ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು: ಸಂಸ್ಕೃತ ಸುಭಾಷಿತಗಳ ಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಹುಡುಕಾಟ

ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳನ್ನು ವಿಷಯ, ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಿಂದ ಹುಡುಕಿ. ಪ್ರತಿ ಸುಭಾಷಿತಕ್ಕೂ ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

← ವಿಚಾರ ಲಹರಿ

ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲೂ ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ, ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆ ಅದರ ಅರ್ಥ.

ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ

ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದ ಪ್ರಕಾರ

ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ

200 ಸುಭಾಷಿತಗಳು

ಸುಭಾಷಿತಪ್ರಶಂಸಾಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ · ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತಿನ ಹಿರಿಮೆ · 23 ಸುಭಾಷಿತ

1ಭಾಷಾಸು ಮುಖ್ಯಾ ಮಧುರಾಭಾಷಾಸು ಮುಖ್ಯಾ ಮಧುರಾ ದಿವ್ಯಾ ಗೀರ್ವಾಣಭಾರತೀಸಂಸ್ಕೃತ, ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಭಾಷಿತಗಳ ಮಾಧುರ್ಯ2ಸುಭಾಷಿತೇನ ಗೀತೇನಸುಭಾಷಿತೇನ ಗೀತೇನ ಯುವತೀನಾಂ ಚ ಲೀಲಯಾಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮನಸ್ಸು3ಸುಭಾಷಿತಮಯೈರ್ದ್ರವ್ಯೈಃಸುಭಾಷಿತಮಯೈರ್ದ್ರವ್ಯೈಃ ಸಂಗ್ರಹಂ ನ ಕರೋತಿ ಯಃಸುಭಾಷಿತಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಅಗತ್ಯ4ಸಂಸಾರಕಟುವೃಕ್ಷಸ್ಯಸಂಸಾರಕಟುವೃಕ್ಷಸ್ಯ ದ್ವೇ ಫಲೇ ಹ್ಯಮೃತೋಪಮೇಬದುಕಿನ ಕಹಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಸಿಹಿ5ಸುಭಾಷಿತರಸಾಸ್ವಾದಬದ್ಧಸುಭಾಷಿತರಸಾಸ್ವಾದಬದ್ಧರೋಮಾಞ್ಚಕಞ್ಚುಕಾಃಕಾವ್ಯಾನಂದದ ತೃಪ್ತಿ6ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ತ್ರೀಣಿ ರತ್ನಾನಿಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ತ್ರೀಣಿ ರತ್ನಾನಿ ಜಲಮನ್ನಂ ಸುಭಾಷಿತಮ್ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಯಾವುದು7ಧರ್ಮೋ ಯಶೋ ನಯೋ ದಾಕ್ಷ್ಯಂಧರ್ಮೋ ಯಶೋ ನಯೋ ದಾಕ್ಷ್ಯಂ ಮನೋಹಾರಿ ಸುಭಾಷಿತಮ್ಗುಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ ಭದ್ರತೆ8ಸಂಗೀತಮಪಿ ಸಾಹಿತ್ಯಂಸಂಗೀತಮಪಿ ಸಾಹಿತ್ಯಂ ಸರಸ್ವತ್ಯಾಃ ಸ್ತನದ್ವಯಮ್ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸವಿ9ಶಿಶುರ್ವೇತ್ತಿ ಪಶುರ್ವೇತ್ತಿಶಿಶುರ್ವೇತ್ತಿ ಪಶುರ್ವೇತ್ತಿ ವೇತ್ತಿ ಗಾನರಸಂ ಫಣೀಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಲು ಬೇಕಾದ ಸಿದ್ಧತೆ10ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಮ್ಲಾನಮುಖೀ ಜಾತಾದ್ರಾಕ್ಷಾ ಮ್ಲಾನಮುಖೀ ಜಾತಾ ಶರ್ಕರಾ ಚಾಶ್ಮತಾಂ ಗತಾಕವಿಕಲ್ಪನೆಯ ಚಮತ್ಕಾರ11ಸಂಸದಿ ತದೇವ ಭೂಷಣಂಸಂಸದಿ ತದೇವ ಭೂಷಣಮುಪಕಾರಕಮವಸರೇ ಧನಂ ಮುಖ್ಯಮ್ಸುಭಾಷಿತವೆಂಬ ಚಿನ್ನದ ಎರಡು ಉಪಯೋಗ12ಕಥಮಿಹ ಮನುಷ್ಯಜನ್ಮಾಕಥಮಿಹ ಮನುಷ್ಯಜನ್ಮಾ ಸಂಪ್ರವಿಶತಿ ಸದಸಿ ವಿಬುಧಗಮಿತಾಯಾಮ್ವಿದ್ವತ್ಸಭೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಅರ್ಹತೆ13ಅಕಲಿತಶಬ್ದಾಲಂಕೃತಿಃಅಕಲಿತಶಬ್ದಾಲಂಕೃತಿರನುಕೂಲಾ ಸ್ಖಲಿತಪದನಿವೇಶಾಪಿಅಲಂಕಾರಕ್ಕಿಂತ ರಸ ಮುಖ್ಯ14ಆಸ್ವಾದಿತದಯಿತಾಧರಆಸ್ವಾದಿತದಯಿತಾಧರಸುಧಾರಸಸ್ಯೈವ ಸೂಕ್ತಯೋ ಮಧುರಾಃಅನುಭವ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ15ಅವಸರಪಠಿತಂ ಸರ್ವಂಅವಸರಪಠಿತಂ ಸರ್ವಂ ಸುಭಾಷಿತತ್ವಂ ಪ್ರಯಾತ್ಯಸೂಕ್ತಮಪಿಮಾತಿಗೆ ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ16ಯಸ್ಯ ವಕ್ತ್ರಕುಹರೇಯಸ್ಯ ವಕ್ತ್ರಕುಹರೇ ಸುಭಾಷಿತಂಸಮಯಕ್ಕೆ ಮಾತನಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ17ಸುಭಾಷಿತಂ ಹಾರಿಸುಭಾಷಿತಂ ಹಾರಿ ವಿಶತ್ಯಧೋಗಲಾದುರ್ಜನ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿ18ನಾಯಂ ಪ್ರಯಾತಿ ವಿಕೃತಿಂನಾಯಂ ಪ್ರಯಾತಿ ವಿಕೃತಿಂ ವಿರಸೋ ನ ಯಃ ಸ್ಯಾಸುಭಾಷಿತ ರಸದ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳು19ಧನ್ಯಾಃ ಶುಚೀನಿ ಸುರಭೀಣಿಧನ್ಯಾಃ ಶುಚೀನಿ ಸುರಭೀಣಿ ಗುಣೋಮ್ಭಿತಾನಿಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಕೊಡುವ ಸೊಗಸು20ಕಿಂ ಹಾರೈಃ ಕಿಮು ಕಂಕಣೈಃಕಿಂ ಹಾರೈಃ ಕಿಮು ಕಙ್ಕಣೈಃ ಕಿಮಸಮೈಃ ಕರ್ಣಾವತಂಸೈರಲಂಮಾತೇ ಮನುಷ್ಯನ ಆಭರಣ21ಖಿನ್ನಂ ಚಾಪಿ ಸುಭಾಷಿತೇನಖಿನ್ನಂ ಚಾಪಿ ಸುಭಾಷಿತೇನ ರಮತೇ ಸ್ವೀಯಂ ಮನಃ ಸರ್ವದಾಸುಭಾಷಿತಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಮೂರು ಲಾಭಗಳು22ಸುವ್ಯಾಹೃತಾನಿ ಧೀರಾಣಾಂಸುವ್ಯಾಹೃತಾನಿ ಧೀರಾಣಾಂ ಫಲತಃ ಪರಿಚಿನ್ತ್ಯ ಯಃಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತರುವುದು23ಸುವ್ಯಾಹೃತಾನಿ ಸೂಕ್ತಾನಿಸುವ್ಯಾಹೃತಾನಿ ಸೂಕ್ತಾನಿ ಸುಕೃತಾನಿ ತತಸ್ತತಃಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು

