ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಬಂದವನಿಗೆ, ಆಮೇಲೆ ಸಿಕ್ಕ ಸಾಧಾರಣ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೇಲಧಿಕಾರಿ ದೊಡ್ಡ ಪುಣ್ಯದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಆ ಅನುಭವವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದ ದಾರಿಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತದೆ. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ದಣಿವು ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿ ಎರಡೂ ಇವೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದೃಷ್ಟದುರ್ಜನದೌರಾತ್ಮ್ಯಃ ಸಜ್ಜನೇ ರಜ್ಯತೇ ಜನಃ ।
ಆರುಹ್ಯ ಪರ್ವತಂ ಪಾನ್ಥಃ ಸಾನೌ ನಿರ್ವೃತಿಮೇತ್ಯಲಮ್ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दृष्टदुर्जनदौरात्म्यः सज्जने रज्यते जनः ।
आरुह्य पर्वतं पान्थः सानौ निर्वृतिमेत्यलम् ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
dṛṣṭadurjanadaurātmyaḥ sajjane rajyate janaḥ |
āruhya parvataṃ pānthaḥ sānau nirvṛtimetyalam ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದೃಷ್ಟ (दृष्ट, dṛṣṭa) = ಕಂಡ (having seen)
- ದುರ್ಜನ (दुर्जन, durjana) = ದುರ್ಜನರ (of bad people)
- ದೌರಾತ್ಮ್ಯಃ (दौरात्म्यः, daurātmyaḥ) = ಕೆಟ್ಟತನವನ್ನು ಕಂಡವನು (the vileness, he who has seen it)
- ಸಜ್ಜನೇ (सज्जने, sajjane) = ಸಜ್ಜನನಲ್ಲಿ (in a good man)
- ರಜ್ಯತೇ (रज्यते, rajyate) = ಒಲವು ತಳೆಯುತ್ತಾನೆ (takes delight)
- ಜನಃ (जनः, janaḥ) = ಮನುಷ್ಯ (a man)
- ಆರುಹ್ಯ (आरुह्य, āruhya) = ಹತ್ತಿ (having climbed)
- ಪರ್ವತಮ್ (पर्वतम्, parvatam) = ಬೆಟ್ಟವನ್ನು (the mountain)
- ಪಾನ್ಥಃ (पान्थः, pānthaḥ) = ದಾರಿ ಹೋಗುವವನು (the traveller)
- ಸಾನೌ (सानौ, sānau) = ಸಮವಾದ ಮೇಲಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿ (on the level shelf of the hill)
- ನಿರ್ವೃತಿಮ್ (निर्वृतिम्, nirvṛtim) = ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು (rest)
- ಏತಿ (एति, eti) = ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ (comes to)
- ಅಲಮ್ (अलम्, alam) = ಸಾಕಷ್ಟು (in full measure)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದುರ್ಜನರ ಕೆಟ್ಟತನವನ್ನು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಮನುಷ್ಯ ಸಜ್ಜನನಲ್ಲಿ ಒಲವು ತಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿ ಬಂದ ದಾರಿಗ ಮೇಲಿನ ಸಮವಾದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೆಮ್ಮದಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A man who has seen for himself the vileness of bad people takes delight in a good man. A traveller who has climbed the mountain comes to full rest on the level shelf of the hill.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸಾನು ಎಂದರೆ ಶಿಖರವಲ್ಲ. ಬೆಟ್ಟದ ಏರುದಾರಿಯ ನಡುವೆ ಸಿಗುವ ಸಮವಾದ ಜಾಗ. ಸೊಂಟ ನೆಟ್ಟಗೆ ಮಾಡಿ ಉಸಿರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಗ. ಸಜ್ಜನ ದಾರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ನಿಲುವು.
Sanu is not the summit. It is the level ground partway up, where one straightens the back and takes a breath. The good man is not the end of the road but a standing place on it.
ರಜ್ಯತೇ ಎಂಬುದು ರಞ್ಜ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ರಞ್ಜ್ ಎಂದರೆ ಬಣ್ಣ ಹಿಡಿಯುವುದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೆಚ್ಚುವುದು. ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟ ಸಂಗದಿಂದ ಬಂದವನು ಒಳ್ಳೆಯವನಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಛಾಯೆ ಪದದಲ್ಲೇ ಇದೆ.
Rajyate comes from the root ranj, to take colour, and from there to be pleased. The shade of meaning is in the word itself: a man who has come from colourless company takes colour from a good one.
ದೃಷ್ಟ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಪದ ಮುಖ್ಯ. ಒಳ್ಳೆಯವರ ಬೆಲೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
The first word, drishta, seen, matters. The worth of good people is not known from birth. The verse concedes that it is learnt after one has seen the bad.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 46. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 46. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಅಜಾಗರೂಕ ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯನ ಕೈಕೆಳಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಜಾಗರೂಕನಾದವನು ಯಾರು ಎಂಬುದು ಬೇಗ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.
A resident who has worked a year under a careless senior knows a careful one at once. That is hard to teach in a class.
ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಸಾನುವಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನೂ ಆಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಬೇಕು. ಒಳ್ಳೆಯವರ ಸಂಗ ನೆಮ್ಮದಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ದಾರಿ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
But the picture should not be forgotten. The man resting on the shelf must climb again. Good company gives rest; the road does not end there.