ಮಡಿ ಮತ್ತು ಮೈಲಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇರುವಷ್ಟು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಸ್ನಾನ ಆಗಿದೆಯೇ, ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆದದ್ದೇ, ಯಾರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆವು, ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಸರಿಯಾದ ಮೇಲೆಯೇ ದೇವರ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುವ ಅರ್ಹತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬಿದ್ದೇವೆ.
ಆದರೆ ಪೂಜೆ ಶುರುವಾಗುವ ಮೊದಲ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹೇಳುವ ಶ್ಲೋಕ ಈ ಎಲ್ಲ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಮೂರು ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ):
ದೇವನಾಗರಿ (Devanagari):
अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा ।
यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः ॥
ಐ.ಎ.ಎಸ್.ಟಿ (English IAST):
apavitraḥ pavitro vā sarvāvasthāṃ gato’pi vā |
yaḥ smaret puṇḍarīkākṣaṃ sa bāhyābhyantaraḥ śuciḥ ||
ಕನ್ನಡ (Kannada):
ಅಪವಿತ್ರಃ ಪವಿತ್ರೋ ವಾ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಂ ಗತೋಽಪಿ ವಾ ।
ಯಃ ಸ್ಮರೇತ್ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷಂ ಸ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯಂತರಃ ಶುಚಿಃ ॥
ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥ
ಪವಿತ್ರನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಪವಿತ್ರನಾಗಿರಲಿ, ಯಾವುದೇ ಅವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸರಿ, ಯಾರು ಕಮಲದಂತಹ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು (ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನನ್ನು) ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ (ಹೊರಗಿನಿಂದ) ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ (ಒಳಗಿನಿಂದ/ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ವಿವರಣೆ
ಸಾಲನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓದಿ. ಪವಿತ್ರನಾಗಿರಲಿ, ಅಪವಿತ್ರನಾಗಿರಲಿ, ಯಾವ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸರಿ. ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಂ ಗತೋಽಪಿ ವಾ ಎಂಬ ಒಂದು ತುಣುಕಿನಲ್ಲಿ ಷರತ್ತುಗಳ ಇಡೀ ಪಟ್ಟಿ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದವರಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕೈಗೆ ಡ್ರಿಪ್, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಹೊಲಿಗೆ, ಏಳಲು ಬಿಡದ ನೋವು. ಬಾಣಂತಿಗೂ ಅಷ್ಟೇ, ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುವವರಿಗೂ ಅಷ್ಟೇ. ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮಡಿ ಎಂಬ ಮಾತು ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಎಟುಕದ್ದು.
ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದವರು ಅವರನ್ನೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ನೀರು ತೊಳೆಯುವುದು ಚರ್ಮದ ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಮಾತ್ರ. ಒಳಗಿನ ಸಿಟ್ಟು, ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು, ಸುಳ್ಳು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೇರೆಲ್ಲೋ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾಡುವ ಆಚರಣೆ ಎಷ್ಟೇ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಬರಿಯ ಚಲನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿಬಿಡಬೇಕು. ಇದು ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಬೇಡ ಎಂಬ ಮಾತಲ್ಲ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ತಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಅಗ್ಗದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮ ಯಾವುದೆಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಉತ್ತರ ಇಂದಿಗೂ ಕೈ ತೊಳೆಯುವುದೇ. ಶುಚಿತ್ವ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಶುಚಿತ್ವ ಬೇರೆ, ಅರ್ಹತೆ ಬೇರೆ. ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ತಿಳಿದದ್ದು ನಮ್ಮ ತಪ್ಪು.
ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನನ್ನು ಏಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ?
ಶ್ಲೋಕ ಯಾವ ದೇವರ ಹೆಸರನ್ನಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಆರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು, ಅಂದರೆ ಕಮಲದ ಕಣ್ಣಿನವನನ್ನು. ಆ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲೇ ಉತ್ತರವಿದೆ.
- ಕಮಲದ ಪಾಠ: ಕಮಲ ಹುಟ್ಟುವುದು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಅರಳಿ ನಿಂತಾಗ ಅದರ ಒಂದು ದಳಕ್ಕೂ ಕೆಸರು ಅಂಟಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಏನಾಗಿ ಅರಳಿದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಈ ಹೂವು ಪ್ರತಿ ಮುಂಜಾನೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
- ಶುದ್ಧಿಯ ಮೂಲ: ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮರು ಆತನನ್ನು ಪವಿತ್ರಾಣಾಂ ಪವಿತ್ರಂ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪವಿತ್ರವಾದವುಗಳಿಗೂ ಪವಿತ್ರನಾದವನು. ಮೂಲವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಕೊಳೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
- ಕರುಣಾ ಕಟಾಕ್ಷ: ಕೃಪೆ ಹರಿಯುವುದು ದೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಆಗಮ ಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆ. ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದರೆ, ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಳೆದು ತೂಗದೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಟ್ಟಿರುವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ. ಒಳಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಯಾರನ್ನೂ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೇ ಅದು ಅಲ್ಲಿದೆ.
ಮಡಿ ಬಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ, ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಏಳಲಾಗದವರಿಗೆ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ದಿನ ಯಾವುದೆಂದೂ ತಿಳಿಯದವರಿಗೆ ಈ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿಲ್ಲ.