ವಿದ್ಯಾಪ್ರಶಂಸಾಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ · ವಿದ್ಯೆಯ ಹಿರಿಮೆ · 16 ಸುಭಾಷಿತ

1ಅಪೂರ್ವಃ ಕೋಽಪಿ ಕೋಶೋಽಯಂಅಪೂರ್ವಃ ಕೋಽಪಿ ಕೋಶೋಽಯಂ ವಿದ್ಯತೇ ತವ ಭಾರತಿವಿದ್ಯೆ ಹಂಚಿದಷ್ಟೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ2ಅನೇಕಸಂಶಯೋಚ್ಛೇದಿಅನೇಕಸಂಶಯೋಚ್ಛೇದಿ ಪರೋಕ್ಷಾರ್ಥಸ್ಯ ದರ್ಶಕಮ್ಜ್ಞಾನವೇ ನಿಜವಾದ ಕಣ್ಣು3ಸರ್ವದ್ರವ್ಯೇಷು ವಿದ್ಯೈವಸರ್ವದ್ರವ್ಯೇಷು ವಿದ್ಯೈವ ದ್ರವ್ಯಮಾಹುರನುತ್ತಮಮ್ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಪತ್ತೆಂದು ಅಳೆಯುವ ಬಗೆ4ಹರ್ತುರ್ನ ಗೋಚರಂ ಯಾತಿಹರ್ತುರ್ನ ಗೋಚರಂ ಯಾತಿ ದತ್ತಾ ಭವತಿ ವಿಸ್ತೃತಾಹಂಚಿದಷ್ಟೂ ಬೆಳೆಯುವ ವಿದ್ಯೆ5ಜ್ಞಾತಿಭಿರ್ವಂಟ್ಯತೇ ನೈವಜ್ಞಾತಿಭಿರ್ವಣ್ಟ್ಯತೇ ನೈವ ಚೋರೇಣಾಪಿ ನ ನೀಯತೇಪಾಲಾಗದ, ಕಳವಾಗದ, ಕರಗದ ಸಂಪತ್ತು6ಸಂಯೋಜಯತಿ ವಿದ್ಯೈವಸಂಯೋಜಯತಿ ವಿದ್ಯೈವ ನೀಚಗಾಪಿ ನರಂ ಸರಿತ್ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ7ವಿದ್ಯಾ ಶಸ್ತ್ರಂ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಚವಿದ್ಯಾ ಶಸ್ತ್ರಂ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಚ ದ್ವೇ ವಿದ್ಯೇ ಪ್ರತಿಪತ್ತಯೇದೇಹಬಲದ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ವಿದ್ಯೆ8ಶುನಃ ಪುಚ್ಛಮಿವ ವ್ಯರ್ಥಂಶುನಃ ಪುಚ್ಛಮಿವ ವ್ಯರ್ಥಂ ಜೀವಿತಂ ವಿದ್ಯಯಾ ವಿನಾವಿದ್ಯೆಯಿಲ್ಲದ ಬದುಕಿನ ವ್ಯರ್ಥತೆ9ಸದ್ವಿದ್ಯಾ ಯದಿ ಕಾ ಚಿಂತಾಸದ್ವಿದ್ಯಾ ಯದಿ ಕಾ ಚಿನ್ತಾ ವರಾಕೋದರಪೂರಣೇವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಚಿಂತೆ10ಅನಪೇಕ್ಷಿತಗುರುವಚನಾಅನಪೇಕ್ಷಿತಗುರುವಚನಾ ಸರ್ವಾನ್ಗ್ರನ್ಥೀನ್ವಿಭೇದಯತಿ ಸಮ್ಯಕ್ಸ್ವಂತ ವಿಮರ್ಶಾಶಕ್ತಿಯ ಹಿರಿಮೆ11ವಸುಮತೀಪತಿನಾ ನು ಸರಸ್ವತೀವಸುಮತೀಪತಿನಾ ನು ಸರಸ್ವತೀಯಾರಿಗೂ ಕಸಿಯಲಾಗದ ವಿದ್ಯಾಸಂಪತ್ತು12ಶ್ರಿಯಃ ಪ್ರದುಗ್ಧೇಶ್ರಿಯಃ ಪ್ರದುಗ್ಧೇ ವಿಪದೋ ರುಣದ್ಧಿಶುದ್ಧ ಬುದ್ಧಿಯ ಐದು ಕೆಲಸಗಳು13ನ ಚೋರಹಾರ್ಯಂ ನ ಚ ರಾಜಹಾರ್ಯಂನ ಚೋರಹಾರ್ಯಂ ನ ಚ ರಾಜಹಾರ್ಯಂವಿದ್ಯಾಧನದ ಹಿರಿಮೆ14ಮಾತೇವ ರಕ್ಷತಿ ಪಿತೇವಮಾತೇವ ರಕ್ಷತಿ ಪಿತೇವ ಹಿತೇ ನಿಯುಙ್ಕ್ತೇವಿದ್ಯೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರಗಳು15ವಿದ್ಯಾ ನಾಮ ನರಸ್ಯ ರೂಪಮಧಿಕಂವಿದ್ಯಾ ನಾಮ ನರಸ್ಯ ರೂಪಮಧಿಕಂ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಗುಪ್ತಂ ಧನಂವಿದ್ಯೆಯ ಹಲವು ಮುಖಗಳು16ವಿದ್ಯಾ ನಾಮ ನರಸ್ಯ ಕೀರ್ತಿರತುಲಾವಿದ್ಯಾ ನಾಮ ನರಸ್ಯ ಕೀರ್ತಿರತುಲಾ ಭಾಗ್ಯಕ್ಷಯೇ ಚಾಶ್ರಯೋವಿದ್ಯೆಯನ್ನೇ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಇಡುವುದು

ಕಾವ್ಯಪ್ರಶಂಸಾಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ · ಕಾವ್ಯದ ಹಿರಿಮೆ · 21 ಸುಭಾಷಿತ

