ಭಗ ಎಂದರೆ ಪಾಲು, ಒದಗುವುದು, ಅದೃಷ್ಟ. ಭಗವಂತ ಎಂಬ ಪದವೂ ಇದೇ ಬೇರಿನಿಂದ. ಈ ಸೂಕ್ತ ಭಗ ಎಂಬ ದೇವತೆಯನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾತಃ, ಪ್ರಾತಃ, ಪ್ರಾತಃ ಎಂದು ಮೊದಲ ಮಂತ್ರ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾತಃ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ಕೂಡಲೇ ಹೇಳಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಂತ್ರಗಳು.
ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ
ಪ್ರಾ॒ತರ॒ಗ್ನಿಂ ಪ್ರಾ॒ತರಿನ್ದ್ರಗ್ಂ॑ ಹವಾಮಹೇ ಪ್ರಾ॒ತರ್ಮಿ॒ತ್ರಾವರು॑ಣಾ ಪ್ರಾ॒ತರ॒ಶ್ವಿನಾ᳚ ।
ಪ್ರಾ॒ತರ್ಭಗಂ॑ ಪೂ॒ಷಣಂ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣ॒ಸ್ಪತಿಂ॑ ಪ್ರಾ॒ತಸ್ಸೋಮ॑ಮು॒ತ ರು॒ದ್ರಗ್ಂ ಹು॑ವೇಮ ॥ 1 ॥
ಪ್ರಾ॒ತ॒ರ್ಜಿತಂ॒ ಭಗ॑ಮು॒ಗ್ರಗ್ಂ ಹು॑ವೇಮ ವ॒ಯಂ ಪು॒ತ್ರಮದಿ॑ತೇ॒ರ್ಯೋ ವಿ॑ಧ॒ರ್ತಾ ।
ಆ॒ದ್ಧ್ರಶ್ಚಿ॒ದ್ಯಂ ಮನ್ಯ॑ಮಾನಸ್ತು॒ರಶ್ಚಿ॒ದ್ರಾಜಾ॑ ಚಿ॒ದ್ಯಂ ಭಗಂ॑ ಭ॒ಕ್ಷೀತ್ಯಾಹ॑ ॥ 2 ॥
ಭಗ॒ ಪ್ರಣೇ॑ತ॒ರ್ಭಗ॒ ಸತ್ಯ॑ರಾಧೋ॒ ಭಗೇ॒ಮಾಂ ಧಿಯ॒ಮುದ॑ವ॒ ದದ॑ನ್ನಃ ।
ಭಗ॒ ಪ್ರಣೋ॑ ಜನಯ॒ ಗೋಭಿ॒ರಶ್ವೈ॒ರ್ಭಗ॒ ಪ್ರನೃಭಿ॑ರ್ನೃ॒ವನ್ತ॑ಸ್ಸ್ಯಾಮ ॥ 3 ॥
ಉ॒ತೇದಾನೀಂ॒ ಭಗ॑ವನ್ತಸ್ಸ್ಯಾಮೋ॒ತ ಪ್ರಪಿ॒ತ್ವ ಉ॒ತ ಮಧ್ಯೇ॒ ಅಹ್ನಾ᳚ಮ್ ।
ಉ॒ತೋದಿ॑ತಾ ಮಘವ॒ನ್ಥ್ಸೂರ್ಯ॑ಸ್ಯ ವ॒ಯಂ ದೇ॒ವಾನಾಗ್ಂ॑ ಸುಮ॒ತೌ ಸ್ಯಾ॑ಮ ॥ 4 ॥
ಭಗ॑ ಏ॒ವ ಭಗ॑ವಾಗ್ಂ ಅಸ್ತು ದೇವಾ॒ಸ್ತೇನ॑ ವ॒ಯಂ ಭಗ॑ವನ್ತಸ್ಸ್ಯಾಮ ।
ತಂ ತ್ವಾ॑ ಭಗ॒ ಸರ್ವ॒ ಇಜ್ಜೋ॑ಹವೀಮಿ॒ ಸ ನೋ॑ ಭಗ ಪುರ ಏ॒ತಾ ಭ॑ವೇ॒ಹ ॥ 5 ॥
ಸಮ॑ಧ್ವ॒ರಾಯೋ॒ಷಸೋ॑ ನಮನ್ತ ದಧಿ॒ಕ್ರಾವೇ॑ವ॒ ಶುಚ॑ಯೇ ಪ॒ದಾಯ॑ ।
ಅ॒ರ್ವಾ॒ಚೀ॒ನಂ ವ॑ಸು॒ವಿದಂ॒ ಭಗಂ॑ ನೋ॒ ರಥ॑ಮಿ॒ವಾಽಶ್ವಾ॑ ವಾ॒ಜಿನ॒ ಆವ॑ಹನ್ತು ॥ 6 ॥
ಅಶ್ವಾ॑ವತೀ॒ರ್ಗೋಮ॑ತೀರ್ನ ಉ॒ಷಾಸೋ॑ ವೀ॒ರವ॑ತೀ॒ಸ್ಸದ॑ಮುಚ್ಛನ್ತು ಭ॒ದ್ರಾಃ ।
ಘೃ॒ತಂ ದುಹಾ॑ನಾ ವಿ॒ಶ್ವತ॒: ಪ್ರಪೀ॑ನಾ ಯೂ॒ಯಂ ಪಾ॑ತ ಸ್ವ॒ಸ್ತಿಭಿ॒ಸ್ಸದಾ॑ ನಃ ॥ 7 ॥
ಯೋ ಮಾ᳚ಽಗ್ನೇ ಭಾ॒ಗಿನಗ್ಂ॑ ಸ॒ನ್ತಮಥಾ॑ಭಾ॒ಗಂ ಚಿಕೀ॑ಋಷತಿ ।
ಅಭಾ॒ಗಮ॑ಗ್ನೇ॒ ತಂ ಕು॑ರು॒ ಮಾಮ॑ಗ್ನೇ ಭಾ॒ಗಿನಂ॑ ಕುರು ॥ 8 ॥
ಓಂ ಶಾನ್ತಿ॒: ಶಾನ್ತಿ॒: ಶಾನ್ತಿ॑: ।
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
प्रा॒तर॒ग्निं प्रा॒तरिन्द्रग्ं॑ हवामहे प्रा॒तर्मि॒त्रावरु॑णा प्रा॒तर॒श्विना᳚ ।
प्रा॒तर्भगं॑ पू॒षणं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिं॑ प्रा॒तस्सोम॑मु॒त रु॒द्रग्ं हु॑वेम ॥ 1 ॥
प्रा॒त॒र्जितं॒ भग॑मु॒ग्रग्ं हु॑वेम व॒यं पु॒त्रमदि॑ते॒र्यो वि॑ध॒र्ता ।
आ॒द्ध्रश्चि॒द्यं मन्य॑मानस्तु॒रश्चि॒द्राजा॑ चि॒द्यं भगं॑ भ॒क्षीत्याह॑ ॥ 2 ॥
भग॒ प्रणे॑त॒र्भग॒ सत्य॑राधो॒ भगे॒मां धिय॒मुद॑व॒ दद॑न्नः ।
भग॒ प्रणो॑ जनय॒ गोभि॒रश्वै॒र्भग॒ प्रनृभि॑र्नृ॒वन्त॑स्स्याम ॥ 3 ॥
उ॒तेदानीं॒ भग॑वन्तस्स्यामो॒त प्रपि॒त्व उ॒त मध्ये॒ अह्ना᳚म् ।
उ॒तोदि॑ता मघव॒न्थ्सूर्य॑स्य व॒यं दे॒वानाग्ं॑ सुम॒तौ स्या॑म ॥ 4 ॥
भग॑ ए॒व भग॑वाग्ं अस्तु देवा॒स्तेन॑ व॒यं भग॑वन्तस्स्याम ।
तं त्वा॑ भग॒ सर्व॒ इज्जो॑हवीमि॒ स नो॑ भग पुर ए॒ता भ॑वे॒ह ॥ 5 ॥
सम॑ध्व॒रायो॒षसो॑ नमन्त दधि॒क्रावे॑व॒ शुच॑ये प॒दाय॑ ।
अ॒र्वा॒ची॒नं व॑सु॒विदं॒ भगं॑ नो॒ रथ॑मि॒वाऽश्वा॑ वा॒जिन॒ आव॑हन्तु ॥ 6 ॥
अश्वा॑वती॒र्गोम॑तीर्न उ॒षासो॑ वी॒रव॑ती॒स्सद॑मुच्छन्तु भ॒द्राः ।
घृ॒तं दुहा॑ना वि॒श्वत॒ः प्रपी॑ना यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒स्सदा॑ नः ॥ 7 ॥
यो मा᳚ऽग्ने भा॒गिनग्ं॑ स॒न्तमथा॑भा॒गं चिकी॑ऋषति ।
अभा॒गम॑ग्ने॒ तं कु॑रु॒ माम॑ग्ने भा॒गिनं॑ कुरु ॥ 8 ॥
ॐ शान्ति॒ः शान्ति॒ः शान्ति॑ः ।
English IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in English IAST transliteration
prā̱tara̱gniṃ prā̱tarindrágṃ havāmahe prā̱tarmi̱trāvarúṇā prā̱tara̱śvinā̋ |
prā̱tarbhagáṃ pū̱ṣaṇa̱ṃ brahmáṇa̱spatíṃ prā̱tassomámu̱ta ru̱dragṃ húvema || 1 ||
prā̱ta̱rjita̱ṃ bhagámu̱gragṃ húvema va̱yaṃ pu̱tramadíte̱ryo vídha̱rtā |
ā̱ddhraści̱dyaṃ manyámānastu̱raści̱drājā́ ci̱dyaṃ bhagáṃ bha̱kṣītyāhá || 2 ||
bhaga̱ praṇéta̱rbhaga̱ satyárādho̱ bhage̱māṃ dhiya̱mudáva̱ dadánnaḥ |
bhaga̱ praṇó janaya̱ gobhi̱raśvai̱rbhaga̱ pranṛbhírnṛ̱vantássyāma || 3 ||
u̱tedānī̱ṃ bhagávantassyāmo̱ta prapi̱tva u̱ta madhye̱ ahnā̋m |
u̱todítā maghava̱nthsūryásya va̱yaṃ de̱vānā́gṃ suma̱tau syā́ma || 4 ||
bhagá e̱va bhagávāgṃ astu devā̱stená va̱yaṃ bhagávantassyāma |
taṃ tvā́ bhaga̱ sarva̱ ijjóhavīmi̱ sa nó bhaga pura e̱tā bháve̱ha || 5 ||
samádhva̱rāyo̱ṣasó namanta dadhi̱krāvéva̱ śucáye pa̱dāyá |
a̱rvā̱cī̱naṃ vásu̱vida̱ṃ bhagáṃ no̱ rathámi̱vā’śvā́ vā̱jina̱ āváhantu || 6 ||
aśvā́vatī̱rgomátīrna u̱ṣāsó vī̱ravátī̱ssadámucchantu bha̱drāḥ |
ghṛ̱taṃ duhā́nā vi̱śvata̱ḥ prapī́nā yū̱yaṃ pā́ta sva̱stibhi̱ssadā́ naḥ || 7 ||
yo mā̋’gne bhā̱ginágṃ sa̱ntamathā́bhā̱gaṃ cikī́ṛṣati |
abhā̱gamágne̱ taṃ kúru̱ māmágne bhā̱gináṃ kuru || 8 ||
oṃ śānti̱ḥ śānti̱ḥ śāntíḥ |
ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ; ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಿತ್ರಾವರುಣರನ್ನು, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅಶ್ವಿನಿಗಳನ್ನು. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಭಗನನ್ನು, ಪೂಷನನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿಯನ್ನು, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸೋಮನನ್ನೂ ರುದ್ರನನ್ನೂ ಕರೆಯೋಣ.
