ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಅನೇಕರು ಹೇಳುವ ಶರಣಾಗತಿಯ ಶ್ಲೋಕ ಇದು. ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಆಸರೆ ಇಲ್ಲ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡು ಎಂಬುದು ಇದರ ಸಾರ.
ಯಾವ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ ಆ ದೇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊನೆಯ ಪದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳುವ ರೂಢಿ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಹೊಂದುವ ಶ್ಲೋಕ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅನ್ಯಥಾ ಶರಣಂ ನಾಸ್ತಿ ತ್ವಮೇವ ಶರಣಂ ಮಮ ।
ತಸ್ಮಾತ್ಕಾರುಣ್ಯಭಾವೇನ ರಕ್ಷ ರಕ್ಷ ಪರಮೇಶ್ವರ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम ।
तस्मात्कारुण्यभावेन रक्ष रक्ष परमेश्वर ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
anyathā śaraṇaṃ nāsti tvameva śaraṇaṃ mama |
tasmātkāruṇyabhāvena rakṣa rakṣa parameśvara ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅನ್ಯಥಾ (अन्यथा, anyathā) = ಬೇರೆ ಕಡೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ (elsewhere, otherwise)
- ಶರಣಂ ನ ಅಸ್ತಿ (शरणं न अस्ति, śaraṇaṃ na asti) = ಆಸರೆ ಇಲ್ಲ (there is no refuge)
- ತ್ವಮ್ ಏವ (त्वम् एव, tvam eva) = ನೀನೇ (you alone)
- ಶರಣಂ ಮಮ (शरणं मम, śaraṇaṃ mama) = ನನ್ನ ಆಸರೆ (are my refuge)
- ತಸ್ಮಾತ್ (तस्मात्, tasmāt) = ಆದ್ದರಿಂದ (therefore)
- ಕಾರುಣ್ಯಭಾವೇನ (कारुण्यभावेन, kāruṇyabhāvena) = ಕರುಣೆಯ ಭಾವದಿಂದ (with a heart of compassion)
- ರಕ್ಷ ರಕ್ಷ (रक्ष रक्ष, rakṣa rakṣa) = ಕಾಪಾಡು, ಕಾಪಾಡು (protect, protect)
- ಪರಮೇಶ್ವರ (परमेश्वर, parameśvara) = ಪರಮೇಶ್ವರನೇ (O supreme Lord)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬೇರೆ ಯಾವ ಆಸರೆಯೂ ನನಗಿಲ್ಲ, ನೀನೇ ನನ್ನ ಆಸರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನೇ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು, ಕಾಪಾಡು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I have no other refuge, you alone are my refuge. Therefore, O supreme Lord, protect me, protect me, out of compassion.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಕೊನೆಯ ಪದ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷ ರಕ್ಷ ಜನಾರ್ದನ, ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷ ರಕ್ಷ ಮಹೇಶ್ವರ, ದೇವಿಯ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಅಥವಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೂ ಹೊಂದುವ ಪರಮೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
The last word changes from version to version: raksha raksha janardana in Vishnu puja, raksha raksha maheshvara in Shiva puja, and maheshvari or parameshvari in worship of the goddess. We give parameshvara, which suits every setting.
ಶಿವೇ ಭಕ್ತಿಃ ಶಿವೇ ಭಕ್ತಿಃ ಶಿವೇ ಭಕ್ತಿರ್ಭವೇ ಭವೇ ಎಂಬ ಸಾಲಿನ ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳುವ ರೂಢಿಯೂ ಇದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ, ಪ್ರತಿ ಜನ್ಮದಲ್ಲೂ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಇರಲಿ.
Many also say it together with the line shive bhaktih shive bhaktih shive bhaktir bhave bhave, may there be devotion to Shiva in every birth.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನೀನೇ ಆಸರೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಗುರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಫಲದ ಭಾರವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕೈಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ. ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಬರುವುದೂ ಅದಕ್ಕೇ ಇರಬಹುದು.
Saying you alone are my refuge is a way of lightening the mind. Having done all that is in our hands, we hand over the weight of the outcome. Perhaps that is why the verse comes at the end of worship.