನ ನಿಬಧ್ಯತೇ ॥ 22 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः।
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥ 22 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ|
samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate || 22 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯದೃಚ್ಛಾಲಾಭಸಂತುಷ್ಟಃ (यदृच्छालाभसन्तुष्टः, yadṛcchālābhasantuṣṭaḥ) = ಬಯಸದೆ ಬಂದದ್ದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾದವನು (content with what comes unasked)
- ದ್ವಂದ್ವಾತೀತಃ (द्वन्द्वातीतः, dvandvātītaḥ) = ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ದಾಟಿದವನು (beyond the pairs of opposites)
- ವಿಮತ್ಸರಃ (विमत्सरः, vimatsaraḥ) = ಮತ್ಸರವಿಲ್ಲದವನು (free of envy)
- ಸಮಃ ಸಿದ್ಧೌ ಅಸಿದ್ಧೌ ಚ (समः सिद्धौ असिद्धौ च, samaḥ siddhau asiddhau ca) = ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲೂ ಅಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲೂ ಸಮನಾದವನು (even in success and failure)
- ಕೃತ್ವಾ ಅಪಿ (कृत्वा अपि, kṛtvā api) = ಮಾಡಿದರೂ (though acting)
- ನ ನಿಬಧ್ಯತೇ (न निबध्यते, na nibadhyate) = ಬಂಧಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ (is not bound)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಯಸದೆ ತಾನಾಗಿ ಬಂದದ್ದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಮತ್ಸರವಿಲ್ಲದೆ, ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲೂ ಅಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲೂ ಸಮನಾಗಿರುವವನು ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೂ ಬಂಧಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Content with whatever comes unasked, beyond the pairs of opposites, free of envy, even in success and failure, he is not bound even when he acts.
ಶ್ಲೋಕ 4.22ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 4.22
‘ಯದೃಚ್ಛಾಲಾಭ’ ಎಂದರೆ ಕೇಳದೆ, ಹುಡುಕದೆ ಬಂದ ಲಾಭ. ‘ದ್ವಂದ್ವ’ ಎಂದರೆ ಚಳಿ ಸೆಖೆ, ಸುಖ ದುಃಖದಂಥ ಜೋಡಿಗಳು. ಅವುಗಳನ್ನು ‘ದಾಟುವುದು’ ಎಂದರೆ ಅವು ತಾಗದಿರುವುದಲ್ಲ, ತಾಗಿದಾಗಲೂ ಮನಸ್ಸು ಕುಸಿಯದಿರುವುದು ಎಂದು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
‘Yadrccha-labha’ means gain that comes unasked and unsought. ‘Dvandva’ means pairs such as cold and heat, pleasure and pain. To ‘go beyond’ them, Shankara explains, is not to be untouched by them, but to stay undejected even when struck by them.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಇದು ದೇಹ ಉಳಿಯಲು ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯ ಚಿತ್ರ. ಊಟ ಸಿಕ್ಕರೂ ಸಿಗದಿದ್ದರೂ ಅವನು ಸಮ. ‘ಗುಣಗಳು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿವೆ’ ಎಂಬ 3.28ರ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಂದ, ಲೋಕದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಅವನು ಕರ್ತ, ತನ್ನ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಅಕರ್ತ.
In Shankara’s reading this is a picture of the renunciate who goes for alms only to keep the body alive. Whether he gets food or not, he is the same. Through the understanding of 3.28, ‘the qualities move among the qualities’, he is a doer in the eyes of the world and a non-doer in his own experience.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಕರ್ಮಯೋಗಿಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿಯೇ ಓದುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ತರುತ್ತಾರೆ: ಯುದ್ಧದಂಥ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಜಯ ಅಪಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಚಿತ್ತ. ‘ವಿಮತ್ಸರ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರ ವಿವರಣೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ: ತನಗೆ ಬರುವ ಕೇಡಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಕರ್ಮ ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿದವನು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಮತ್ಸರ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಥವನು ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಬಂಧಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Ramanuja reads it as a picture of the karma yogi and brings it straight to Arjuna’s situation: even-minded in victory and defeat in work such as battle. His gloss on ‘free of envy’ is subtle: one who knows that the harm coming to him is caused by his own karma bears no ill will towards others. Such a person, he says, is not bound even without the stage of devotion to knowledge.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ‘ಯತಚಿತ್ತಾತ್ಮ’ನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. ದ್ವಂದ್ವಾತೀತನಾಗುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಶ್ಲೋಕವೇ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತದೆ: ಸಿದ್ಧಿ ಅಸಿದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗುವುದರಿಂದ.
Madhva reads this as the mark of the ‘restrained in mind and self’ of the previous verse. How does one go beyond the pairs? The verse itself answers: by being even in success and failure.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಬಯಸದೆ ಬಂದದ್ದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ’ ಎಂಬುದು ಸೋಮಾರಿತನದ ಸಮರ್ಥನೆಯಲ್ಲ. ಪ್ರಯತ್ನ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರಲಿ, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಬಂದದ್ದನ್ನು ಗೊಣಗದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಇರಲಿ ಎಂಬುದು ಅದರ ಅರ್ಥ.
‘Content with what comes unasked’ is not an excuse for idleness. Let the effort be complete, and let there be a mind that accepts without grumbling whatever comes as its result.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ‘ವಿಮತ್ಸರ’ದ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಯೋಚನೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ದೂಷಿಸಲು ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹಗುರವಾದಂತೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಕಹಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಹೊಣೆಯನ್ನು ನಾವೇ ಹೊತ್ತಾಗ ಕಹಿಗೆ ಜಾಗ ಕಡಿಮೆ.
Ramanuja’s gloss on envy sets us thinking. When we find someone to blame for our trouble, the mind seems to lighten, but it breeds bitterness. When we carry the responsibility ourselves, there is less room for bitterness.