ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಮನಃಪ್ರಸಾದಃ ಸೌಮ್ಯತ್ವಂ ಮೌನಮಾತ್ಮವಿನಿಗ್ರಹಃ।
ಭಾವಸಂಶುದ್ಧಿರಿತ್ಯೇತತ್ತಪೋ ಮಾನಸಮುಚ್ಯತೇ ॥ 16 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः।
भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ॥ 16 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
manaḥprasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ|
bhāvasaṃśuddhirityetattapo mānasamucyate || 16 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮನಃಪ್ರಸಾದಃ ಸೌಮ್ಯತ್ವಮ್ (मनःप्रसादः सौम्यत्वम्, manaḥprasādaḥ saumyatvam) = ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ಸೌಮ್ಯತೆ (serenity of mind, gentleness)
- ಮೌನಮ್ ಆತ್ಮವಿನಿಗ್ರಹಃ (मौनम् आत्मविनिग्रहः, maunam ātmavinigrahaḥ) = ಮೌನ, ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಗ್ರಹ (silence, self-restraint)
- ಭಾವಸಂಶುದ್ಧಿಃ ಇತಿ ಏತತ್ (भावसंशुद्धिः इति एतत्, bhāvasaṃśuddhiḥ iti etat) = ಭಾವದ ಶುದ್ಧಿ, ಇವು (purity of feeling, these)
- ಮಾನಸಂ ತಪಃ ಉಚ್ಯತೇ (मानसं तपः उच्यते, mānasaṃ tapaḥ ucyate) = ಮನಸ್ಸಿನ ತಪಸ್ಸು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ (are called austerity of the mind)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ಸೌಮ್ಯತೆ, ಮೌನ, ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಗ್ರಹ, ಭಾವದ ಶುದ್ಧಿ ಇವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ತಪಸ್ಸು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Serenity of mind, gentleness, silence, self-restraint and purity of feeling are called austerity of the mind.
ಶ್ಲೋಕ 17.16ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 17.16
‘ಮೌನ’ ಮನಸ್ಸಿನ ತಪಸ್ಸಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಕಾರಣ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಮಾತಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಯಮದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಯದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ‘ಸೌಮ್ಯತ್ವ’ ಮುಖದ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ಅಂತಃಕರಣದ ಸ್ಥಿತಿ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಮೌನ’ ಮನನಶೀಲತೆ, ಆಳವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ. ‘ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಮುನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ’ ಎಂಬ ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕದ (3.5.1) ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ‘ಸೌಮ್ಯ’ ಎಂದರೆ ಕ್ರೌರ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದು.
It is notable that ‘silence’ is in the list of the mind’s austerity. Shankara gives the reason: even control of speech comes from restraint of the mind, so the cause is named by its effect. ‘Saumyatva’ is a state of the inner organ that can be inferred from a clear, cheerful face. For Madhva ‘mauna’ is contemplativeness, a nature that reflects deeply. He quotes the Brihadaranyaka (3.5.1): ‘having passed beyond childlikeness and learning, one becomes a muni’. For him ‘saumya’ means free of cruelty.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥಗಳು ಸುಂದರ: ‘ಮನಃಪ್ರಸಾದ’ ಕೋಪ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ‘ಸೌಮ್ಯತ್ವ’ ಇತರರ ಏಳಿಗೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಲವು, ‘ಮೌನ’ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಮಾತನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು, ‘ಭಾವಸಂಶುದ್ಧಿ’ ಆತ್ಮನಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ‘ಭಾವಸಂಶುದ್ಧಿ’ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮೋಸವಿಲ್ಲದಿರುವುದು.
Ramanuja’s senses are lovely: ‘manahprasada’ is freedom from anger and the like, ‘saumyatva’ is the mind’s inclination towards the welfare of others, ‘mauna’ is controlling speech through the mind itself, and ‘bhavasamshuddhi’ is freedom from thoughts of things other than the self. For Sridhara Swami ‘bhavasamshuddhi’ is freedom from deceit in dealings.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದಿನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಿಟ್ಟು ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ತಪಸ್ಸು. ನಿಧಾನವಾದ ಉಸಿರಾಟ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಸರಳ ದಾರಿ.
Sitting in silence for a while each day, with the phone set aside, is today’s austerity of the mind. Slow breathing is a simple way to bring serenity to the mind.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ‘ಸೌಮ್ಯತ್ವ’, ಇತರರ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಮನಸ್ಸು, ಅಸೂಯೆಗೆ ಮದ್ದು. ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮನಸಾರೆ ಅಭಿನಂದಿಸುವುದು ಅದರ ಅಭ್ಯಾಸ.
Ramanuja’s ‘saumyatva’, a mind that wishes others to rise, is a remedy for envy. Congratulating a colleague’s success wholeheartedly is its practice.