ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯೋಗಸಂನ್ಯಸ್ತಕರ್ಮಾಣಂ ಜ್ಞಾನಸಂಛಿನ್ನಸಂಶಯಮ್।
ಆತ್ಮವಂತಂ ನ ಕರ್ಮಾಣಿ ನಿಬಧ್ನಂತಿ ಧನಂಜಯ ॥ 41 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम्।
आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ॥ 41 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yogasaṃnyastakarmāṇaṃ jñānasañchinnasaṃśayam|
ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya || 41 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯೋಗಸಂನ್ಯಸ್ತಕರ್ಮಾಣಮ್ (योगसंन्यस्तकर्माणम्, yogasaṃnyastakarmāṇam) = ಯೋಗದಿಂದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದವನನ್ನು (one who has renounced action through yoga)
- ಜ್ಞಾನಸಂಛಿನ್ನಸಂಶಯಮ್ (ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम्, jñānasañchinnasaṃśayam) = ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಂಶಯವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದವನನ್ನು (whose doubt is cut by knowledge)
- ಆತ್ಮವಂತಮ್ (आत्मवन्तम्, ātmavantam) = ಆತ್ಮವಶನಾದವನನ್ನು (who is self-possessed)
- ನ ಕರ್ಮಾಣಿ ನಿಬಧ್ನಂತಿ (न कर्माणि निबध्नन्ति, na karmāṇi nibadhnanti) = ಕರ್ಮಗಳು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ (actions do not bind)
- ಧನಂಜಯ (धनञ्जय, dhanañjaya) = ಧನಂಜಯನೇ (Dhananjaya)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಧನಂಜಯನೇ, ಯೋಗದಿಂದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಂಶಯವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡ ಆತ್ಮವಶನನ್ನು ಕರ್ಮಗಳು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Actions do not bind one who has renounced action through yoga, whose doubt has been cut away by knowledge, and who is self-possessed, Dhananjaya.
ಶ್ಲೋಕ 4.41ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 4.41
ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೆಸರಿನ ಮೂರು ಪದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ: ಯೋಗ, ಕರ್ಮದ ಸಂನ್ಯಾಸ, ಜ್ಞಾನ. ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಎರಡು ಬಗೆಯ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
The three words of the chapter’s name come together here: yoga, renunciation of action, knowledge. Sridhara Swami says the last two verses gather up the two-fold devotion, to action and to knowledge, taught in the previous two chapters.
‘ಯೋಗಸಂನ್ಯಸ್ತಕರ್ಮ’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ‘ಯೋಗ’ ಪರಮಾರ್ಥದರ್ಶನ, ಅದರಿಂದ ಧರ್ಮ ಅಧರ್ಮಗಳೆಂಬ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದವನು. ಅವನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರರ ಏಕತ್ವದ ದರ್ಶನ.
The compound ‘yoga-sannyasta-karma’ has two readings. For Shankara, the ‘yoga’ here is the vision of the highest truth, by which one has renounced actions, merit and demerit alike. The knowledge that cut his doubt is the vision of the oneness of the self and the Lord.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ‘ಯೋಗ’ ಎಂದರೆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಆರಾಧನೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದವನು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಯೋಗದಿಂದ ಜ್ಞಾನದ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದ ಕರ್ಮಗಳುಳ್ಳವನು. ಅಂಥವನನ್ನು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಹಳೆಯ ಅನಂತ ಕರ್ಮಗಳು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
For Sridhara Swami, ‘yoga’ means the worship of the Supreme Lord, in which one has surrendered one’s actions to him. For Ramanuja, it describes one whose actions have taken the form of knowledge through the yoga taught. The endless old karma that causes bondage does not bind such a person.
‘ಆತ್ಮವಂತಂ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೂ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ‘ಅಪ್ರಮತ್ತ’, ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವವನು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು’. ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನಮಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
Shankara and Sridhara Swami gloss ‘self-possessed’ as ‘not careless’, one who stays alert; Ramanuja as ‘one whose mind stands firm in what has been taught’. In the text available to us, Madhva has no separate comment on this verse.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಆತ್ಮವಂತ’ ಎಂಬ ಪದ ಸುಂದರವಾದದ್ದು: ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಹೊಂದಿರುವವನು. ಹೊರಗಿನ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದವನು.
‘Atmavan’ is a lovely word: one who possesses himself, who does not lose himself to outside pressures.
ಸಂಶಯವನ್ನು ‘ಕತ್ತರಿಸುವುದು’ ಎಂಬ ರೂಪಕವೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ಕೆಲವು ಸಂಶಯಗಳು ಕಾದರೆ ತಾವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕ್ಷಣ ಬರುತ್ತದೆ.
The image of ‘cutting’ doubt is also worth noting. Some doubts do not untie themselves if one waits. A moment comes when a decision has to be taken on the basis of understanding.