ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ತಮಸ್ತ್ವಜ್ಞಾನಜಂ ವಿದ್ಧಿ ಮೋಹನಂ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್।
ಪ್ರಮಾದಾಲಸ್ಯನಿದ್ರಾಭಿಸ್ತನ್ನಿಬಧ್ನಾತಿ ಭಾರತ ॥ 8 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम्।
प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥ 8 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
tamastvajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām|
pramādālasyanidrābhistannibadhnāti bhārata || 8 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತಮಃ ತು ಅಜ್ಞಾನಜಂ ವಿದ್ಧಿ (तमः तु अज्ञानजं विद्धि, tamaḥ tu ajñānajaṃ viddhi) = ತಮಸ್ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿ (know tamas to be born of ignorance)
- ಸರ್ವದೇಹಿನಾಂ ಮೋಹನಮ್ (सर्वदेहिनां मोहनम्, sarvadehināṃ mohanam) = ಎಲ್ಲ ದೇಹಿಗಳನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವಂಥದ್ದು (deluding all embodied beings)
- ಭಾರತ ಪ್ರಮಾದಾಲಸ್ಯನಿದ್ರಾಭಿಃ (भारत प्रमादालस्यनिद्राभिः, bhārata pramādālasyanidrābhiḥ) = ಭಾರತ, ಅಜಾಗರೂಕತೆ, ಆಲಸ್ಯ, ನಿದ್ರೆಗಳಿಂದ (by heedlessness, sloth and sleep, O Bharata)
- ತತ್ ನಿಬಧ್ನಾತಿ (तत् निबध्नाति, tat nibadhnāti) = ಅದು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ (it binds)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತಮಸ್ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ದೇಹಿಗಳನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವಂಥದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿ. ಭಾರತ, ಅದು ಅಜಾಗರೂಕತೆ, ಆಲಸ್ಯ, ನಿದ್ರೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Know tamas to be born of ignorance, deluding all embodied beings. It binds, O Bharata, through heedlessness, sloth and sleep.
ಶ್ಲೋಕ 14.8ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 14.8
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ತಮಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆವರಣಶಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಅಂಶ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅದರಿಂದಲೇ ಅದು ಮೋಹ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಮೋಹನ’ ಎಂದರೆ ಅವಿವೇಕವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು. ‘ಪ್ರಮಾದ’, ‘ಆಲಸ್ಯ’, ‘ನಿದ್ರೆ’ ಮೂರೂ ಅದರ ಹಗ್ಗಗಳು. ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಪ್ರಮಾದ’ಕ್ಕೆ ನಿಖರ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸ ಎದುರಿಗಿದ್ದೂ ಮಾಡದಿರುವುದು.
Sridhara Swami calls tamas the part of prakriti in which the power of veiling predominates, and that is how it produces delusion. For Shankara ‘mohana’ means producing non-discrimination. Heedlessness, sloth and sleep are its three ropes. In the next verse he gives ‘pramada’ a precise sense: not doing the work that lies right before one.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ಅಜ್ಞಾನ’ವನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ಅಭಾವ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತಪ್ಪು ಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಓದುತ್ತಾರೆ: ವಸ್ತುವನ್ನು ಅದು ಇರುವುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು. ತಮಸ್ ಅದರಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನೇ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಅಜ್ಞಾನಜ’ವನ್ನು ‘ಅಜ್ಞಾನ ಇದರಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ‘ಪ್ರಮಾದಮೋಹೌ ತಮಸಃ’ (14.17) ಮಾತನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Ramanuja reads ‘ajnana’ not just as absence of knowledge but as wrong knowledge: knowing a thing contrary to what it is. Tamas is born of it and produces it. Madhva divides ‘ajnanaja’ as ‘that from which ignorance is born’, pointing to ‘pramadamohau tamasah’ (14.17) in support.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಲ್ಲಿ ‘ನಿದ್ರೆ’ ತಮಸ್ಸಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ನಿದ್ರೆ ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎಂದು ಓದಬಾರದು. ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು ಏಳರಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ನಿದ್ರೆ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಗೀತೆ ಬೇರೆಡೆ ‘ಯುಕ್ತಸ್ವಪ್ನಾವಬೋಧಸ್ಯ’ (6.17), ಹದವಾದ ನಿದ್ರೆ ಎಚ್ಚರ, ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
Here ‘sleep’ is in the list of tamas, but this should not be read as saying sleep is bad. For adults about seven to nine hours of sleep at night is necessary for health. Elsewhere the Gita speaks of ‘yuktasvapnavabodhasya’ (6.17), measured sleep and waking.
ಹಗಲಿನಲ್ಲೂ ಸದಾ ನಿದ್ರೆ ಬರುವುದು, ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ‘ಸೋಮಾರಿತನ’ವಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಖಿನ್ನತೆ, ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಕೊರತೆ, ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರು ನಿಲ್ಲುವ ತೊಂದರೆ, ರಕ್ತಹೀನತೆಗಳಂಥ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು, ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
Constant sleepiness through the day and loss of interest in everything may not be ‘laziness’. There may be causes such as depression, an underactive thyroid, breathing that stops during sleep, or anaemia, and it is good to see a doctor.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