ಭಗವದ್ಗೀತೆ 4.24 ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮಾರ್ಪಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಹವಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಗ್ನೌ

ಗೀತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. ಯಜ್ಞದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗವನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ: ಸ್ರುಕ್ ಮೊದಲಾದ ಅರ್ಪಣೆಯ ಸಾಧನ, ತುಪ್ಪದಂಥ ಹವಿಸ್ಸು, ಅಗ್ನಿ, ಹೋಮ ಮಾಡುವವನು, ಹೋಮದ ಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ಫಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮ. ‘ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥದಲ್ಲೇ ಮೂವರು ಆಚಾರ್ಯರ ದರ್ಶನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

This is among the best known verses of the Gita. It names every part of the sacrifice: the instrument of offering such as the ladle, the oblation such as ghee, the fire, the one who offers, the act of offering, and the result. All of it is Brahman. It is precisely in what ‘all is Brahman’ means that the three acharyas’ visions clearly part.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಬ್ರಹ್ಮವಿದನ ನೋಟ. ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕಂಡವನು ಆಮೇಲೆ ‘ಬೆಳ್ಳಿ ಎಂದುಕೊಂಡದ್ದು ಚಿಪ್ಪೇ’ ಎಂದು ಕಾಣುವಂತೆ, ಲೋಕ ಅರ್ಪಣೆ ಎಂದು ಕಾಣುವುದನ್ನು ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ. ಕರ್ತೃ, ಕರಣ, ಕ್ರಿಯೆ, ಫಲ ಎಂಬ ಭೇದಬುದ್ಧಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಲೋಕಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವೂ ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಕರ್ಮ.

For Shankara this is the vision of the knower of Brahman. Just as one who saw silver in a shell later sees ‘what I took for silver is only shell’, so what the world takes as the instrument of offering he sees as Brahman alone. It has no existence apart from the Self. Once the sense of difference between doer, instrument, act and fruit is gone, even action done for the holding together of the world is, in the ultimate sense, non-action.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮ, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮದ ಕಾರ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಎಲ್ಲದರ ಆತ್ಮ. ಸ್ರುಕ್ ಬ್ರಹ್ಮದ ಕಾರ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಹವಿಸ್ಸೂ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತ. ಕರ್ಮವೆಲ್ಲ ಪರಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಕ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಮುಮುಕ್ಷುವಿನ ಕರ್ಮವೇ ಜ್ಞಾನದ ಆಕಾರ ಪಡೆದು ಆತ್ಮದರ್ಶನಕ್ಕೆ ನೇರ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ.

For Ramanuja everything is Brahman because everything is Brahman’s effect and Brahman is the self of all. The ladle is Brahman because it is Brahman’s effect, and the oblation too has Brahman as its being. By contemplating all action as having the Supreme Brahman as its self, the seeker’s action itself takes the form of knowledge and becomes a direct means to seeing the self.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಓದು ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನದು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಅವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಚಲನೆ ಬ್ರಹ್ಮದ ಅಧೀನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವು ಬ್ರಹ್ಮದ ಸ್ವರೂಪವೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲ. ‘ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಅಧೀನವಾದ್ದರಿಂದ ನೀನೇ ಎಲ್ಲ ಎಂದು ಮುನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವರೂಪದಿಂದಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಪಾದ್ಮದ ವಚನವನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Madhva’s reading goes in another direction. All these are called ‘Brahman’ because their existence and activity depend on Brahman, not because they are Brahman’s own nature. He quotes the Padma Purana: ‘Because all depends on you, the sages call you all, not because you are all in nature.’

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ‘ಕರ್ಮಪ್ರವಿಲಯ’ದ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ: ಕರ್ಮದಲ್ಲೂ ಅದರ ಅಂಗಗಳಲ್ಲೂ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಅನುಸ್ಯೂತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುವವನಿಗೆ ಕರ್ಮ ಕರಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಪಡೆಯುವುದು ಬೇರೆ ಫಲವಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮವೇ.

Sridhara Swami sees this as another form of the dissolving of action: for one who sees Brahman running through the action and all its parts, the action dissolves, and what he gains is no other fruit but Brahman itself.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಆಗ ತಟ್ಟೆ, ಅನ್ನ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಅಗ್ನಿ, ಉಣ್ಣುವವನು ಎಲ್ಲವೂ ಯಜ್ಞದ ಅಂಗಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಉಣ್ಣುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ ಒಂದು ಅರ್ಪಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

In many homes this verse is recited before meals. Then the plate, the food, the fire of digestion and the one who eats all become parts of a sacrifice. The ordinary act of eating becomes an offering.

ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೀಗೆ ನೋಡಬಹುದು. ಉಪಕರಣ, ಕೆಲಸ, ಮಾಡುವವನು, ಯಾರಿಗಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೋ ಅವರು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಪವಿತ್ರತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಂಡಾಗ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಗೌರವ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ನೋಟ ಸದಾ ಉಳಿಯದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ದಿನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು.

Work can be seen this way too. When the tool, the task, the worker and the person the work is for are all seen as part of one sacredness, even the most ordinary work gains dignity. Even if that vision does not stay, a single moment of it can change a day.