ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಸತ್ತ್ವಂ ಸುಖೇ ಸಂಜಯತಿ ರಜಃ ಕರ್ಮಣಿ ಭಾರತ।
ಜ್ಞಾನಮಾವೃತ್ಯ ತು ತಮಃ ಪ್ರಮಾದೇ ಸಂಜಯತ್ಯುತ ॥ 9 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत।
ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥ 9 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata|
jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta || 9 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸತ್ತ್ವಂ ಸುಖೇ ಸಂಜಯತಿ (सत्त्वं सुखे सञ्जयति, sattvaṃ sukhe sañjayati) = ಸತ್ತ್ವ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸುತ್ತದೆ (sattva attaches one to happiness)
- ಭಾರತ ರಜಃ ಕರ್ಮಣಿ (भारत रजः कर्मणि, bhārata rajaḥ karmaṇi) = ಭಾರತ, ರಜಸ್ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ (rajas to action, O Bharata)
- ತಮಃ ತು ಜ್ಞಾನಮ್ ಆವೃತ್ಯ (तमः तु ज्ञानम् आवृत्य, tamaḥ tu jñānam āvṛtya) = ತಮಸ್ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ (but tamas, veiling knowledge)
- ಪ್ರಮಾದೇ ಸಂಜಯತಿ ಉತ (प्रमादे सञ्जयति उत, pramāde sañjayati uta) = ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸುತ್ತದೆ (attaches one to heedlessness)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಭಾರತ, ಸತ್ತ್ವ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸುತ್ತದೆ, ರಜಸ್ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸುತ್ತದೆ. ತಮಸ್ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Sattva attaches one to happiness, rajas to action, O Bharata. But tamas, veiling knowledge, attaches one to heedlessness.
ಶ್ಲೋಕ 14.9ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 14.9
ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಸಾರಾಂಶ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಪ್ರಮಾದ’ ಎಂದರೆ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಬಂದಾಗ ಮಾಡದಿರುವುದು, ತಮಸ್ ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಬರುವ ವಿವೇಕವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸತ್ತ್ವದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ದುಃಖ, ಶೋಕಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಿದ್ದರೂ ಅದು ದೇಹಿಯನ್ನು ಸುಖದ ಕಡೆಗೇ ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ.
A one-line summary of the three gunas. According to Shankara ‘pramada’ is not doing what is to be done when it comes, and tamas brings this about by veiling the discernment that comes from sattva. Sridhara Swami states the power of sattva in a fine phrase: even when there is cause for sorrow and grief, it turns the embodied one towards happiness.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ತಮಸ್ಸಿನ ಅಂಟನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ವಸ್ತುವಿನ ನಿಜವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ತಪ್ಪು ಜ್ಞಾನ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸುಖಸಂಗ ಪ್ರಧಾನ, ರಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಸಂಗ ಪ್ರಧಾನ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja makes the attachment of tamas still clearer: by veiling the truth of things and producing wrong knowledge, it engages one in action contrary to what should be done. In sattva attachment to happiness predominates, in rajas attachment to action. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ಸರಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗಬಹುದು: ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹಿಡಿದದ್ದು ಯಾವುದು? ನೆಮ್ಮದಿಯ ಹಂಬಲವೇ, ಓಡುವ ಕೆಲಸವೇ, ಮುಂದೂಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವೇ?
A simple question can be useful at the end of the day: what held me most today? The longing for comfort, work on the run, or the habit of putting things off?
ಮುಂದೂಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವೇ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ‘ಪ್ರಮಾದ’. ಅದನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಂದೇ ಇಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ದಾರಿ.
The habit of putting things off is Shankara’s ‘pramada’. A good way to overcome it is to break a large task into small steps and take the first step today.