ಹಳ್ಳಿಯ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮನೆಯ ಹೆಂಗಸು ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಅನ್ನ ಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ಊಟ ಹಬ್ಬದ ಊಟದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ನಾಲ್ಕು ಚಿಕ್ಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕೊರತೆಗೂ ಅದನ್ನು ಮರೆಸುವ ಒಂದು ಗುಣವಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದರಿದ್ರತಾ ಧೀರತಯಾ ವಿರಾಜತೇ ಕುರೂಪತಾ ಶೀಲತಯಾ ವಿರಾಜತೇ
ಕುಭೋಜನಂ ಚೋಷ್ಣತಯಾ ವಿರಾಜತೇ ಕುವಸ್ತ್ರತಾ ಶುಭ್ರತಯಾ ವಿರಾಜತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दरिद्रता धीरतया विराजते कुरूपता शीलतया विराजते
कुभोजनं चोष्णतया विराजते कुवस्त्रता शुभ्रतया विराजते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
daridratā dhīratayā virājate kurūpatā śīlatayā virājate
kubhojanaṃ coṣṇatayā virājate kuvastratā śubhratayā virājate
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದರಿದ್ರತಾ (दरिद्रता, daridratā) = ಬಡತನ (poverty)
- ಧೀರತಯಾ (धीरतया, dhīratayā) = ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ (through steadiness)
- ವಿರಾಜತೇ (विराजते, virājate) = ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ (shines)
- ಕುರೂಪತಾ (कुरूपता, kurūpatā) = ಕುರೂಪ, ಅಂದಗೇಡು (ugliness)
- ಶೀಲತಯಾ (शीलतया, śīlatayā) = ಶೀಲದಿಂದ, ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯಿಂದ (through good character)
- ವಿರಾಜತೇ (विराजते, virājate) = ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ (shines)
- ಕುಭೋಜನಂ (कुभोजनं, kubhojanaṃ) = ಸಾಮಾನ್ಯ ಊಟ, ಕೆಟ್ಟ ಊಟ (poor food)
- ಚೋಷ್ಣತಯಾ (चोष्णतया, coṣṇatayā) = ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ (ಚ ಉಷ್ಣತಯಾ) (and through being hot)
- ವಿರಾಜತೇ (विराजते, virājate) = ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ (shines)
- ಕುವಸ್ತ್ರತಾ (कुवस्त्रता, kuvastratā) = ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಟ್ಟೆ, ಕೆಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆ (poor clothing)
- ಶುಭ್ರತಯಾ (शुभ्रतया, śubhratayā) = ಶುಭ್ರತೆಯಿಂದ, ಬಿಳುಪಿನಿಂದ (through being clean and white)
- ವಿರಾಜತೇ (विराजते, virājate) = ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ (shines)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬಡತನ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ. ಕುರೂಪ ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಊಟ ಬಿಸಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಟ್ಟೆ ಶುಭ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Poverty shines with steadiness. Ugliness shines with good character. Plain food shines when it is hot. Plain clothes shine when they are clean.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳೂ ಒಂದೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ ವಿರಾಜತೇ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರುಕ್ತಿ ಒಂದು ಪಲ್ಲವಿಯಂತೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ.
All four parts end in the same verb, virajate. The repetition sounds like a refrain.
ಕು ಎಂಬ ಉಪಸರ್ಗ ಇಲ್ಲಿ ಕುರೂಪ, ಕುಭೋಜನ, ಕುವಸ್ತ್ರ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಜೊತೆ ಅದನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಕವಿ ಹೊಂದಿಸಿದ್ದಾನೆ.
The prefix ku marks a lack in the words kurupa, kubhojana and kuvastra. The poet pairs each with a quality that makes up for it.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 174. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 174. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದರೆ ಇರುವುದನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಶುಭ್ರವಾದ ಬಟ್ಟೆ, ಬಿಸಿಯಾದ ಊಟ ದುಬಾರಿಯಲ್ಲ, ಗಮನದ ಸಂಗತಿ.
If we cannot add what is missing we can grace what is there. Clean clothes and hot food are not costly. They are matters of care.
ಬಡತನವನ್ನು ಹೊಗಳುವ ಶ್ಲೋಕ ಇದಲ್ಲ. ಬಡತನದಲ್ಲೂ ಘನತೆ ಉಳಿಸಬಹುದು ಎಂದಷ್ಟೇ ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಯಾರೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕೊರತೆಯೇ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಸಲಹೆ ಇದರಲ್ಲಿಲ್ಲ.
This verse does not praise poverty. It says only that dignity can survive it. It never advises anyone to stay in want.