At dawn we call on Agni, at dawn on Indra; at dawn on Mitra and Varuna, at dawn on the Ashvins. At dawn let us call on Bhaga, on Pushan, on Brahmanaspati, at dawn on Soma and on Rudra. - 2 ಬೆಳಗ್ಗೆ ಗೆಲ್ಲುವ, ಉಗ್ರನಾದ ಭಗನನ್ನು ಕರೆಯೋಣ — ಅದಿತಿಯ ಮಗನನ್ನು, ಹಂಚಿಕೊಡುವವನನ್ನು. ಬಡವನೂ, ತನ್ನನ್ನು ದೊಡ್ಡವನೆಂದು ಭಾವಿಸುವವನೂ, ಬಲಶಾಲಿಯೂ, ಅರಸನೂ — ಎಲ್ಲರೂ ಭಗ ನನಗೆ ಪಾಲುಕೊಡಲಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
At dawn let us call on Bhaga, victorious and mighty, the son of Aditi, who apportions. The poor man, the man who thinks himself great, the strong man and the king alike say: may Bhaga give me my share. - 3 ಭಗನೇ, ಮುಂದೆ ನಡೆಸುವವನೇ; ಭಗನೇ, ಸತ್ಯವಾದ ದಾನವುಳ್ಳವನೇ; ಈ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ನಮಗೆ ಕೊಡು. ಭಗನೇ, ಗೋವುಗಳಿಂದಲೂ ಕುದುರೆಗಳಿಂದಲೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸು; ಭಗನೇ, ಒಳ್ಳೆಯ ಜನರೊಡನೆ ನಾವು ಇರುವಂತಾಗಲಿ.
Bhaga who leads in front, Bhaga whose giving is true: lift up this thought of ours and grant it. Bhaga, make us grow with cattle and horses; Bhaga, may we be rich in good people around us. - 4 ಈಗಲೂ ನಾವು ಭಗವಂತರಾಗಿರೋಣ; ದಿನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲೂ, ನಡುಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲೂ. ಸೂರ್ಯ ಮೂಡಿದಾಗಲೂ, ಮಘವನೇ, ನಾವು ದೇವತೆಗಳ ಒಲವಿನಲ್ಲಿ ಇರೋಣ.
May we be blessed with a portion now, and in the early part of the day, and at its middle. And when the sun has risen, O bountiful one, may we stand in the favour of the gods. - 5 ದೇವತೆಗಳೇ, ಭಗನೇ ನಿಜವಾದ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾಗಿರಲಿ; ಅವನಿಂದಲೇ ನಾವೂ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳಾಗೋಣ. ಭಗನೇ, ನಿನ್ನನ್ನೇ ಎಲ್ಲರೂ ಪದೇ ಪದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವವನಾಗು.
Gods, let Bhaga himself be the truly fortunate one; through him may we too be fortunate. Bhaga, it is you whom all call again and again; be the one who walks before us here. - 6 ಉಷೆಗಳು ಯಜ್ಞದೆಡೆಗೆ ಬಾಗುತ್ತವೆ, ದಧಿಕ್ರಾ ಎಂಬ ಕುದುರೆ ಶುದ್ಧವಾದ ನೆಲೆಯೆಡೆಗೆ ಬಾಗುವಂತೆ. ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ರಥವನ್ನು ತರುವಂತೆ, ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತಿಳಿದ ಭಗನನ್ನು ನಮ್ಮೆಡೆಗೆ ತರಲಿ.
