ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಹಿಂಸಾ ಸತ್ಯಮಕ್ರೋಧಸ್ತ್ಯಾಗಃ ಶಾಂತಿರಪೈಶುನಮ್।
ದಯಾ ಭೂತೇಷ್ವಲೋಲುಪ್ತ್ವಂ ಮಾರ್ದವಂ ಹ್ರೀರಚಾಪಲಮ್ ॥ 2 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम्।
दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥ 2 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
ahiṃsā satyamakrodhastyāgaḥ śāntirapaiśunam|
dayā bhūteṣvaloluptvaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam || 2 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಹಿಂಸಾ ಸತ್ಯಮ್ ಅಕ್ರೋಧಃ (अहिंसा सत्यम् अक्रोधः, ahiṃsā satyam akrodhaḥ) = ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಕೋಪವಿಲ್ಲದಿರುವುದು (non-violence, truth, freedom from anger)
- ತ್ಯಾಗಃ ಶಾಂತಿಃ ಅಪೈಶುನಮ್ (त्यागः शान्तिः अपैशुनम्, tyāgaḥ śāntiḥ apaiśunam) = ತ್ಯಾಗ, ಶಾಂತಿ, ಚಾಡಿ ಹೇಳದಿರುವುದು (renunciation, calm, not slandering)
- ಭೂತೇಷು ದಯಾ ಅಲೋಲುಪ್ತ್ವಮ್ (भूतेषु दया अलोलुप्त्वम्, bhūteṣu dayā aloluptvam) = ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ದಯೆ, ಲೋಭವಿಲ್ಲದಿರುವುದು (compassion for beings, freedom from greed)
- ಮಾರ್ದವಂ ಹ್ರೀಃ ಅಚಾಪಲಮ್ (मार्दवं ह्रीः अचापलम्, mārdavaṃ hrīḥ acāpalam) = ಮೃದುತ್ವ, ನಾಚಿಕೆ, ಚಂಚಲತೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು (gentleness, modesty, absence of fickleness)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಕೋಪವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ತ್ಯಾಗ, ಶಾಂತಿ, ಚಾಡಿ ಹೇಳದಿರುವುದು, ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ದಯೆ, ಲೋಭವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಮೃದುತ್ವ, ತಪ್ಪು ಮಾಡಲು ನಾಚಿಕೆ, ಚಂಚಲತೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು…
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Non-violence, truth, freedom from anger, renunciation, calm, not slandering, compassion for beings, freedom from greed, gentleness, modesty, absence of fickleness…
ಶ್ಲೋಕ 16.2ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 16.2
ಪ್ರತಿ ಪದಕ್ಕೂ ಆಚಾರ್ಯರು ನಿಖರವಾದ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಸತ್ಯ’ ಅಪ್ರಿಯವೂ ಸುಳ್ಳೂ ಅಲ್ಲದ, ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳುವ ಮಾತು. ‘ಅಕ್ರೋಧ’ ಎಂದರೆ ಇತರರು ಬೈದಾಗ ಅಥವಾ ಹೊಡೆದಾಗ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪವನ್ನು ತಣಿಸುವುದು. ‘ಅಪೈಶುನ’ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮುಂದೆ ಬಯಲು ಮಾಡದಿರುವುದು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಸತ್ಯ’ ಕಂಡದ್ದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಿತವಾದ ಮಾತು, ‘ದಯೆ’ ಇತರರ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದಿರುವುದು.
The acharyas give each word an exact sense. For Shankara ‘truth’ is speech that states things as they are, neither unpleasant nor false. ‘Akrodha’ is calming the anger that arises when others abuse or strike us. ‘Apaishuna’ is not exposing another’s faults before others. For Ramanuja ‘truth’ is speech that matches what was seen and is good for beings, and ‘compassion’ is being unable to bear the suffering of others.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಪೈಶುನ’ವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ತರುವ ದೋಷಗಳನ್ನು ರಾಜ ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ ಹೇಳುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ‘ಲೌಲ್ಯ’ವನ್ನು ರಾಗ, ‘ಅಚಾಪಲ’ವನ್ನು ಸ್ಥೈರ್ಯ ಎಂದು ನಿಘಂಟುಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ತ್ಯಾಗ’ವನ್ನು ಉದಾರತೆ, ‘ಅಕ್ರೋಧ’ವನ್ನು ಹೊಡೆತ ತಿಂದರೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆ ಹುಟ್ಟದಿರುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ತ್ಯಾಗ’ವನ್ನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ದಾನದ ಮಾತು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಬಂದಿದೆ.
Madhva calls ‘paishuna’ reporting to a king or the like the faults that bring trouble to another, and explains ‘laulya’ as attachment and ‘achapala’ as steadiness, on the basis of the lexicons. Sridhara Swami calls ‘tyaga’ generosity, and ‘akrodha’ the absence of agitation in the mind even when struck. Shankara takes ‘tyaga’ as renunciation, because giving was already named in the previous verse.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಸತ್ಯವೂ ಹಿತವೂ ಆದ ಮಾತು’ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪಾಠ. ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿಯನ್ನೂ ಸುಳ್ಳಿಲ್ಲದೆ, ಆದರೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ, ಕೇಳುವವರ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೇಳುವುದು ಒಂದು ಕಲೆ.
‘Speech that is true and beneficial’ is a daily lesson for doctors. Telling even bad news without falsehood, but with kindness and in keeping with the listener’s readiness, is an art.
‘ಅಪೈಶುನ’, ಚಾಡಿ ಹೇಳದಿರುವುದು. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದ ಗಾಳಿಮಾತು ತಂಡದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬೇಗ ಕೆಡಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೋ ಅವರು ಎದುರಿದ್ದರೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆವೇ ಎಂಬುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ.
‘Apaishuna’, not carrying tales. Workplace gossip quickly spoils a team’s trust. A good test is whether we would say it if the person we are talking about were present.