ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಉಪದ್ರಷ್ಟಾನುಮಂತಾ ಚ ಭರ್ತಾ ಭೋಕ್ತಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ।
ಪರಮಾತ್ಮೇತಿ ಚಾಪ್ಯುಕ್ತೋ ದೇಹೇಽಸ್ಮಿನ್ಪುರುಷಃ ಪರಃ ॥ 22 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
उपद्रष्टानुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः।
परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन्पुरुषः परः ॥ 22 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ|
paramātmeti cāpyukto dehe’sminpuruṣaḥ paraḥ || 22 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಉಪದ್ರಷ್ಟಾ ಅನುಮಂತಾ ಚ (उपद्रष्टा अनुमन्ता च, upadraṣṭā anumantā ca) = ಸಮೀಪದಿಂದ ನೋಡುವ ಸಾಕ್ಷಿ, ಅನುಮತಿ ಕೊಡುವವನು (the witness close by and the one who permits)
- ಭರ್ತಾ ಭೋಕ್ತಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ (भर्ता भोक्ता महेश्वरः, bhartā bhoktā maheśvaraḥ) = ಧರಿಸುವವನು, ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಮಹೇಶ್ವರ (the supporter, the experiencer, the great Lord)
- ಪರಮಾತ್ಮಾ ಇತಿ ಚ ಅಪಿ ಉಕ್ತಃ (परमात्मा इति च अपि उक्तः, paramātmā iti ca api uktaḥ) = ಪರಮಾತ್ಮ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದೆ (and also called the supreme Self)
- ಅಸ್ಮಿನ್ ದೇಹೇ ಪುರುಷಃ ಪರಃ (अस्मिन् देहे पुरुषः परः, asmin dehe puruṣaḥ paraḥ) = ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಪರಮ ಪುರುಷ (the supreme Person in this body)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಪರಮ ಪುರುಷನನ್ನು ಸಮೀಪದಿಂದ ನೋಡುವ ಸಾಕ್ಷಿ, ಅನುಮತಿ ಕೊಡುವವನು, ಧರಿಸುವವನು, ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಮಹೇಶ್ವರ, ಪರಮಾತ್ಮ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The supreme Person in this body is also called the witness close by, the one who permits, the supporter, the experiencer, the great Lord and the supreme Self.
ಶ್ಲೋಕ 13.22ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 13.22
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ‘ಉಪದ್ರಷ್ಟಾ’ ಉಪಮೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ: ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಜರೂ ಯಜಮಾನನೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ, ಯಜ್ಞವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತಾನು ಏನೂ ಮಾಡದೆ ಅವರ ಕೆಲಸದ ಗುಣದೋಷಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗದೆ ಅವನ್ನು ಸಮೀಪದಿಂದ ನೋಡುವವನು. ಅವರಿಗೆ ಈ ಪರಮ ಪುರುಷ ಪರಮಾತ್ಮ, ಹದಿಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರಂಭದ ‘ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಂ ಚಾಪಿ ಮಾಂ ವಿದ್ಧಿ’ ಮಾತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ.
Shankara’s image for ‘upadrashta’ is famous: while the priests and the patron are busy with the sacrifice, another, expert in its lore, stands beside them, doing nothing himself, and watches the merits and faults of their work. In the same way this one sees the work of body and senses from close by without being engaged in it. For him this supreme Person is the supreme Self, the knower of the field of ‘kshetrajnam chapi mam viddhi’ at the start of the chapter.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ: ಇದು ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಾತ್ಮನ ವರ್ಣನೆ. ದೇಹದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪದ ಮೂಲಕ ಸಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಅನುಮತಿ ಕೊಡುವವನು, ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ಅದರ ಸುಖದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು. ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವನೇ ‘ಮಹೇಶ್ವರ’, ‘ಪರಮಾತ್ಮ’. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ವಾದಿಸಿ ಇದು ಈಶ್ವರನ ವರ್ಣನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ: ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ‘ಪುರುಷ’ ಜೀವ, ಇಲ್ಲಿನ ‘ಪುರುಷಃ ಪರಃ’ ಭಗವಂತ, ವೇದಗಳ ಮಹಾತಾತ್ಪರ್ಯ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಉತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಭೇದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವುದು ಈ ಪುಟದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ.
Ramanuja’s sense is different: this describes the individual self in the body. Through its resolves it witnesses and permits the body’s actions, it supports the body and experiences its pleasures and pains. Compared with body, senses and mind, it is the ‘great lord’ and the ‘supreme self’. Madhva argues at length that this describes the Lord: the ‘purusha’ of the twentieth verse is the jiva, the ‘purushah parah’ here is the Lord, and the great purport of the Vedas lies in the supremacy of Vishnu. It is not the work of this page to judge between these differences.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಯಜ್ಞದ ಉಪಮೆ ಇಂದಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ: ಕಿರಿಯ ವೈದ್ಯರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಗಮನಿಸುವ ಅನುಭವಿ ಹಿರಿಯರು. ಅವರು ಕೈ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
Shankara’s image of the sacrifice fits a hospital today too: the experienced senior who stands beside the young doctors as they work and watches. They do not put their hand in, yet they see everything.
ನಮ್ಮೊಳಗೂ ಅಂಥ ಒಬ್ಬ ಸಾಕ್ಷಿ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ನೆನಪು, ಕೋಪ ಅಥವಾ ಆತಂಕದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ನೋಡುವ ಶಕ್ತಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
The reminder that such a witness is within us too gives the strength, in moments of anger or anxiety, to pause for a moment and look.