1ಕಾನ್ಪೃಚ್ಛಾಮಃ ಸುರಾಃ ಸ್ವರ್ಗೇಕಾನ್ಪೃಚ್ಛಾಮಃ ಸುರಾಃ ಸ್ವರ್ಗೇ ನಿವಸಾಮೋ ವಯಂ ಭುವಿಕಾವ್ಯರಸ ಮತ್ತು ಅಮೃತದ ಹೋಲಿಕೆ2ನಿರವದ್ಯಾನಿ ಪದ್ಯಾನಿನಿರವದ್ಯಾನಿ ಪದ್ಯಾನಿ ಯದ್ಯನಾಢ್ಯಸ್ಯ ಕಾ ಕ್ಷತಿಃಕವಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ಬೆಲೆ3ಯಾತಾ ಯಾಂತಿ ಚ ಯಾತಾರೋಯಾತಾ ಯಾನ್ತಿ ಚ ಯಾತಾರೋ ಲೋಕಾಃ ಶೋಕಾಧಿಕಾ ಭುವಿಕಾಲದ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಕೀರ್ತಿ4ನವೋಕ್ತಿರ್ಜಾತಿರಗ್ರಾಮ್ಯಾನವೋಕ್ತಿರ್ಜಾತಿರಗ್ರಾಮ್ಯಾ ಶ್ಲೇಷೋಽಕ್ಲಿಷ್ಟಃ ಸ್ಫುಟೋ ರಸಃಕಾವ್ಯದ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಗಮ5ಸದ್ಭಿರ್ಭವ್ಯೇ ಹಿತೇ ಕಾವ್ಯೇಸದ್ಭಿರ್ಭವ್ಯೇ ಹಿತೇ ಕಾವ್ಯೇ ವೃಥಾ ದುರ್ಜನಗರ್ಜನಮ್ಟೀಕೆಯ ಎದುರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೃತಿಯ ನಿರ್ಭಯ6ತ ಏವ ಪದವಿನ್ಯಾಸಾಃತ ಏವ ಪದವಿನ್ಯಾಸಾಸ್ತಾ ಏವಾರ್ಥವಿಭೂತಯಃಹೊಸತನ ಹುಟ್ಟುವುದು ಜೋಡಣೆಯಿಂದ7ಸರಸಾಪಿ ಕವೇರ್ವಾಣೀಸರಸಾಪಿ ಕವೇರ್ವಾಣೀ ಹರಿನಾಮಾಙ್ಕಿತಾ ಯದಿಕಾವ್ಯದ ರಸ ಮತ್ತು ಅದರ ವಸ್ತು8ಕಾವ್ಯಮಾಮ್ರಫಲಸ್ಯಾಪಿಕಾವ್ಯಮಾಮ್ರಫಲಸ್ಯಾಪಿ ಕೋಮಲಸ್ಯೇತರಸ್ಯ ಚಬಂಧದ ರೀತಿ ರಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು9ಶಬ್ದಶಕ್ತ್ಯೈವ ಕುರ್ವಾಣಾಶಬ್ದಶಕ್ತ್ಯೈವ ಕುರ್ವಾಣಾ ಸರ್ವದಾ ನವನಿರ್ವೃತಿಮ್ಶಬ್ದದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ಸಾಂತ್ವನ10ಶ್ಲಿಷ್ಟಾ ಸಂಭಗ್ನಾ ಸದ್ವರ್ಣಾಶ್ಲಿಷ್ಟಾ ಸಮ್ಭಗ್ನಾ ಸದ್ವರ್ಣಾ ನಿರ್ದೋಷಾ ಸದ್ಗುಣಾ ಮೃದುಃಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷೆಯ ಚಮತ್ಕಾರ11ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷೇಷುಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷೇಷು ವೈಚಕ್ಷಣ್ಯಂ ಕಲಾಸು ಚಕಾವ್ಯದ ಓದಿನಿಂದ ಸಿಗುವ ಫಲಗಳು14ಅವಿದಿತಗುಣಾಪಿ ಸುಕವೇರ್ಭಣಿತಿಃಅವಿದಿತಗುಣಾಪಿ ಸುಕವೇರ್ಭಣಿತಿಃ ಕರ್ಣೇಷು ವಮತಿ ಮಧುಧಾರಾಮ್ಕಾವ್ಯದ ಮೊದಲ ಸ್ಪರ್ಶ15ಖ್ಯಾತಿಂ ಗಮಯತಿ ಸುಜನಂಖ್ಯಾತಿಂ ಗಮಯತಿ ಸುಜನಂ ಸುಕವಿರ್ವಿದಧಾತಿ ಕೇವಲಂ ಕಾವ್ಯಮ್ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲದ ನಡುವಿನ ಅಂತರ17ಸರಸಾ ಸಾಲಂಕಾರಾಸರಸಾ ಸಾಲಂಕಾರಾ ಸುಪದನ್ಯಾಸಾ ಸುವರ್ಣಮಯಮೂರ್ತಿಃಶ್ಲೇಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಹೊಗಳಿಕೆ21ಸತ್ಸೂತ್ರಸಂವಿಧಾನಂಸತ್ಸೂತ್ರಸಂವಿಧಾನಂ ಸದಲಂಕಾರಂ ಸುವೃತ್ತಮಚ್ಛಿದ್ರಮ್ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಯ ಒಂದೇ ಗುಣಗಳು22ಯದಸೇವನೀಯಮಸತಾಂಯದಸೇವನೀಯಮಸತಾಮಮೃತಪ್ರಾಯಂ ಸುವರ್ಣವಿನ್ಯಾಸಮ್ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮನೆಂದ ಶ್ಲೇಷೆ27ನ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ನ ಚ ರಾಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀಃನ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ನ ಚ ರಾಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀಯೋಗ್ಯನಾದ ಓದುಗ ಸಿಕ್ಕಾಗಿನ ಸಂತೋಷ28ಅನಭ್ರವೃಷ್ಟಿಃ ಶ್ರವಣಾಮೃತಸ್ಯಅನಭ್ರವೃಷ್ಟಿಃ ಶ್ರವಣಾಮೃತಸ್ಯವೈದರ್ಭೀ ರೀತಿ, ಸರಳ ಶೈಲಿಯ ಹಿರಿಮೆ30ನಮೋ ನಮಃ ಕಾವ್ಯರಸಾಯನಮೋ ನಮಃ ಕಾವ್ಯರಸಾಯ ತಸ್ಮೈಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಕಾಣುವ ಎರಡು ಮುಖ32ರೇ ರೇ ಖಲಾಃ ಶೃಣುತರೇ ರೇ ಖಲಾಃ ಶೃಣುತ ಮದ್ವಚನಂ ಸಮಸ್ತಾಃಕಾವ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿಡುವ ಕರೆ33ವಾಣೀ ಮಮೈವ ಸರಸಾವಾಣೀ ಮಮೈವ ಸರಸಾ ಯದಿ ರಞ್ಜಯಿತ್ರೀಗುಣವಿದ್ದರೆ ಪ್ರಚಾರ ಬೇಕಿಲ್ಲ

ಪಂಡಿತಪ್ರಶಂಸಾಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ · ತಿಳಿದವರ ಹಿರಿಮೆ · 21 ಸುಭಾಷಿತ

