ಬಲಿ ಕೊಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದ್ದ ಕಡೆ ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆರಿಸುವುದು ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನಲ್ಲ.
ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಟುವಾದ ತೀರ್ಮಾನ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಶ್ವಂ ನೈವ ಗಜಂ ನೈವ ವ್ಯಾಘ್ರಂ ನೈವ ಚ ನೈವ ಚ
ಅಜಾಪುತ್ರಂ ಬಲಿಂ ದದ್ಯಾದ್ದೇವೋ ದುರ್ಬಲಘಾತಕಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अश्वं नैव गजं नैव व्याघ्रं नैव च नैव च
अजापुत्रं बलिं दद्याद्देवो दुर्बलघातकः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
aśvaṃ naiva gajaṃ naiva vyāghraṃ naiva ca naiva ca
ajāputraṃ baliṃ dadyāddevo durbalaghātakaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಶ್ವಂ (अश्वं, aśvaṃ) = ಕುದುರೆಯನ್ನು (the horse)
- ನೈವ (नैव, naiva) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (certainly not)
- ಗಜಂ (गजं, gajaṃ) = ಆನೆಯನ್ನು (the elephant)
- ನೈವ (नैव, naiva) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (certainly not)
- ವ್ಯಾಘ್ರಂ (व्याघ्रं, vyāghraṃ) = ಹುಲಿಯನ್ನು (the tiger)
- ನೈವ (नैव, naiva) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (certainly not)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ನೈವ (नैव, naiva) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (certainly not)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಅಜಾಪುತ್ರಂ (अजापुत्रं, ajāputraṃ) = ಮೇಕೆಯ ಮರಿಯನ್ನು (the kid of a goat)
- ಬಲಿಂ (बलिं, baliṃ) = ಬಲಿಯಾಗಿ (as an offering)
- ದದ್ಯಾದ್ದೇವೋ (दद्याद्देवो, dadyāddevo) = ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ದೇವರು (ದದ್ಯಾತ್ + ದೇವಃ) (one gives, god (dadyat + devah))
- ದುರ್ಬಲಘಾತಕಃ (दुर्बलघातकः, durbalaghātakaḥ) = ದುರ್ಬಲರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನು (slayer of the weak)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆನೆಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲ, ಹುಲಿಯನ್ನಂತೂ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಮೇಕೆಯ ಮರಿಯನ್ನೇ ಬಲಿಯಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವರೂ ದುರ್ಬಲರನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುವವನು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
No horse is offered, no elephant, and certainly no tiger. It is the kid of a goat that is given as the offering. Even god, it seems, is a slayer of the weak.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ನೈವ ಚ ನೈವ ಚ ಎಂದು ಪುನರುಕ್ತಿ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ ಮೂರು ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಒತ್ತು ಬರುತ್ತದೆ.
The repeated naiva ca naiva ca stresses that the three strong animals are never even considered.
ಕೊನೆಯ ಪಾದ ದೇವೋ ದುರ್ಬಲಘಾತಕಃ ಗಾದೆಯಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ದೇವರು ಎನ್ನುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೈವ ಅಥವಾ ವಿಧಿ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನೂ ಕೊಡಬಹುದು. ಇದು ಒಂದು ಓದು, ಖಚಿತ ವಿವರಣೆ ಅಲ್ಲ.
The last line, devo durbalaghatakah, sounds like a proverb. The word deva may suggest fate as well as god. That is one reading, not a settled explanation.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 156. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 156. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪ್ರಬಲರ ಮುಂದೆ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದು ದುರ್ಬಲರ ಮೇಲೆ ನಿಯಮ ಜಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೊರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನ್ಯಾಯ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
Staying quiet before the powerful and enforcing rules on the weak can still be seen today. Looking at who carries the burden tells us how fair a system is.
ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಿಯಮ ಬಂದಾಗ ಅದರ ಹೊರೆ ಅತಿ ದುರ್ಬಲ ರೋಗಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ.
When a new rule arrives in health care, it is a good habit to ask whether its burden falls on the most vulnerable patient.

