ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ದಾತವ್ಯಮಿತಿ ಯದ್ದಾನಂ ದೀಯತೇಽನುಪಕಾರಿಣೇ।
ದೇಶೇ ಕಾಲೇ ಚ ಪಾತ್ರೇ ಚ ತದ್ದಾನಂ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ 20 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे।
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम् ॥ 20 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
dātavyamiti yaddānaṃ dīyate’nupakāriṇe|
deśe kāle ca pātre ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam || 20 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದಾತವ್ಯಮ್ ಇತಿ ಯತ್ ದಾನಮ್ (दातव्यम् इति यत् दानम्, dātavyam iti yat dānam) = ಕೊಡಬೇಕಾದ್ದು ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಕೊಡುವ ದಾನ (a gift given with the thought that it ought to be given)
- ಅನುಪಕಾರಿಣೇ ದೀಯತೇ (अनुपकारिणे दीयते, anupakāriṇe dīyate) = ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಮಾಡದವನಿಗೆ ಕೊಡುವುದು (given to one who does nothing in return)
- ದೇಶೇ ಕಾಲೇ ಚ ಪಾತ್ರೇ ಚ (देशे काले च पात्रे च, deśe kāle ca pātre ca) = ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ಪಾತ್ರರಲ್ಲಿ (at the right place and time, to a worthy person)
- ತತ್ ದಾನಂ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್ (तत् दानं सात्त्विकं स्मृतम्, tat dānaṃ sāttvikaṃ smṛtam) = ಆ ದಾನ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ (that gift is held to be sattvic)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
‘ಕೊಡಬೇಕಾದ್ದು’ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ, ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಮಾಡದವನಿಗೆ, ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಿಗೆ ಕೊಡುವ ದಾನ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A gift given with the thought ‘this ought to be given’, to one who does nothing in return, at the right place and time and to a worthy person, is held to be sattvic.
ಶ್ಲೋಕ 17.20ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 17.20
ದಾನದ ತ್ರೈವಿಧ್ಯ ಇಲ್ಲಿಂದ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಅನುಪಕಾರಿ’ಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಮಾಡಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದವನು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದರೂ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುವುದೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಂಥ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆರು ಅಂಗಗಳನ್ನೂ ವೇದವನ್ನೂ ಅರಿತ ವಿದ್ವಾಂಸ ಇವು ಅವರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಗ್ರಹಣದ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
The threefold nature of giving begins here. Shankara takes ‘anupakarin’ as one unable to do a favour in return, and says giving without expectation even to one who is able also belongs here. His examples are a holy place such as Kurukshetra for place, Sankranti for time, and a scholar who knows the Veda with its six limbs for the worthy recipient. Sridhara Swami gives an eclipse as an example of time.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಫಲದ ಅಭಿಸಂಧಿಯಿಲ್ಲದೆ, ‘ಕೊಡಬೇಕು’ ಎಂದು, ಸ್ಥಳ ಕಾಲ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಉಪಕಾರ ಮಾಡದವನಿಗೆ ಕೊಡುವುದು. ‘ದಾತವ್ಯಮ್’ ಪದ ಹಿಂದಿನ ‘ಯಷ್ಟವ್ಯಮೇವ’ಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರ: ಕರ್ತವ್ಯದ ಭಾವವೇ ಸಾತ್ತ್ವಿಕದ ಗುರುತು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja unfolds the verse briefly: giving without intent on fruit, with the thought ‘it ought to be given’, considering place, time and recipient, to one who has done no favour. The word ‘datavyam’ runs parallel to the earlier ‘yashtavyam eva’: the sense of duty is the mark of the sattvic. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ರಕ್ತದಾನ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸುಂದರ ಉದಾಹರಣೆ: ಪಡೆಯುವವರು ಯಾರೆಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾರರು, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದವರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಯಸ್ಕರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡಬಹುದು.
Blood donation is a lovely example of this verse: the receiver is unknown, cannot return it, and it reaches the right person at the right time. Healthy adults can donate blood regularly.
‘ದೇಶೇ ಕಾಲೇ ಚ ಪಾತ್ರೇ ಚ’, ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ, ಅಗತ್ಯವಿರುವಾಗ, ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ. ನಿಜವಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಕೊಡುವುದು ದಾನವನ್ನು ಫಲಪ್ರದಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
‘Deshe kale cha patre cha’: where it is needed, when it is needed, to those who need it. Giving with an understanding of the real need makes a gift fruitful.