ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ತಸ್ಥೌ ಕಂಚಿತ್ಸ ಕಾಲಂ ಚ ಮುನಿನಾ ತೇನ ಸತ್ಕೃತಃ ।
ಇತಶ್ಚೇತಶ್ಚ ವಿಚರಂಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಮುನಿವರಾಶ್ರಮೇ ॥ 11 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
तस्थौ कञ्चित्स कालं च मुनिना तेन सत्कृतः ।
इतश्चेतश्च विचरंस्तस्मिन् मुनिवराश्रमे ॥ 11 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
tasthau kañcitsa kālaṃ ca muninā tena satkṛtaḥ |
itaścetaśca vicaraṃstasmin munivarāśrame || 11 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತಸ್ಥೌ (तस्थौ, tasthau) = ತಂಗಿದನು, ಇದ್ದನು (stayed)
- ಕಂಚಿತ್ (कञ्चित्, kañcit) = ಸ್ವಲ್ಪ (some)
- ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
- ಕಾಲಮ್ (कालम्, kālam) = ಕಾಲ (time)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಮುನಿನಾ (मुनिना, muninā) = ಮುನಿಯಿಂದ (by the sage)
- ತೇನ (तेन, tena) = ಆ (that)
- ಸತ್ಕೃತಃ (सत्कृतः, satkṛtaḥ) = ಸತ್ಕಾರ ಪಡೆದು, ಗೌರವ ಹೊಂದಿ (honoured, received with hospitality)
- ಇತಶ್ಚೇತಶ್ಚ (इतश्चेतश्च, itaścetaśca) = ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ (ಇತಃ ಚ ಇತಃ ಚ) (here and there (itah cha itah cha))
- ವಿಚರನ್ (विचरन्, vicaran) = ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ (wandering)
- ತಸ್ಮಿನ್ (तस्मिन्, tasmin) = ಆ (in that)
- ಮುನಿವರಾಶ್ರಮೇ (मुनिवराश्रमे, munivarāśrame) = ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ (in the hermitage of the best of sages)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆ ಮುನಿಯಿಂದ ಸತ್ಕಾರ ಪಡೆದು ಅವನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಅಲ್ಲೇ ತಂಗಿದನು. ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Received with honour by that sage, he stayed there for some time, wandering here and there in the hermitage of that best of sages.
ಶ್ಲೋಕ 1.11ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 1.11
ಮೇಧಸ್ ಋಷಿ ಅವನನ್ನು ಯಾರು, ಏಕೆ ಬಂದೆ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಆದರಿಸಿದರು ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ‘ಸತ್ಕೃತಃ’ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿದೆ. ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರ, ಅಂದರೆ ಬಂದವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಉಪಚರಿಸುವುದು, ಆಶ್ರಮಧರ್ಮದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ಸೋತು ಬಂದ ರಾಜನಿಗೆ ಅದು ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಸಿಕ್ಕ ಗೌರವ.
The word ‘satkrtah’, honoured, suggests that the sage received him before asking who he was or why he had come. Atithi-satkara, receiving a guest with respect, is a central part of hermitage life. For the defeated king it was the first honour he had met in a long while.
‘ಕಂಚಿತ್ ಕಾಲಮ್’, ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ, ಎಂಬುದು ಅವಧಿಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ‘ತಸ್ಥೌ’ ಎಂಬುದು ‘ಸ್ಥಾ’ ಧಾತುವಿನ ಪರೋಕ್ಷಭೂತ (ಲಿಟ್) ರೂಪ. ಕಥೆ ಹೇಳುವವರು ತಾವು ಕಾಣದ ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಯನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಈ ರೂಪ ಬರುತ್ತದೆ.
‘Kanchit kalam’, for some time, leaves the length of the stay open. ‘Tasthau’ is the perfect (lit) form of the root ‘stha’, to stand or stay, the form used when a narrator tells of past events he did not witness.
‘ಇತಶ್ಚೇತಶ್ಚ ವಿಚರನ್’, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ. ದೇಹಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯ ಸಿಕ್ಕಿದೆ, ಆದರೆ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ನೆಲೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ‘ವಿಚರನ್’ ಎಂಬ ವರ್ತಮಾನ ಕೃದಂತ (ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ರೂಪ) ಆ ಅಲೆದಾಟ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
‘Itashchetashcha vicharan’, wandering here and there. His body has found shelter, but his steps have not yet found rest. ‘Vicharan’ is a present participle, a form for an action still going on, and it shows the wandering continuing.
ಈ ಹೊರಗಿನ ಅಲೆದಾಟ ಒಳಗಿನ ಅಲೆದಾಟದ ಮುನ್ನುಡಿ. ಮುಂದಿನ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಮಮತ್ವಾಕೃಷ್ಟಮಾನಸಃ’, ಅಂದರೆ ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಸೆಳೆದ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿ, ಅವನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಗರದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಶಾಂತವಾದ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲೂ ಮನಸ್ಸು ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟು ಬಂದದ್ದರತ್ತಲೇ ಓಡುತ್ತದೆ.
This outward wandering is a prelude to an inward one. In the next mantra, ‘mamatvakrshtamanasah’, his mind drawn by the sense of ‘mine’, he begins to brood over the city he has lost. Even in the calm hermitage the mind runs back to what it left behind.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಿವೃತ್ತಿಯ ಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಗಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಎರಡೆರಡು ಬಾರಿ ತಿರುವಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಹೊತ್ತು ಹೇಗೆ ಕಳೆಯುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಕಿಟಕಿಯ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತ ಪ್ರೀತಿ ಗೌರವ ಇದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಮ್ಮೆಲೇ ನೆಲೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
In the first days of retirement many of us wander about the house. We leaf through the morning paper twice over, or stand at the window not knowing how to fill the hours. Even with affection and respect all around, the mind does not settle at once.
ಸುರಥನಿಗೂ ಆಶ್ರಯ, ಸತ್ಕಾರ ಎರಡೂ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದವು, ಆದರೂ ಅವನು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಹೊಸ ನೆಲೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಯ ಬೇಕು. ಆ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಇತರರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ನೋಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
Suratha too had shelter and a warm welcome, and still he wandered. The mind needs time to settle into a new place. It helps to look on that time with patience, in ourselves and in others.