ಊರಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಬತ್ತಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಹಳೆಯ ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲೇ ಕಾಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಇಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದೇಶಾನುತ್ಸೃಜ್ಯ ಗಚ್ಛಂತಿ ಸಿಂಹಾಃ ಸತ್ಪುರುಷಾ ಗಜಾಃ
ತತ್ರೈವ ನಿಧನಂ ಯಾಂತಿ ಕಾಕಾಃ ಕಾಪುರುಷಾ ಮೃಗಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
देशानुत्सृज्य गच्छन्ति सिंहाः सत्पुरुषा गजाः
तत्रैव निधनं यान्ति काकाः कापुरुषा मृगाः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
deśānutsṛjya gacchanti siṃhāḥ satpuruṣā gajāḥ
tatraiva nidhanaṃ yānti kākāḥ kāpuruṣā mṛgāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದೇಶಾನುತ್ಸೃಜ್ಯ (देशानुत्सृज्य, deśānutsṛjya) = ದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು (ದೇಶಾನ್ + ಉತ್ಸೃಜ್ಯ) (having abandoned their lands)
- ಗಚ್ಛಂತಿ (गच्छन्ति, gacchanti) = ಹೋಗುತ್ತಾರೆ (go away)
- ಸಿಂಹಾಃ (सिंहाः, siṃhāḥ) = ಸಿಂಹಗಳು (lions)
- ಸತ್ಪುರುಷಾ (सत्पुरुषा, satpuruṣā) = ಸತ್ಪುರುಷರು (good men)
- ಗಜಾಃ (गजाः, gajāḥ) = ಆನೆಗಳು (elephants)
- ತತ್ರೈವ (तत्रैव, tatraiva) = ಅಲ್ಲಿಯೇ (right there)
- ನಿಧನಂ (निधनं, nidhanaṃ) = ಸಾವನ್ನು (death)
- ಯಾಂತಿ (यान्ति, yānti) = ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ (meet)
- ಕಾಕಾಃ (काकाः, kākāḥ) = ಕಾಗೆಗಳು (crows)
- ಕಾಪುರುಷಾ (कापुरुषा, kāpuruṣā) = ಹೇಡಿಗಳು (cowards)
- ಮೃಗಾಃ (मृगाः, mṛgāḥ) = ಜಿಂಕೆಗಳು (deer)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಿಂಹಗಳು, ಸತ್ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ತಮ್ಮ ನಾಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕಾಗೆಗಳು, ಹೇಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಾವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Lions, good men and elephants leave their lands and go elsewhere. Crows, cowards and deer meet their end in that very place.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶ್ಲೋಕ ಕಷ್ಟಕಾಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಾವೇ ಊಹಿಸಿ ಓದುತ್ತೇವೆ, ಅಂದರೆ ನಾಡು ಬದುಕಲು ಕಷ್ಟವಾದಾಗ ಎಂದು.
The verse does not say hard times. We infer that setting ourselves, as when the land becomes hard to live in.
ಕಾಪುರುಷ ಎಂದರೆ ಹೀನ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಹೇಡಿ. ಕಾಗೆ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಆನೆಯ ಎದುರು ಇಡುವ ಹೋಲಿಕೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ಸ್ವಭಾವವೇ ಹೇಳಿಕೆಯ ಆಧಾರ.
Kapurusha means a mean or timid man. Setting the crow and the deer against the lion and the elephant is a traditional contrast. The nature of each creature carries the claim.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 167. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 167. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದು ಇದು ವಲಸೆಯ ಮಾತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಒಂದು ಕೆಲಸ, ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿ ನಮಗೆ ಬೆಳೆಯಲು ಜಾಗ ಕೊಡದಿದ್ದಾಗ ಹೊಸ ಜಾಗ ಹುಡುಕುವುದೂ ಧೈರ್ಯದ ಒಂದು ರೂಪ.
Today this is not only about migration. When a job, a hospital or a routine gives us no room to grow, looking for a new place is also a form of courage.
ಆದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಹೊರಡಬೇಕು ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಉಳಿದು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡುವುದೂ ವಿವೇಕವೇ.
But it does not mean everyone should leave. It is wise also to ask, before leaving, whether staying could mend things.