1ಪಂಡಿತೇ ಹಿ ಗುಣಾಃ ಸರ್ವೇಪಣ್ಡಿತೇ ಹಿ ಗುಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಮೂರ್ಖೇ ದೋಷಾಶ್ಚ ಕೇವಲಾಃತಿಳಿದವನ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯದವನ ಲೆಕ್ಕ2ಯತ್ರ ವಿದ್ವಜ್ಜನೋ ನಾಸ್ತಿಯತ್ರ ವಿದ್ವಜ್ಜನೋ ನಾಸ್ತಿ ಶ್ಲಾಘ್ಯಸ್ತತ್ರಾಲ್ಪಧೀರಪಿಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಸಿಗುವ ಸ್ಥಾನ3ಕಿಂ ಕುಲೇನ ವಿಶಾಲೇನಕಿಂ ಕುಲೇನ ವಿಶಾಲೇನ ವಿದ್ಯಾಹೀನಸ್ಯ ದೇಹಿನಃಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಗಳಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಆಯ್ಕೆ5ವಿದ್ವಾನೇವ ವಿಜಾನಾತಿವಿದ್ವಾನೇವ ವಿಜಾನಾತಿ ವಿದ್ವಜ್ಜನಪರಿಶ್ರಮಮ್ಶ್ರಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ಯಾರು6ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಹಿ ಜಲ್ಪತಾಂ ಪುಂಸಾಂಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಹಿ ಜಲ್ಪತಾಂ ಪುಂಸಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಚಃ ಶುಭಾಶುಭಾಃಕೇಳುವ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಆರಿಸುವ ಬುದ್ಧಿ7ವಿದ್ವತ್ತ್ವಂ ಚ ನೃಪತ್ವಂ ಚವಿದ್ವತ್ತ್ವಂ ಚ ನೃಪತ್ವಂ ಚ ನೈವ ತುಲ್ಯಂ ಕದಾಚನಅಧಿಕಾರದ ಗಡಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ10ಗುಣದೋಷೌ ಬುಧೋ ಗೃಹ್ಣನ್ಗುಣದೋಷೌ ಬುಧೋ ಗೃಹ್ಣನ್ನಿನ್ದುಕ್ಷ್ವೇಡಾವಿವೇಶ್ವರಃಗುಣವನ್ನೂ ದೋಷವನ್ನೂ ಹೇಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು11ಸ್ಥಿರಾ ಶೈಲೀ ಗುಣವತಾಸ್ಥಿರಾ ಶೈಲೀ ಗುಣವತಾ ಖಲಬುದ್ಧ್ಯಾ ನ ಬಾಧ್ಯತೇದುರ್ಜನರ ಮಾತಿನ ಎದುರು ಗುಣವಂತನ ಸ್ಥಿರತೆ13ವಿದುಷಾಂ ವದನಾದ್ವಾಚಃವಿದುಷಾಂ ವದನಾದ್ವಾಚಃ ಸಹಸಾ ಯಾನ್ತಿ ನೋ ಬಹಿಃಆಡಿದ ಮಾತಿನ ಹೊಣೆ14ಅರ್ಥಾಹರಣಕೌಶಲ್ಯಂಅರ್ಥಾಹರಣಕೌಶಲ್ಯಂ ಕಿಂ ಸ್ತುಮಃ ಶಾಸ್ತ್ರವಾದಿನಾಮ್ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಅರ್ಥ ತೆಗೆಯುವ ಕೌಶಲ15ಸ ಏವ ರಸಿಕೋ ಲೋಕೇಸ ಏವ ರಸಿಕೋ ಲೋಕೇ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕಾವ್ಯಂ ಪರೈಃ ಕೃತಮ್ನಿಜವಾದ ರಸಿಕನ ಗುರುತು16ಶ್ರುತೇ ಮಹಾಕವೇಃ ಕಾವ್ಯೇಶ್ರುತೇ ಮಹಾಕವೇಃ ಕಾವ್ಯೇ ನಯನೇ ವದನೇ ಚ ವಾಃಸ್ಪಂದಿಸದ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಚಾಟಿಯೇಟು18ವ್ಯಾಖ್ಯಾತುಮೇವ ಕೇಚಿತ್ಕುಶಲಾಃವ್ಯಾಖ್ಯಾತುಮೇವ ಕೇಚಿತ್ಕುಶಲಾಃ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಪ್ರಯೋಕ್ತುಮಲಮನ್ಯೇತಿಳಿವು ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ19ಸತ್ಯಂ ತಪೋ ಜ್ಞಾನಮಹಿಂಸತಾ ಚಸತ್ಯಂ ತಪೋ ಜ್ಞಾನಮಹಿಂಸತಾ ಚವಿದ್ವತ್ತಿನ ನಿಜವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು20ಕವೀಶ್ವರಾಣಾಂ ವಚಸಾ ವಿನೋದೈಃಕವೀಶ್ವರಾಣಾಂ ವಚಸಾ ವಿನೋದೈಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಸವಿಯಲು ಬೇಕಾದ ಸಿದ್ಧತೆ21ಶಾಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಧೀತ್ಯಾಪಿ ಭವಂತಿ ಮೂರ್ಖಾಃಶಾಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಧೀತ್ಯಾಪಿ ಭವನ್ತಿ ಮೂರ್ಖಾಓದಿದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವುದರ ಅಗತ್ಯ22ನ ಪಂಡಿತಾಃ ಸಾಹಸಿಕಾ ಭವಂತಿನ ಪಣ್ಡಿತಾಃ ಸಾಹಸಿಕಾ ಭವನ್ತಿಕೇಳುವುದು, ತೂಗುವುದು, ನಡೆಸುವುದು23ಇಹ ತುರಗಶತೈಃ ಪ್ರಯಾಂತು ಮೂಢಾಇಹ ತುರಗಶತೈಃ ಪ್ರಯಾನ್ತು ಮೂಢಾಸ್ಥಾನದ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಗುಣದ ಎತ್ತರ26ಅಧಿಗತಪರಮಾರ್ಥಾನ್ಪಂಡಿತಾನ್ಅಧಿಗತಪರಮಾರ್ಥಾನ್ಪಣ್ಡಿತಾನ್ಮಾಽವಮಂಸ್ಥಾಸಂಪತ್ತು ತಿಳಿದವರನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾರದು27ಶಾಸ್ತ್ರೋಪಸ್ಕೃತಶಬ್ದಸುಂದರಗಿರಃಶಾಸ್ತ್ರೋಪಸ್ಕೃತಶಬ್ದಸುನ್ದರಗಿರಃ ಶಿಷ್ಯಪ್ರದೇಯಾಗಮಾಗುಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸದವರ ಹೊಣೆ28ಹರ್ತುರ್ಯಾತಿ ನ ಗೋಚರಂಹರ್ತುರ್ಯಾತಿ ನ ಗೋಚರಂ ಕಿಮಪಿ ಶಂ ಪುಷ್ಣಾತಿ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾವಿದ್ಯೆ ಎಂಬ ಒಳಗಿನ ಸಂಪತ್ತು

ಕುಪಂಡಿತನಿಂದಾಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ · ತಿಳಿಯದವರ ಬಗ್ಗೆ · 50 ಸುಭಾಷಿತ

1ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಜ್ಞಾಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ತಸ್ಯ ಕರೋತಿ ಕಿಮ್ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ ವ್ಯರ್ಥ3ಮೂರ್ಖೋ ಹಿ ಜಲ್ಪತಾಂ ಪುಂಸಾಂಮೂರ್ಖೋ ಹಿ ಜಲ್ಪತಾಂ ಪುಂಸಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಚಃ ಶುಭಾಶುಭಾಃಒಂದೇ ಮಾತಿನಿಂದ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಆಯ್ಕೆ4ಉಪದೇಶೋ ಹಿ ಮೂರ್ಖಾಣಾಂಉಪದೇಶೋ ಹಿ ಮೂರ್ಖಾಣಾಂ ಪ್ರಕೋಪಾಯ ನ ಶಾನ್ತಯೇಯಾರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ5ವರಂ ಪರ್ವತದುರ್ಗೇಷು ಭ್ರಾಂತಂವರಂ ಪರ್ವತದುರ್ಗೇಷು ಭ್ರಾನ್ತಂ ವನಚರೈಃ ಸಹಸಹವಾಸದ ಆಯ್ಕೆ6ಮೂರ್ಖೋಽಪಿ ಮೂರ್ಖಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಮೂರ್ಖೋಽಪಿ ಮೂರ್ಖಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಚನ್ದನಾದಪಿ ಶೀತಲಃಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟುವ ಜಾಗ7ಅಂತಃಸಾರವಿಹೀನಸ್ಯಅನ್ತಃಸಾರವಿಹೀನಸ್ಯ ಸಹಾಯಃ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯತಿಒಳಗಿನ ಸಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಹವಾಸ ಸಾಲದು8ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ವಿವೇಕಸ್ತುಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ವಿವೇಕಸ್ತು ಕೇವಲಂ ಯೋ ಬಹುಶ್ರುತಃಬಹುಶ್ರುತ ಮತ್ತು ವಿವೇಕದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ9ರೂಪಯೌವನಸಂಪನ್ನಾರೂಪಯೌವನಸಮ್ಪನ್ನಾ ವಿಶಾಲಕುಲಸಮ್ಭವಾಃಹೊರಗಿನ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಗುಣ11ಮದೋಪಶಮನಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂಮದೋಪಶಮನಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಖಲಾನಾಂ ಕುರುತೇ ಮದಮ್ವಿದ್ಯೆ ಅಹಂಕಾರವಾಗಿ ತಿರುಗುವುದು12ಜ್ಞಾನವಿದ್ಯಾವಿಹೀನಸ್ಯಜ್ಞಾನವಿದ್ಯಾವಿಹೀನಸ್ಯ ವಿದ್ಯಾಜಾಲಂ ನಿರರ್ಥಕಮ್ಪದವಿಗಳ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ತಿಳಿವು13ಮೂರ್ಖಃ ಸ್ವಲ್ಪವ್ಯಯತ್ರಾಸಾತ್ಮೂರ್ಖಃ ಸ್ವಲ್ಪವ್ಯಯತ್ರಾಸಾತ್ಸರ್ವನಾಶಂ ಕರೋತಿ ಹಿಸಣ್ಣ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟ14ಮಾತಾ ಶತ್ರುಃ ಪಿತಾ ವೈರೀಮಾತಾ ಶತ್ರುಃ ಪಿತಾ ವೈರೀ ಯೇನ ಬಾಲೋ ನ ಪಾಠಿತಃಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಓದು ಕೊಡುವ ಹೊಣೆ18ಬೋದ್ಧಾರೋ ಮತ್ಸರಗ್ರಸ್ತಾಃಬೋದ್ಧಾರೋ ಮತ್ಸರಗ್ರಸ್ತಾಃ ಪ್ರಭವಃ ಸ್ಮಯದೂಷಿತಾಃಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದ ಮಾತಿನ ಬಗ್ಗೆ19ಪದ್ಯದ್ವಯಸ್ಯ ಸಂಧಾನಂಪದ್ಯದ್ವಯಸ್ಯ ಸಂಧಾನಂ ಕರ್ತುಮಪ್ರತಿಭಾಃ ಖಲಾಃಮಾಡಲಾಗದವರ ತೀರ್ಮಾನ22ಕೇಷಾಂಚಿದ್ವಾಚಿ ಶುಕವತ್ಕೇಷಾಂಚಿದ್ವಾಚಿ ಶುಕವತ್ಪರೇಷಾಂ ಹೃದಿ ಮೂಕವತ್ಮಾತು ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ತಿಳಿವು23ಬಹೂನಿ ನರಶೀರ್ಷಾಣಿಬಹೂನಿ ನರಶೀರ್ಷಾಣಿ ಲೋಮಶಾನಿ ವಹನ್ತಿ ಚಕೇಳುವ ಕಿವಿಯ ಕೊರತೆ24ಕವೀನಾಂ ಮಹತಾಂ ಸೂಕ್ತೈಃಕವೀನಾಂ ಮಹತಾಂ ಸೂಕ್ತೈರ್ಗೂಢಾರ್ಥಾನ್ತರಸೂಚಿಭಿಃಗೂಢಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಅದರ ಚುಚ್ಚು25ಅಜ್ಞಃ ಸುಖಮಾರಾಧ್ಯಃಅಜ್ಞಃ ಸುಖಮಾರಾಧ್ಯಃ ಸುಖತರಮಾರಾಧ್ಯತೇ ವಿಶೇಷಜ್ಞಃಅಲ್ಪಜ್ಞಾನದ ಅಹಂಕಾರ26ಗುಣಿಗಣಗಣನಾರಮ್ಭೇ ನ ಪತತಿಗುಣಿಗಣಗಣನಾರಮ್ಭೇ ನ ಪತತಿ ಕಠಿನೀ ಸುಸಂಭ್ರಮಾದ್ಯಸ್ಯಗುಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದವನು27ನಿರ್ಗುಣ ಇತಿ ಮೃತ ಇತಿನಿರ್ಗುಣ ಇತಿ ಮೃತ ಇತಿ ಚ ದ್ವಾವೇಕಾರ್ಥಾಭಿಧಾಯಿನೌ ವಿದ್ಧಿಗುಣ ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು28ಅನ್ತರ್ಭೂತೋ ನಿವಸತಿ ಜಡೇಅನ್ತರ್ಭೂತೋ ನಿವಸತಿ ಜಡೇ ಜಡಃ ಶಿಶಿರಮಹಸಿ ಹರಿಣ ಇವಜಡತೆ ಎಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ29ಜೀವಿತ ಇವ ಕಣ್ಠಗತೇ ಸೂಕ್ತೇಜೀವಿತ ಇವ ಕಣ್ಠಗತೇ ಸೂಕ್ತೇ ದುಃಖಾಸಿಕಾ ಕವೇಸ್ತಾವತ್ಸಹೃದಯನಿಲ್ಲದ ಕವಿಯ ಸಂಕಟ30ಸಾಹಿತ್ಯಸಂಗೀತಕಲಾವಿಹೀನಃಸಾಹಿತ್ಯಸಂಗೀತಕಲಾವಿಹೀನಃಕಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು31ಜಡೇಷು ಜಾತಪ್ರತಿಭಾಭಿಮಾನಾಃಜಡೇಷು ಜಾತಪ್ರತಿಭಾಭಿಮಾನಾಃಜಡರ ನಡುವಿನ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಭ್ರಮೆ32ಯೇಷಾಂ ನ ವಿದ್ಯಾ ನ ತಪಃಯೇಷಾಂ ನ ವಿದ್ಯಾ ನ ತಪೋ ನ ದಾನಂವಿದ್ಯೆ ಗುಣ ಇಲ್ಲದ ಬದುಕು33ಮುಕ್ತಾಫಲಂ ಕಿಂ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಾಂಮುಕ್ತಾಫಲಂ ಕಿಂ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಾಂ ಚಪಾತ್ರವಿಲ್ಲದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದು34ಅಜ್ಞಾತಪಾಣ್ಡಿತ್ಯರಹಸ್ಯಮುದ್ರಾಅಜ್ಞಾತಪಾಣ್ಡಿತ್ಯರಹಸ್ಯಮುದ್ರಾಸಿದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲದ ಹೆಮ್ಮೆ35ಅವಧ್ಯಜಮ್ಬಾಲಗವೇಷಣಾಯಅವಧ್ಯಜಮ್ಬಾಲಗವೇಷಣಾಯದೋಷ ಹುಡುಕುವ ಶ್ರಮ36ವರಂ ದರಿದ್ರಃ ಶ್ರುತಿಶಾಸ್ತ್ರಪಾರಗೋವರಂ ದರಿದ್ರಃ ಶ್ರುತಿಶಾಸ್ತ್ರಪಾರಗೋಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು38ಸರಸ್ವತೀಮಾತುರಭೂಚ್ಚಿರಂ ನ ಯಃಸರಸ್ವತೀಮಾತುರಭೂಚ್ಚಿರಂ ನ ಯಃಪ್ರೌಢಿಮೆ ಬೆಳೆಯುವ ಕ್ರಮ39ವಿತೀರ್ಣಶಿಕ್ಷಾ ಇವವಿತೀರ್ಣಶಿಕ್ಷಾ ಇವ ಹೃತ್ಪದಸ್ಥವಿವೇಕವೇ ಕವಿಯ ಲಕ್ಷಣ41ವಿನಾ ನ ಸಾಹಿತ್ಯವಿದಾಪರತ್ರವಿನಾ ನ ಸಾಹಿತ್ಯವಿದಾಪರತ್ರಗುಣ ಹರಡುವ ಜಾಗ42ಅತ್ಯರ್ಥವಕ್ರತ್ವಮನರ್ಥಕಂಅತ್ಯರ್ಥವಕ್ರತ್ವಮನರ್ಥಕಂ ಯಾಡೊಂಕು ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಮಾತು44ವಿವಿನಕ್ತಿ ನ ಬುದ್ಧಿದುರ್ವಿಧಃವಿವಿನಕ್ತಿ ನ ಬುದ್ಧಿದುರ್ವಿಧಃಹೇಳಿದರೂ ತಲುಪದ ಮಾತು46ಅಥ ವಾಭಿನಿವಿಷ್ಟಬುದ್ಧಿಷುಅಥ ವಾಭಿನಿವಿಷ್ಟಬುದ್ಧಿಷುಹಠದ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು47ಇತರಕರ್ಮಫಲಾನಿ ಯದೃಚ್ಛಯಾಇತರಕರ್ಮಫಲಾನಿ ಯದೃಚ್ಛಯಾರಸಿಕತೆ ಇಲ್ಲದವರ ಮುಂದೆ ಕಾವ್ಯ48ಕತಿಚಿದುದ್ಧತನಿರ್ಭರಮತ್ಸರಾಃಕತಿಚಿದುದ್ಧತನಿರ್ಭರಮತ್ಸರಾಃಕೇಳುವವರೇ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ49ಯೇ ಕೇ ವಿಚಿತ್ರರಸಶಾಲಿಷುಯೇ ಕೇ ವಿಚಿತ್ರರಸಶಾಲಿಷು ಸತ್ಕವೀನಾಂಕಾವ್ಯದ ಸವಿ ಗೊತ್ತಾಗದವರು56ಪ್ರಸಹ್ಯ ಮಣಿಮುದ್ಧರೇತ್ಪ್ರಸಹ್ಯ ಮಣಿಮುದ್ಧರೇನ್ಮಕರವಕ್ತ್ರದಂಷ್ಟ್ರಾಙ್ಕುರಾಹಠದ ಮೂರ್ಖನನ್ನು ಒಲಿಸುವುದು57ಲಭೇತ ಸಿಕತಾಸು ತೈಲಮಪಿಲಭೇತ ಸಿಕತಾಸು ತೈಲಮಪಿ ಯತ್ನತಃ ಪೀಡಯಇಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೂ ಕೆಳಗಿನದು58ಯದಾ ಕಿಂಚಿಜ್ಜ್ಞೋಽಹಂಯದಾ ಕಿಂಚಿಜ್ಜ್ಞೋಽಹಂ ದ್ವಿಪ ಇವ ಮದಾನ್ಧಃ ಸಮಭವಂಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿವಿನ ಮದ59ಶಿರಃ ಶಾರ್ವಂ ಸ್ವರ್ಗಾತ್ಶಿರಃ ಶಾರ್ವಂ ಸ್ವರ್ಗಾತ್ಪಶುಪತಿಶಿರಸ್ತಃ ಕ್ಷಿತಿಧರಂವಿವೇಕ ಕಳೆದವರ ಬೀಳುವಿಕೆ61ವಿತರತಿ ಗುರುಃ ಪ್ರಾಜ್ಞೇವಿತರತಿ ಗುರುಃ ಪ್ರಾಜ್ಞೇ ವಿದ್ಯಾಂ ಯಥೈವ ತಥಾ ಜಡೇಗುರು, ಶಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಫಲ66ಮೂರ್ಖತ್ವಂ ಸುಲಭಂ ಭಜಸ್ವಮೂರ್ಖತ್ವಂ ಸುಲಭಂ ಭಜಸ್ವ ಕುಮತೇ ಮೂರ್ಖಸ್ಯ ಚಾಷ್ಟೌ ಗುಣಾಃಮೂರ್ಖತನದ ಎಂಟು ಗುಣ67ವ್ಯಾಲಂ ಬಾಲಮೃಣಾಲತನ್ತುಭಿಃವ್ಯಾಲಂ ಬಾಲಮೃಣಾಲತನ್ತುಭಿರಸೌ ರೋದ್ಧುಂ ಸಮುಜ್ಜೃಮ್ಭತೇಖಲರಿಗೆ ಉಪದೇಶ68ಶಕ್ಯೋ ವಾರಯಿತುಂ ಜಲೇನಶಕ್ಯೋ ವಾರಯಿತುಂ ಜಲೇನ ಹುತಭುಕ್ಛತ್ರೇಣ ಸೂರ್ಯಾತಪೋಮೂರ್ಖತೆಗೆ ಔಷಧ69ತೋಯಂ ನಿರ್ಮಥಿತಂ ಘೃತಾಯತೋಯಂ ನಿರ್ಮಥಿತಂ ಘೃತಾಯ ಮಧುನೇ ನಿಷ್ಪೀಡಿತಃ ಪ್ರಸ್ತರಃನೀಚನ ಸೇವೆ70ಕಾವ್ಯೇ ಭವ್ಯತಮೇಽಪಿಕಾವ್ಯೇ ಭವ್ಯತಮೇಽಪಿ ವಿಘ್ನನಿವಹೈರಾಸ್ವಾದ್ಯಮಾನೇ ಮುಹುದೋಷಾನ್ವೇಷಣ72ಮೀಮಾಂಸಾ ಪಠಿತಾ ನ ಯೈಃಮೀಮಾಂಸಾ ಪಠಿತಾ ನ ಯೈರುಪನಿಷನ್ನೈವ ಶ್ರುತಾ ತತ್ತ್ವತಃಬಿರುದು ಮತ್ತು ಓದು73ಪೇಟೀಚೀವರಪಟ್ಟವಸ್ತ್ರಪಟಲಪೇಟೀಚೀವರಪಟ್ಟವಸ್ತ್ರಪಟಲಶ್ವೇತಾತಪತ್ರಚ್ಛಟಾಆಡಂಬರದ ಮಹಿಮೆ

ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ · ಸಜ್ಜನರ ಹಿರಿಮೆ · 54 ಸುಭಾಷಿತ

1ಅಹೋ ಕಿಮಪಿ ಚಿತ್ರಾಣಿಅಹೋ ಕಿಮಪಿ ಚಿತ್ರಾಣಿ ಚರಿತ್ರಾಣಿ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವಿನಯ2ನಾಲ್ಪೀಯಸಿ ನಿಬಧ್ನನ್ತಿ ಪದಮ್ನಾಲ್ಪೀಯಸಿ ನಿಬಧ್ನನ್ತಿ ಪದಮುನ್ನತಚೇತಸಃಎಲ್ಲೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕಲ್ಪ3ಅಞ್ಜಲಿಸ್ಥಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿಅಞ್ಜಲಿಸ್ಥಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ವಾಸಯನ್ತಿ ಕರದ್ವಯಮ್ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದ ಪ್ರೀತಿ4ವಜ್ರಾದಪಿ ಕಠೋರಾಣಿವಜ್ರಾದಪಿ ಕಠೋರಾಣಿ ಮೃದೂನಿ ಕುಸುಮಾದಪಿಲೋಕೋತ್ತರರ ಮನಸ್ಸು5ಗವಾದೀನಾಂ ಪಯೋಽನ್ಯೇದ್ಯುಃಗವಾದೀನಾಂ ಪಯೋಽನ್ಯೇದ್ಯುಃ ಸದ್ಯೋ ವಾ ಜಾಯತೇ ದಧಿಹಾಲು ಮತ್ತು ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರ6ಗಙ್ಗಾ ಪಾಪಂ ಶಶೀ ತಾಪಂಗಙ್ಗಾ ಪಾಪಂ ಶಶೀ ತಾಪಂ ದೈನ್ಯಂ ಕಲ್ಪತರುಸ್ತಥಾಸಜ್ಜನರ ಮೂರು ಕೆಲಸ7ಛಾಯಾವನ್ತೋ ಗತವ್ಯಾಲಾಃಛಾಯಾವನ್ತೋ ಗತವ್ಯಾಲಾಃ ಸ್ವಾರೋಹಾಃ ಫಲದಾಯಿನಃಬೇರೆಯವರ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ8ಸಂಪದೋ ಮಹತಾಮೇವಸಂಪದೋ ಮಹತಾಮೇವ ಮಹತಾಮೇವ ಚಾಪದಃಏರಿಳಿತ ದೊಡ್ಡವರಿಗೇ9ಅಪಕುರ್ವನ್ನಪಿ ಪ್ರಾಯಃಅಪಕುರ್ವನ್ನಪಿ ಪ್ರಾಯಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಮಹತಃ ಫಲಮ್ಕೇಡು ಮಾಡಿದವನಿಗೂ ಒಳಿತು10ಮಹತಾಂ ಪ್ರಾರ್ಥನೇನೈವಮಹತಾಂ ಪ್ರಾರ್ಥನೇನೈವ ವಿಪತ್ತಿರಪಿ ಶೋಭತೇಸೋಲಿಗೂ ಶೋಭೆ11ಗುಣಗ್ರಾಮಾವಿಸಂವಾದಿ ನಾಮಾಪಿಗುಣಗ್ರಾಮಾವಿಸಂವಾದಿ ನಾಮಾಪಿ ಹಿ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗುಣ13ನಾಗುಣೀ ಗುಣಿನಂ ವೇತ್ತಿನಾಗುಣೀ ಗುಣಿನಂ ವೇತ್ತಿ ಗುಣೀ ಗುಣಿಷು ಮತ್ಸರೀಗುಣವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವ ಗುಣ16ವಿಕೃತಿಂ ನೈವ ಗಚ್ಛನ್ತಿವಿಕೃತಿಂ ನೈವ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸಙ್ಗದೋಷೇಣ ಸಾಧವಃಸಂಗ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವ17ಮಾನ್ಯಾ ಏವ ಹಿ ಮಾನ್ಯಾನಾಂಮಾನ್ಯಾ ಏವ ಹಿ ಮಾನ್ಯಾನಾಂ ಮಾನಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ನೇತರೇಗೌರವ ಕೊಡುವವರು18ಸುಜನಂ ವ್ಯಜನಂ ಮನ್ಯೇಸುಜನಂ ವ್ಯಜನಂ ಮನ್ಯೇ ಚಾರುವಂಶಸಮುದ್ಭವಮ್ಸಜ್ಜನನ ಸ್ವಭಾವ19ಉದಯೇ ಸವಿತಾ ರಕ್ತೋಉದಯೇ ಸವಿತಾ ರಕ್ತೋ ರಕ್ತಶ್ಚಾಸ್ತಮಯೇ ತಥಾಏರಿಳಿತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ20ಆರಭನ್ತೇಽಲ್ಪಮೇವಾಜ್ಞಾಃಆರಭನ್ತೇಽಲ್ಪಮೇವಾಜ್ಞಾಃ ಕಾಮಂ ವ್ಯಗ್ರಾ ಭವನ್ತಿ ಚಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಗಡಿಬಿಡಿ21ಸದ್ಭಿಸ್ತು ಲೀಲಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂಸದ್ಭಿಸ್ತು ಲೀಲಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಶಿಲಾಲಿಖಿತಮಕ್ಷರಮ್ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿನ ಬೆಲೆ22ಹರೇಃ ಪದಾಹತಿಃ ಶ್ಲಾಘ್ಯಾಹರೇಃ ಪದಾಹತಿಃ ಶ್ಲಾಘ್ಯಾ ನ ಶ್ಲಾಘ್ಯಂ ಖರರೋಹಣಮ್ಸಂಗದ ಆಯ್ಕೆ23ಸಾಧೋಃ ಪ್ರಕೋಪಿತಸ್ಯಾಪಿಸಾಧೋಃ ಪ್ರಕೋಪಿತಸ್ಯಾಪಿ ಮನೋ ನಾಯಾತಿ ವಿಕ್ರಿಯಾಮ್ಸಜ್ಜನನ ತಾಳ್ಮೆ24ನಾರಿಕೇಲಸಮಾಕಾರಾನಾರಿಕೇಲಸಮಾಕಾರಾ ದೃಶ್ಯನ್ತೇಽಪಿ ಹಿ ಸಜ್ಜನಾಃಹೊರನೋಟ ಮತ್ತು ಒಳಗುಣ25ಸ್ನೇಹಚ್ಛೇದೇಽಪಿ ಸಾಧೂನಾಂಸ್ನೇಹಚ್ಛೇದೇಽಪಿ ಸಾಧೂನಾಂ ಗುಣಾ ನಾಯಾನ್ತಿ ವಿಕ್ರಿಯಾಮ್ಮುರಿದ ಮೇಲೂ ಉಳಿಯುವ ನಂಟು26ಪರೋಪದೇಶೇ ಪಾಣ್ಡಿತ್ಯಂಪರೋಪದೇಶೇ ಪಾಣ್ಡಿತ್ಯಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸುಕರಂ ನೃಣಾಮ್ಉಪದೇಶ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ27ಸಂಪತ್ಸು ಮಹತಾಂ ಚಿತ್ತಂಸಂಪತ್ಸು ಮಹತಾಂ ಚಿತ್ತಂ ಭವತ್ಯುತ್ಪಲಕೋಮಲಮ್ದೊಡ್ಡವರ ಮನಸ್ಸು29ಸನ್ತಃ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶನ್ತೇಸನ್ತಃ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶನ್ತೇ ಗುಣಾ ನ ಪರತೋ ನೃಣಾಮ್ಗುಣ ತಾನೇ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು30ಪಾತಿತೋಽಪಿ ಕರಾಘಾತೈಃಪಾತಿತೋಽಪಿ ಕರಾಘಾತೈರುತ್ಪತತ್ಯೇವ ಕನ್ದುಕಃಕಷ್ಟದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವುದು31ಸಕೃತ್ಕನ್ದುಕಪಾತೇನಸಕೃತ್ಕನ್ದುಕಪಾತೇನೋತ್ಪತತ್ಯಾರ್ಯಃ ಪತನ್ನಪಿಬಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ32ದನ್ತಿದನ್ತಸಮಾನಂ ಹಿದನ್ತಿದನ್ತಸಮಾನಂ ಹಿ ನಿಃಸೃತಂ ಮಹತಾಂ ವಚಃಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿನ ನೆಲೆ33ಶ್ಲೋಕಸ್ತು ಶ್ಲೋಕತಾಂ ಯಾತಿಶ್ಲೋಕಸ್ತು ಶ್ಲೋಕತಾಂ ಯಾತಿ ಯತ್ರ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಸಾಧವಃಸಭೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮಾತನಾಡುವುದು34ಕಿಮತ್ರ ಚಿತ್ರಂ ಯತ್ಸನ್ತಃಕಿಮತ್ರ ಚಿತ್ರಂ ಯತ್ಸನ್ತಃ ಪರಾನುಗ್ರಹತತ್ಪರಾಃಪ್ರತಿಫಲ ಬಯಸದ ಉಪಕಾರ36ಯಥಾ ಚಿತ್ತಂ ತಥಾ ವಾಚಃಯಥಾ ಚಿತ್ತಂ ತಥಾ ವಾಚೋ ಯಥಾ ವಾಚಸ್ತಥಾ ಕ್ರಿಯಾಃಮನಸ್ಸು ಮಾತು ಕೆಲಸದ ಏಕರೂಪ37ವಿವೇಕಃ ಸಹ ಸಂಪತ್ತ್ಯಾವಿವೇಕಃ ಸಹ ಸಂಪತ್ತ್ಯಾ ವಿನಯೋ ವಿದ್ಯಯಾ ಸಹದೊಡ್ಡವರ ಮೂರು ಗುರುತುಗಳು38ಉಪಕರ್ತುಂ ಪ್ರಿಯಂ ವಕ್ತುಂಉಪಕರ್ತುಂ ಪ್ರಿಯಂ ವಕ್ತುಂ ಕರ್ತುಂ ಸ್ನೇಹಮಕೃತ್ರಿಮಮ್ಸಜ್ಜನರ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವ39ನಿರ್ಗುಣೇಷ್ವಪಿ ಸತ್ತ್ವೇಷುನಿರ್ಗುಣೇಷ್ವಪಿ ಸತ್ತ್ವೇಷು ದಯಾಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಸಾಧವಃಆಯ್ಕೆ ಮಾಡದ ದಯೆ40ಉಪಕಾರಿಷು ಯಃ ಸಾಧುಃಉಪಕಾರಿಷು ಯಃ ಸಾಧುಃ ಸಾಧುತ್ವೇ ತಸ್ಯ ಕೋ ಗುಣಃಸಾಧುತ್ವದ ನಿಜವಾದ ಅಳತೆ41ಹೃದಯಾನಿ ಸತಾಮೇವಹೃದಯಾನಿ ಸತಾಮೇವ ಕಠಿನಾನೀತಿ ಮೇ ಮತಿಃನಿಂದೆಗೆ ಸೀಳದ ಎದೆ42ಅಪೇಕ್ಷನ್ತೇ ನ ಚ ಸ್ನೇಹಂಅಪೇಕ್ಷನ್ತೇ ನ ಚ ಸ್ನೇಹಂ ನ ಪಾತ್ರಂ ನ ದೇಶಾನ್ತರಮ್ಏನನ್ನೂ ಕೇಳದ ಬೆಳಕು43ಬ್ರೂತೇಽನ್ಯಸ್ಯಾಸತೋಽಪಿಬ್ರೂತೇಽನ್ಯಸ್ಯಾಸತೋಽಪ್ಯಾರ್ಯೋ ಗುಣಾನ್ದೋಷಾಂಸ್ತು ದುರ್ಜನಃಮಾತು ಹೇಳುವವನನ್ನೇ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ44ಸನ್ತೋ ಮನಸಿ ಕೃತ್ವೈವಸನ್ತೋ ಮನಸಿ ಕೃತ್ವೈವ ಪ್ರವೃತ್ತಾಃ ಕೃತ್ಯವಸ್ತುನಿಘೋಷಣೆ ಇಲ್ಲದ ಕೆಲಸ45ಆಮರಣಾನ್ತಾಃ ಪ್ರಣಯಾಃಆಮರಣಾನ್ತಾಃ ಪ್ರಣಯಾಃ ಕೋಪಾಸ್ತತ್ಕ್ಷಣಭಙ್ಗುರಾಃದೊಡ್ಡವರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕೋಪದ ಆಯುಷ್ಯ46ಸನ್ತ ಏವ ಸತಾಂ ನಿತ್ಯಂಸನ್ತ ಏವ ಸತಾಂ ನಿತ್ಯಮಾಪದುದ್ಧರಣಕ್ಷಮಾಃಸಮಾನರಿಂದಲೇ ಬರುವ ನೆರವು49ವಿಗೃಹೀತಃ ಪದಾಕ್ರಾನ್ತಃವಿಗೃಹೀತಃ ಪದಾಕ್ರಾನ್ತೋ ಭೂಯೋಭೂಯಶ್ಚ ಖಣ್ಡಿತಃಜಜ್ಜಿದರೂ ಉಳಿಯುವ ಸಿಹಿ50ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರತ್ಯಯೋಪೇತಃಪ್ರಕೃತಿಪ್ರತ್ಯಯೋಪೇತಃ ಸದ್ವೃತ್ತಃ ಸಾಧುಸಂಮತಃವ್ಯಾಕರಣದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನ52ಮುಹ್ಯನ್ತಶ್ಚಾಪಲರಸಪ್ರಸ್ಥಿತಾಃಮುಹ್ಯನ್ತಶ್ಚಾಪಲರಸಪ್ರಸ್ಥಿತಾಃ ಪಾವನೇ ಪಥಿಒದ್ದೆ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಬದುಕು53ಧನಿನೋಽಪಿ ನಿರುನ್ಮಾದಾಧನಿನೋಽಪಿ ನಿರುನ್ಮಾದಾ ಯುವಾನೋಽಪಿ ನ ಚಞ್ಚಲಾಃಸಂಪತ್ತು, ತಾರುಣ್ಯ, ಅಧಿಕಾರ56ಸಜ್ಜನಾ ಏವ ಸಾಧೂನಾಂಸಜ್ಜನಾ ಏವ ಸಾಧೂನಾಂ ಪ್ರಥಯನ್ತಿ ಗುಣೋತ್ಕರಮ್ಗುಣವನ್ನು ಹರಡುವವರು58ಸಂಪತ್ತೌ ಕೋಮಲಂ ಚಿತ್ತಂಸಂಪತ್ತೌ ಕೋಮಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಾಧೋರಾಪದಿ ಕರ್ಕಶಮ್ಏಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೃದು, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿ59ಸ್ವಭಾವಂ ನ ಜಹಾತ್ಯೇವಸ್ವಭಾವಂ ನ ಜಹಾತ್ಯೇವ ಸಾಧುರಾಪದ್ಗತೋಽಪಿ ಸನ್ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವಭಾವ62ದೃಷ್ಟದುರ್ಜನದೌರಾತ್ಮ್ಯಃದೃಷ್ಟದುರ್ಜನದೌರಾತ್ಮ್ಯಃ ಸಜ್ಜನೇ ರಜ್ಯತೇ ಜನಃಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಕಂಡ ಮೇಲೆ69ನ ಗುಣಾಃ ಕ್ವಾಪಿ ಪೂಜ್ಯನ್ತೇನ ಗುಣಾಃ ಕ್ವಾಪಿ ಪೂಜ್ಯನ್ತೇ ಸತ್ಸ್ವೀಕಾರೋ ಹಿ ಗೌರವಮ್ಗುಣ ಮತ್ತು ಗೌರವ70ಆಃ ಕಿಮರ್ಥಮಿದಂ ಚೇತಃಆಃ ಕಿಮರ್ಥಮಿದಂ ಚೇತಃ ಸತಾಮಮ್ಭೋಧಿದುರ್ಭರಮ್ಸಜ್ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳ71ಕಾಚೋ ಮಣಿರ್ಮಣಿಃ ಕಾಚೋಕಾಚೋ ಮಣಿರ್ಮಣಿಃ ಕಾಚೋ ಯೇಷಾಂ ತೇಽನ್ಯೇ ಹಿ ದೇಹಿನಃಇರುವುದನ್ನು ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದು72ದೋಷಾನಪಿ ಗುಣೀಕರ್ತುಂದೋಷಾನಪಿ ಗುಣೀಕರ್ತುಂ ದೋಷೀಕರ್ತುಂ ಗುಣಾನಪಿವಾದದ ಚಳಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ74ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯೇವ ಲಯಂ ಯಾತಿಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯೇವ ಲಯಂ ಯಾತಿ ತಾದೃಶೋ ಗುಣಿನಾಂ ಗುಣಃಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಬಾಗದ ಗುಣ

ಎಲ್ಲ ಪುಟಗಳು, ಹೊಸದರಿಂದ ಹಳೆಯದಕ್ಕೆ

ಪಾಠ ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಿಂದ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

ಮೇಲಕ್ಕೆ