ಒಂದೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪಾಠ ಕಲಿತ ಇಬ್ಬರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನಿಗೆ ತನ್ನದನ್ನು ಹಂಚುವ ಮನಸ್ಸು, ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಹಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಇಂತಹ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ, ಅವು ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದಾತೃತ್ವಂ ಪ್ರಿಯವಕ್ತೃತ್ವಂ ಧೀರತ್ವಮುಚಿತಜ್ಞತಾ
ಅಭ್ಯಾಸೇನ ನ ಲಭ್ಯೇಯುಶ್ಚತ್ವಾರಃ ಸಹಜಾ ಗುಣಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दातृत्वं प्रियवक्तृत्वं धीरत्वमुचितज्ञता
अभ्यासेन न लभ्येयुश्चत्वारः सहजा गुणाः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dātṛtvaṃ priyavaktṛtvaṃ dhīratvamucitajñatā
abhyāsena na labhyeyuścatvāraḥ sahajā guṇāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದಾತೃತ್ವಂ (दातृत्वं, dātṛtvaṃ) = ದಾನ ಮಾಡುವ ಗುಣ (generosity)
- ಪ್ರಿಯವಕ್ತೃತ್ವಂ (प्रियवक्तृत्वं, priyavaktṛtvaṃ) = ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಗುಣ (pleasant speech)
- ಧೀರತ್ವಮುಚಿತಜ್ಞತಾ (धीरत्वमुचितज्ञता, dhīratvamucitajñatā) = ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಉಚಿತ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ವಿವೇಕ (ಧೀರತ್ವಂ ಉಚಿತಜ್ಞತಾ) (steadiness and the sense of what is fitting)
- ಅಭ್ಯಾಸೇನ (अभ्यासेन, abhyāsena) = ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ (by practice)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಲಭ್ಯೇಯುಶ್ಚತ್ವಾರಃ (लभ्येयुश्चत्वारः, labhyeyuścatvāraḥ) = ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಾಲ್ಕು (ಲಭ್ಯೇಯುಃ ಚತ್ವಾರಃ) (may be got, four)
- ಸಹಜಾ (सहजा, sahajā) = ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ (inborn)
- ಗುಣಾಃ (गुणाः, guṇāḥ) = ಗುಣಗಳು (qualities)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದಾನಶೀಲತೆ, ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತು, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಉಚಿತ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ವಿವೇಕ, ಈ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಬಂದವು. ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಇವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Generosity, pleasant speech, steadiness and the sense of what is fitting: these four qualities are inborn. They cannot be gained by practice.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಉಚಿತಜ್ಞತಾ ಎಂದರೆ ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ತಕ್ಕದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು. ಇದನ್ನು ಔಚಿತ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು.
Uchitajnata means knowing what is fitting at what time. One might call it a sense of propriety.
ಇದೊಂದು ಬಲವಾದ ಹೇಳಿಕೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಯಾವ ಕವಿಯನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಏನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
This is a strong claim. The book names no poet, so we say nothing about the source.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 158. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 158. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ರೋಗಿಯ ಮುಂದೆ ಯಾವ ಮಾತು ಯಾವಾಗ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂಬ ವಿವೇಕ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವ ಎರಡರ ಮಿಶ್ರಣ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
The judgement of what to say to a patient, and when, is not found in a textbook. It seems a mixture of experience and temperament.
ಇಂತಹ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳೆಸಬಹುದು ಎಂದು ಇಂದು ನಾವು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಒಪ್ಪದೆ, ಇವು ಬೆಳೆಯಲು ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
Today we would say such qualities can be nurtured to some degree. Without taking the verse literally, it can be read as a caution that they take patience to grow.

