ಕಲಿತದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಂತೇ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಒಂದು ಒರಟಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ವೈದ್ಯಪ್ರಶಂಸಾ ವಿಭಾಗದ ಶ್ಲೋಕವಾದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಪಕ್ಷಪಾತ ಯಾವ ಕಡೆಗೆ ಎಂಬುದು ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅನ್ಯಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ವಿನೋದಮಾತ್ರಂ
ಪ್ರಾಪ್ತೇಷು ವಾ ತೇಷು ನ ತೈಶ್ಚ ಕಿಂಚಿತ್ ।
ಚಿಕಿತ್ಸಿತಜ್ಯೋತಿಷಮನ್ತ್ರವಾದಾಃ
ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರತ್ಯಯಮಾವಹನ್ತಿ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अन्यानि शास्त्राणि विनोदमात्रं
प्राप्तेषु वा तेषु न तैश्च किंचित् ।
चिकित्सितज्योतिषमन्त्रवादाः
पदे पदे प्रत्ययमावहन्ति ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
anyāni śāstrāṇi vinodamātraṃ
prāpteṣu vā teṣu na taiśca kiṃcit |
cikitsitajyotiṣamantravādāḥ
pade pade pratyayamāvahanti ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅನ್ಯಾನಿ (अन्यानि, anyāni) = ಉಳಿದ (the other)
- ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ (शास्त्राणि, śāstrāṇi) = ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು (sciences)
- ವಿನೋದಮಾತ್ರಂ (विनोदमात्रं, vinodamātraṃ) = ಬರೀ ಕಾಲಕಳೆಯುವ ಸಾಧನ (mere amusement)
- ಪ್ರಾಪ್ತೇಷು ವಾ ತೇಷು (प्राप्तेषु वा तेषु, prāpteṣu vā teṣu) = ಅವು ಕೈವಶವಾದರೂ (or even when they have been mastered)
- ನ ತೈಃ ಚ ಕಿಂಚಿತ್ (न तैः च किंचित्, na taiḥ ca kiṃcit) = ಅವುಗಳಿಂದ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ (and by them nothing comes about)
- ಚಿಕಿತ್ಸಿತ (चिकित्सित, cikitsita) = ಚಿಕಿತ್ಸೆ (the treatment of disease)
- ಜ್ಯೋತಿಷ (ज्योतिष, jyotiṣa) = ಜ್ಯೋತಿಷ (the reckoning of the stars)
- ಮನ್ತ್ರವಾದಾಃ (मन्त्रवादाः, mantravādāḥ) = ಮತ್ತು ಮಂತ್ರವಾದಗಳು (and mantra lore)
- ಪದೇ ಪದೇ (पदे पदे, pade pade) = ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ (at every step)
- ಪ್ರತ್ಯಯಮ್ (प्रत्ययम्, pratyayam) = ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು, ಕಂಡುಬರುವ ಫಲವನ್ನು (conviction, a result one can see)
- ಆವಹನ್ತಿ (आवहन्ति, āvahanti) = ತರುತ್ತವೆ (bring)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಉಳಿದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಬರೀ ಕಾಲಕಳೆಯುವ ಸಾಧನಗಳು. ಅವು ಕೈವಶವಾದರೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಜ್ಯೋತಿಷ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರವಾದ ಇವು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಕಂಡುಬರುವ ಫಲವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The other sciences are mere amusement. Even when they have been mastered, nothing comes of them. Treatment, the reckoning of the stars and mantra lore bring, at every step, a result one can see.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪ್ರತ್ಯಯ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ನಂಬಿಕೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಶ್ಲೋಕದ ವಾದ ನಿಲ್ಲುವುದು ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಥದ ಮೇಲೆ. ಫಲ ಕಂಡಾಗಲೇ ನಂಬಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅದರ ಜಾಡು.
Pratyaya means both trust and visible proof. The argument of the verse rests on the second sense. Its line of thought is that conviction follows only when a result has been seen.
ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಯೋತಿಷ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರವಾದವನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಜೋಡಣೆ. ಮೂರೂ ಫಲ ತೋರಿಸಬೇಕಾದ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಎಂಬುದೇ ಅವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಕಾರಣ. ಆ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರಕ್ಕೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.
Setting astrology and mantra lore beside medicine is the grouping of that time. What puts the three in one line is that all three were expected to show results. In the centuries since, that test has been applied to each of them separately.
ಅನ್ಯಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಹೇಳದೆ ಬಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ವಾದಕ್ಕೆ ಇಳಿಯದೆ ಇಡೀ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಇದೊಂದು ಪ್ರಶಂಸಾ ವಿಭಾಗದ ಶ್ಲೋಕ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷ ತೀರ್ಮಾನವಲ್ಲ.
Notice that anyani shastrani names no one. Without entering into argument it sets the whole group aside in a single word. This is a verse from a section of praise, not an impartial verdict.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 43. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 43. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಶ್ಲೋಕದ ಅಳತೆಗೋಲು ಇಂದಿಗೂ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಿದ್ಯೆ ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದೇ ಆ ಅಳತೆ. ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಈ ಅಳತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲೂ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಾಗಲೇ ಅದು ಬೆಳೆದಿದೆ.
The verse’s yardstick is still of use. It asks whether a discipline is put to the test at every step. Medicine applies this measure to itself, and it has grown in exactly those places where it has done so.
ಆದರೆ ಕಾಣುವ ಫಲವೇ ಒಂದು ವಿದ್ಯೆಯ ಬೆಲೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಗಣಿತದ ಒಂದು ಭಾಗ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಇವೆಲ್ಲ ವಿನೋದದ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಎಣಿಸಬಹುದು.
But if a visible result is made the whole worth of a discipline, then literature, part of mathematics and philosophy all fall into the amusement group. We can keep the sting of the verse and still reckon its reach a little smaller.