The dawns bow towards the sacrifice as the steed Dadhikra bows towards a clean place. As swift horses bring a chariot, let them bring towards us Bhaga, who knows where wealth lies. - 7 ಕುದುರೆಗಳಿಂದಲೂ ಗೋವುಗಳಿಂದಲೂ ವೀರರಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದ ಶುಭವಾದ ಉಷೆಗಳು ನಮಗೆ ಸದಾ ಬೆಳಗಲಿ. ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾ — ದೇವತೆಗಳೇ, ನೀವು ಸದಾ ಮಂಗಲಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ.
May auspicious dawns, bringing horses, cattle and strong people, always break for us. Full on every side and pouring out ghee — gods, guard us always with your blessings. - 8 ಅಗ್ನಿಯೇ, ಪಾಲಿಗೆ ಅರ್ಹನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಪಾಲಿಲ್ಲದವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಯಸುವವನು ಯಾರೋ, ಅವನನ್ನೇ ಪಾಲಿಲ್ಲದವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು; ಅಗ್ನಿಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ಪಾಲುಳ್ಳವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು.
Agni, whoever would make me portionless when a portion is my due — make him the one without a portion, and make me the one who has his share. - ಶಾಂತಿ ಮೂರು ಬಗೆಯ ತೊಂದರೆಗಳೂ ಶಮನವಾಗಲಿ.
May the three kinds of trouble be stilled.
ಈ ಸೂಕ್ತದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಈ ಸೂಕ್ತ ಋಗ್ವೇದದ ಏಳನೆಯ ಮಂಡಲದ ನಲವತ್ತೊಂದನೆಯ ಸೂಕ್ತ; ಪಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಪಾಠವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಬೇರೆ ಕಡೆಯಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾಗ್ಯ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಃ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ಎರಡು ಹೆಸರೂ ಇದಕ್ಕೇ. ಭಗ ಎಂಬುದು ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನ ಹೆಸರು; ಹಂಚಿಕೊಡುವವನು ಎಂಬುದು ಅವನ ಕೆಲಸ.
This hymn is Rig Veda 7.41; in recitation the Taittiriya reading is used, and the last verse comes in from elsewhere. It goes by two names, Bhagya Sukta and Pratah Sukta. Bhaga is one of the Adityas, and his work is to apportion.
ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ: ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗಿನ ಗೆರೆ ಅನುದಾತ್ತ, ಮೇಲಿನ ಗೆರೆ ಸ್ವರಿತ, ಚಿಹ್ನೆಯಿಲ್ಲದ್ದು ಉದಾತ್ತ. ಪಾಠವನ್ನು ಗುರುಮುಖೇನ ಕಲಿಯುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ; ಈ ಪುಟ ನೆನಪಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾತ್ರ. · On the accent marks: the line below a syllable is anudatta, the line above is svarita, an unmarked syllable is udatta. The right way to learn the text is from a teacher; this page is only an aid to memory.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೊನೆಯ ಮಂತ್ರ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಾನುಷವಾದದ್ದು: ನನಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ತಡೆಯುವವನಿಗೆ ಅದು ಸಿಗದಿರಲಿ ಎಂಬ ನೇರವಾದ ಮಾತು. ವೇದ ಸಂತನ ಮಾತಲ್ಲ; ಬದುಕಿನ ನಡುವೆ ನಿಂತ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತು. ಅದೇ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬಡವನಿಗೂ ಅರಸನಿಗೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಎರಡನೆಯ ಮಂತ್ರವೂ ಇದೆ. ಪಾಲು ಕೇಳುವುದೂ, ಪಾಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೂ ಜೊತೆಗೇ ಇರಬೇಕು.
The last verse is the most human thing in the hymn: a plain request that whoever would keep back what is due to me should not have it himself. The Veda is not the speech of a saint above the fray; it is the speech of a person standing in the middle of life. And the same hymn says, in its second verse, that the poor man and the king make the same prayer. Asking for one’s share and knowing that everyone needs a share belong together.